Другое пасяджэнне VII Усебеларускага народнага сходу

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка на другім пасяджэнні VII Усебеларускага народнага сходу звярнуўся з Пасланнем да беларускага народа і Нацыянальнага сходу.

Кіраўнік дзяржавы нагадаў, што 2025 год - падагульняючы ў бягучай пяцігодцы. "Значны для нас з улікам таго, што бягучая Праграма сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны распрацоўвалася і прымалася ў перыяд беспрэцэдэнтна агрэсіўнага глабальнага парадку дня, у перыяд палітычнага і эканамічнага перадзелу свету, які да гэтага часу ідзе і набірае абароты.

Аляксандр Лукашэнка нагадаў пра шэраг падзей, праз якія давялося прайсці за вельмі кароткі час. Сярод іх кавідны лакдаўн - пандэмія, калі паўсюдна найважнейшыя эканамічныя працэсы - пастаўкі тавараў, вытворчыя ланцужкі, адпрацаваная лагістыка, транспартныя патокі - былі пастаўлены на зацяжную паўзу.

Затым былі ўведзены Захадам нелегітымныя санкцыі супраць Беларусі. Гэта і закрыццё Еўрасаюзам неба для "Белавія", адключэнне ад SWIFT, блакіроўка доступу да марскіх партоў, гандлёвае эмбарга і закрыццё граніц.

"Усё разам - не лепшы фон для амбіцыйных задач", - адзначыў Прэзідэнт.

"Мы дамовіліся: ніякіх спасылак на санкцыі! Не было часу мусоліць гэтыя тэмы, трэба было змагацца за кожны экспартны рубель. У 2020 годзе мы паставілі планку па нарошчванні экспарту - да $50 млрд. У выніку не проста атрымалі гэту лічбу, але і прадоўжылі весці гандлёвыя адносіны амаль са 190 краінамі свету", - падкрэсліў беларускі лідар.

"Захад не ўлічыў аднаго - свет велізарны! Ніхто пад неакаланіяльную дудку больш танцаваць не будзе. Глабальны Поўдзень і Азія сталі новай рэальнасцю. Сёння ў краіны Блізкага Усходу і Афрыку, Кітай і Лацінскую Амерыку едуць нашы сельгастэхніка і грузавікі, малочная і мясная прадукцыя, шыны і камплектуючыя. Спіс тавараў вялікі", - канстатаваў Аляксандр Лукашэнка.

"Мы зламалі ствараемы Захадам міф аб закрытасці і ізаляванасці нашай краіны, што пацвярджаюць любыя сусветныя рэйтынгі. Беларусь увайшла ў топ-50 самых наведваемых турыстамі краін (48-е месца)", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Ён адзначыў, што толькі ў бягучым годзе больш як 250 тыс. еўрапейцаў, якія прыехалі па бязвізе, асабіста пераканаліся ў бяспецы, утульнасці і прыгажосці Беларусі. "І гэта пры закрытых - больш за палову - пагранічных пунктах", - канстатаваў Аляксандр Лукашэнка.

"Паспяхова сябе зарэкамендавала ініцыятыва "Адзін раён - адзін праект", даўшы больш як 6 тыс. новых працоўных месцаў у невялікіх гарадах і населеных пунктах. І далей гэта праграма будзе прадоўжана, стане адной з ключавых у краіне", - сказаў Прэзідэнт.

"Апярэджваючы выпады скептыкаў аб макраэканамічных дысбалансах, скажу: у нас стабільная нармальная эканоміка. Даўгавая нагрузка зніжаецца, золатавалютныя рэзервы знаходзяцца на гістарычным максімуме, заслужана вырас давер да нацыянальнай валюты", - заявіў Кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка канстатаваў, што, улічваючы зыходныя ўмовы ў ходзе пяцігодкі, якая завяршаецца, вынікі для прывычнага жыцця людзей у цэлым прымальныя - забяспечаны стабільная занятасць, дастойны ўзровень даходаў і, самае галоўнае, бяспека.

"За гэтыя гады рэальная заработная плата вырасла на 40%, дасягнуўшы сярэдняга значэння Br2700. На працягу ўсяго пяцігоддзя двойчы ў год павышаліся пенсіі", - прывёў даныя беларускі лідар.

"У ходзе сходу нам трэба будзе вызначыць асноўныя напрамкі на наступныя пяць гадоў. Перш чым мы пазнаёмімся з распрацаваным Урадам праектам, я хацеў бы нагадаць базавыя ўстаноўкі, якім павінен адпавядаць гэты дакумент - наша праграма. Яны ідуць ад жыцця і вельмі актуальныя. Аснова асноў - эканоміка. Гэта галоўная зброя ў сучасным свеце", - сказаў Прэзідэнт. 

"Нам патрэбны базіс для выканання праграмы наступнай пяцігодкі, у якую закладзены амбіцыйныя планы і паказчыкі. Калі хочам стабільна выйсці на $100 млрд гадавога валавога ўнутранага прадукту і сярэднямесячную зарплату $1 тыс., павінны ўстойліва працаваць прадпрыемствы і фінансавая сістэма", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

"У свеце тры полюсы сілы - Кітай, Расія, ЗША. На самай справе лічу чацвёртай апорай і Еўрасаюз. Але з улікам іх унутранага бязладдзя і істэрычных патрабаванняў - полюс можа рухнуць!" - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Паводле слоў Прэзідэнта, цэнтрам новага прыцяжэння становіцца таксама Індыя.

"Беларусь - наш дом. Толькі мы вызначаем свой эканамічны ўклад. Ён даўно сацыяльна арыентаваны. І тыя ж амерыканцы - вялікія рыначныя капіталісты - ні разу за ўсе перагаворы не патрабавалі ад мяне зламаць гэту мадэль або адысці ад яе. Яны ж не сляпыя. Бачаць, якая ў нас краіна - дарогі, чыстыя гарады, нармальныя аўтамабілі", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы.

"Мы сапраўды рэалізуем свой, беларускі шлях. Разам, - падкрэсліў беларускі лідар. - Усе задачы ставім, зыходзячы з уласных інтарэсаў і вопыту, але разумеючы, што гарантаваць іх выкананне можа толькі суверэнная дзяржава".

"Па сутнасці, гэта здача суверэнітэту Беларусі і развал яе эканомікі пад знешнім кіраваннем. Нічога за шмат гадоў не змянілася. Усё тая ж бойка за нейкія крэслы, пасады, фінансавыя падачкі. Таму мы, сціснуўшы зубы, заўсёды змагаліся за захаванне сваіх вытворчