Нарада па пытаннях стварэння адукацыйнага цэнтра па падрыхтоўцы кадраў перспектыўных напрамкаў

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 26 студзеня правёў нараду па пытаннях стварэння адукацыйнага цэнтра па падрыхтоўцы кадраў перспектыўных напрамкаў.

Для абмеркавання гэтай тэмы на мерапрыемства былі запрошаны прадстаўнікі Урада, Адміністрацыі Прэзідэнта, Нацыянальнай акадэміі навук, Мінгарвыканкама, а таксама ВНУ - БДУ, БДУІР, БДТУ, БНТУ, БрДТУ, Беларуска-Расійскага ўніверсітэта.

"Тое, што сістэма нашай адукацыі павінна быць у прыярытэце (і, быццам бы, у прыярытэце ў Беларусі), сказана не раз. Асабліва гэта датычыцца цяперашняга часу, калі адукацыя і навука знаходзяцца на асаблівым этапе развіцця. Адна з важнейшых задач для краіны сёння (можа, гэта самая галоўная задача) - мадэрнізацыя эканомікі на інавацыйнай аснове", - сказаў Прэзідэнт.

"Мы навучыліся многае рабіць, але ў асноўным паўтараем тое, што ўжо ў свеце зроблена: капіруем, нешта дабаўляем сваё, а часам нічога не дабаўляем. Гэта зразумела - усе краіны такім чынам дзейнічаюць", - дадаў Кіраўнік дзяржавы.

Тым не менш, падкрэсліў ён, перадавыя краіны могуць называцца такімі ў тым выпадку, калі яны могуць вырабляць нешта сваё ад пачатку да канца. "На жаль, у гэтым плане мы пахваліцца многімі распрацоўкамі не можам, калі гаварыць адкрыта", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт падкрэсліў, што неабходна вызначыцца з тым, якія перспектыўныя напрамкі варта развіваць. Размова ідзе аб тым, без чаго не можа абысціся ні адна дзяржава. Тут Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на неабходнасць развіваць біятэхналогіі.

"Вось пандэмія (каранавіруса. - Заўвага)... Мы яе перажылі. А ўспомні, у нас што, у дастатку вакцыны былі? У нас лякарствы былі? - задаў Кіраўнік дзяржавы заканамернае пытанне Старшыні Прэзідыума Акадэміі навук Уладзіміру Караніку, які раней займаў пасаду Міністра аховы здароўя. - Сёння ўжо мы сёе-тое навучыліся рабіць і гаворым, што мы можам гэта зрабіць. Але чамусьці не зрабілі тады, калі гаварыць аб ахове здароўя, біятэхналогіях і гэтак далей".

"І ці трэба асобны цэнтр ствараць, каб развіваць гэтыя напрамкі? Мы маем магчымасці стварыць асобны цэнтр, але мне здаецца, мы маем магчымасць развіваць (перспектыўныя напрамкі. - Заўвага) у нашых традыцыйных цэнтрах навукі і адукацыі. Я маю на ўвазе ўніверсітэты, інстытуты, Акадэмію навук. Месца хапае, былі б людзі, якія маглі б гэта рухаць", - дадаў ён.

Тым не менш, канстатаваў Кіраўнік дзяржавы, да ўкаранення перадавых тэхналогій трэба падыходзіць разумна. "Сучаснае жыццё ўжо немагчыма, як модна цяпер гаварыць, без штучнага інтэлекту, беспілотных сістэм, робататэхнікі, нана- і біятэхналогій. Я бяру тэрміны, якія прыжыліся ў нашым грамадстве. Хоць, адкрыта гаварыў (можа, гэта Прэзідэнту не варта рабіць), я з многім не згодны", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт звярнуў увагу, што апошнім часам усё часцей абмяркоўваецца такая тэма, як штучны інтэлект. "Я аднойчы праехаў на аўтамабілі са штучным інтэлектам. Калі ёсць палосы, круіз-кантроль уключаеш і ён чытае дарогу. Можна не кіраваць з дапамогай руля - яна (машына. - Заўвага БЕЛТА) рухаецца ў патрэбным напрамку. Я так моцна задумаўся: ну які тут штучны інтэлект? Працуе аўтаматыка", - сказаў ён.

Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што апошнім часам усё больш думае аб тым, што гэта перадавыя і крэатыўныя людзі вызначылі гэта як штучны інтэлект: "Ім жа ў грамадства трэба ўкараняць гэты напрамак? Трэба. Я не аспрэчваю, але часам задумваюся над тэрмінамі, якімі мы апелюем практычна кожны дзень".

"Калі мы кідаемся на якія-небудзь навінкі, трэба рабіць гэта вельмі-вельмі асцярожна", - падкрэсліў беларускі лідар.

Гаворачы аб развіцці сучасных тэхналогій, Прэзідэнт указаў на яшчэ адзін трэнд, ад якога апошнім часам многія літаральна страчваюць розум, - гэта развіццё беспілотных лятальных апаратаў. "Цэлыя заводы, фабрыкі штампуюць. І не толькі ўкраінцы і расіяне, якія сёння з іх дапамогай ваююць. І яны даволі эфектыўна ваююць. Але ў тым ліку ў Беларусі і на поўнач ад нас пачынаюць гэта дабро штампаваць з раніцы да вечара", - заўважыў Аляксандр Лукашэнка.

Тым не менш беларускі лідар задаецца наступным пытаннем: ці вельмі дапамогуць Беларусі беспілотныя лятальныя апараты, калі браць ваенныя дзеянні? "Вельмі яны нам дапамогуць у лясіста-балоцістай мясцовасці? Асабліва ў лясістай. У стэпе, пустыні ўсё як на далоні: "птушачку" (размова пра БПЛА. - Заўвага) запусціў, цэль знайшлі - атакуем, нічога не перашкаджае. А як у лесе? Зноў жа, гэта мае разважанні", - падкрэсліў ён.

У сувязі з гэтым Прэзідэнт нагадаў, што цяпер праводзіць праверку Узброеных Сіл. "Яна будзе праходзіць у гэтых значных умовах да вясны", - сказаў ён.

Кіраўнік дзяржавы выказаў упэўненасць, што без традыцыйных узбраенняў - пісталетаў, аўтаматаў, кулямётаў, гранатамётаў - і без звычайнага салдата не абысціся. "Таму надаю істотную ўвагу развіццю артылерыі традыцыйнай з гэтымі 152-мі снарадамі і "Градамі". Ведаеце, што такое "Град"? Саракаствольная зброя, якую мы вырабляем самі, і боепрыпасы да яе. Вось без гэтага на СВА таксама сёння вельмі складана абысціся - я гэта ведаю дакладна", - запэўніў ён.

Аляксандр Лукашэнка яшчэ раз падкрэсліў, што не трэба адкідваць тыя рэчы, вытворчасць якіх добра асвоена ў Беларусі. "Гэта трэба рабіць, школы ў нас ёсць. Трактарабудаванне, аўтамабілебудаванне, камбайнабудаванне і многае-многае іншае. Мы шмат чаго ўмеем рабіць, а прадукцыя гэта патрэбна заўсёды ў свеце. Ад гэтага мы адмаўляцца не маем намеру", - заявіў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка таксама нагадаў, што рух па асноўных напрамках развіцця быў намечаны на Усебеларускім народным сходзе. У прыватнасці, на УНС была прынята Праграма сацыяльна-эканамічнага развіцця на бліжэйшую пяцігодку. Акрамя таго, значныя намаганні сканцэнтраваны на забеспячэнні тэхналагічнага суверэнітэту краіны.

"Як ва ўсім свеце, ствараем новыя вытворчасці, але вельмі недастаткова. Можа, я яшчэ не ўсё ведаю. Яны працуюць аўтаномна, з мінімальным удзелам або нават без удзелу чалавека, - сказаў беларускі лідар. - Маштабаванне такіх высокатэхналагічных вытворчасцей - залог нашага дабрабыту ў будучым. Але для такой сур'ёзнай інавацыйнай трансфармацыі эканомікі нам патрэбны спецыялісты, здольныя канкурыраваць па ўзроўні ведаў з вядучымі сусветнымі школамі".

"І не проста канкурыраваць, а ствараць якасны канкурэнтны беларускі прадукт. Задача нумар адзін для сістэмы вышэйшай адукацыі", - сказаў Прэзідэнт.

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што ў гэтых мэтах у БДУ і іншых ВНУ вядзецца ўжо эксперыментальная падрыхтоўка спецыялістаў па перспектыўных напрамках. Але вынік тут яшчэ толькі трэба будзе ацаніць.

Неабходна, паводле слоў Прэзідэнта, пашыраць рэалізацыю эксперыментальных праграм, у тым ліку ў рэгіянальных ВНУ. Адпаведнае даручэнне было агучана пры звароце з Пасланнем да беларускага народа і парламента 18 снежня 2025 года.

Акрамя таго, Беларусь актыўна супрацоўнічае з тэхналагічна развітымі краінамі, рэалізуе сумесныя адукацыйныя праграмы з ВНУ Кітая, Расіі, іншых дзяржаў.

Таму, як сказаў Аляксандр Лукашэнка, была пастаўлена задача прапрацаваць пытанне аб стварэнні адукацыйнага цэнтра, дзе будзе сканцэнтравана падрыхтоўка кадраў заўтрашняга дня.

Урад унёс свае прапановы наконт гэтага. А ўдзельнікам нарады трэба вырашыць, як правільна і эфектыўна арганізаваць падрыхтоўку такіх спецыялістаў, адзначыў Прэзідэнт. У сувязі з гэтым ён абазначыў шэраг важных пытанняў.

У першую чаргу Аляксандр Лукашэнка спытаў, што ўжо зроблена ў арганізацыі эксперыментальнай падрыхтоўкі і яе маштабаванні, як яна будзе ўзгоднена з праграмамі будучага адукацыйнага цэнтра.

"Навошта частку рэалізуемых эксперыментальных праграм (8 з 18 ужо рэалізуюцца на базе ВНУ) прапануецца пераносіць з нашых вядучых ВНУ ў цэнтр? Яны не спраўляюцца?" - удакладніў Кіраўнік дзяржавы. Некаторыя з прапанаваных для новага цэнтра напрамкаў ужо развіваюцца ў ВНУ і Акадэміі навук, заўважыў Прэзідэнт.

"Хачу, каб усе разумелі. Мы не можам сабе дазволіць агаліць кадравы склад вядучых устаноў вышэйшай адукацыі краіны (у нейкай ступені гэта можа адбыцца), існуючых там навуковых школ, і тым больш аслабіць рэгіянальныя ВНУ, - папярэдзіў Прэзідэнт. - Зніжэнне якасці навучання недапушчальна. Ад гэтага залежыць міжнародны прэстыж нашай вышэйшай адукацыі і экспарт адукацыйных паслуг".

Яшчэ адзін аспект, на які звярнуў увагу Кіраўнік дзяржавы, - абгрунтаванасць стварэння новага адукацыйнага цэнтра ці ўніверсітэта. "Што перашкаджае арганізацыі навучання на дзеючых пляцоўках ВНУ? У чым будзе ўнікальнасць адбору і падрыхтоўкі спецыялістаў? Як у далейшым будзе ажыццяўляцца замацаванне маладых спецыялістаў?" - пацікавіўся Аляксандр Лукашэнка.

Цяпер на гэту тэму ёсць розныя пункты гледжання. Адны лічаць, што набіраць у адукацыйны цэнтр трэба тых, хто прайшоў ужо навучанне ў ВНУ і гатовы паглыбляцца ў вывучэнне якога-небудзь напрамку, ствараць "цуда-тавары". Іншыя прапануюць прымаць на навучанне выпускнікоў пасля атрымання агульнай сярэдняй адукацыі. "Зразумела, туды будуць сцягнуты самыя лепшыя, самыя прагрэсіўныя і таленавітыя людзі для навучання і выкладання. Гэта трэба разумець, - сказаў Прэзідэнт. - Але адтуль павінен выйсці гатовы тавар. А значыць, туды павінны прыйсці моцныя спецыялісты. Ці змогуць гэта зрабіць людзі, якія прыходзяць сёння навучацца пасля сярэдняй школы?"

Асаблівы акцэнт Кіраўнік дзяржавы зрабіў на тых напрамках дзейнасці, спецыяльнасцях, якімі зоймецца адукацыйны цэнтр. Цяпер яны фактычна паўтараюць тыя, што існуюць у іншых установах. "Яны ў нас ужо ў краіне ўсюды ёсць. Ці варта, дапусцім, з БДУ або Акадэміі навук забіраць нейкі напрамак і пераносіць у цэнтр?" - звярнуўся Прэзідэнт да ўдзельнікаў нарады.

Акрамя таго, закраналася пытанне выкарыстання Цэнтра біялогіі пры БДУ, які цяпер будуецца і дзе ствараецца сучасная навукова-даследчая база па біятэхналогіях, біяхіміі, іншых напрамках. Фінансаванне - прычым значнае - ідзе з бюджэту. Прэзідэнт спытаў аб перспектывах выкарыстання гэтага аб'екта ў выпадку пераносу асобных спецыяльнасцей біялагічнага профілю ў новы цэнтр, а таксама аб рэалізацыі канцэпцыі эксперыментальнай адукацыі ў самім БДУ. "Майце на ўвазе, укладзеныя ў стварэнне гэтага навучальнага корпуса сродкі павінны даваць вынік", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Адзін з прапанаваных варыянтаў размяшчэння новага адукацыйнага цэнтра - комплекс будынкаў па праспекце Пераможцаў у Мінску. Прэзідэнт удакладніў, ці магчыма гэта ў будынках, якія прызначаліся пад офісныя памяшканні, і як там плануецца абсталяваць вучэбныя аўдыторыі, лабараторыі, месцы агульнага карыстання. "Ці прапрацавана пытанне забеспячэння біялагічнай і хімічнай бяспекі, як гэта зроблена ў Цэнтры біялогіі пры БДУ? Рызыкаваць мы не можам, гэта фактычна цэнтр горада", - звярнуў увагу Кіраўнік дзяржавы.

Міністр адукацыі Андрэй Іванец у сваім дакладзе канстатаваў, што ў свеце ідзе барацьба за таленавітую моладзь і Беларусь не выключэнне. Штогод беларускія школьнікі заваёўваюць больш за 50 медалёў на міжнародных алімпіядах, звыш 200 становяцца пераможцамі рэспубліканскіх алімпіяд. Больш як 100 выпускнікоў Нацыянальнага дзіцячага тэхнапарка паступаюць у ВНУ без экзаменаў. "Безумоўна, гэта наш залаты інтэлектуальны фонд. І такая моладзь па праву хоча атрымаць вышэйшую адукацыю сусветнага ўзроўню", - сказаў Міністр.

Ён лічыць, што ў класічна арганізаваных ВНУ ў поўнай меры гэта складана забяспечыць, а менавіта: прыцягнуць у адно месца самых адораных навучэнцаў, сапраўды прызнаных спецыялістаў у сваіх напрамках і стварыць унікальнае адукацыйнае асяроддзе.

"Гэта датычыцца Урада і вас (Міністэрства адукацыі. - Заўвага) перш за ўсё. Так, сёння адораная моладзь - гэта ўнікальнае стварэнне ў любой дзяржаве. І мы павінны ўсяляк абараняць і, скажу адкрыта, утрымліваць гэту моладзь у сябе. Гэта задача нумар адзін. Адступленняў ніякіх быць не можа", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Ён таксама яшчэ раз абазначыў пытанне, ці варта сцягваць адораных і перспектыўных навучэнцаў у нейкі асобны цэнтр, ці ўсё ж лепш мець некалькі цэнтраў і падцэнтраў у розных ВНУ або Акадэміі навук, тым самым развіваючы іх.

Андрэй Іванец далажыў, што ў цэнтры прапануецца працаваць па тых напрамках, якія патрэбны краіне. У іх ліку авіябудаванне, лічбавыя тэхналогіі, біятэхналогіі і шэраг іншых сфер для падрыхтоўкі кадраў па інжынерных спецыяльнасцях. Адпаведныя школы і патэнцыял у Беларусі ёсць на базе чатырох ВНУ: БДУ, БНТУ, БДУІР і БДТУ.

Цяпер на базе шэрага ВНУ ўжо рэалізуюцца эксперыментальныя праграмы падрыхтоўкі, але, як адзначыў міністр, засвоіць іх змогуць не ўсе студэнты. "Гэта не значыць, што мы іх дрэнна рыхтуем. Мы іх рыхтуем абсалютна для ўсіх галін нашай эканомікі. Але нам патрэбны своеасаблівы спецназ. І ў дадзеным выпадку гэта (стварэнне новага цэнтра. - Заўвага) фактычна будзе прадаўжэннем траекторыі Нацыянальнага дзіцячага тэхнапарка, дзе мы бачым, што канцэнтраванне такіх навучэнцаў было абсалютна апраўданым", - сказаў Андрэй Іванец.

На нарадзе былі ўсебакова разгледжаны пытанні па стварэнні новага адукацыйнага цэнтра. Адбылася дыскусія, у ходзе якой выказаны розныя пункты гледжання. У выніку Прэзідэнт даручыў яшчэ раз дэталёва максімальна шырокім колам вывучыць гэта пытанне і ў самыя кароткія тэрміны ўнесці канчатковыя прапановы.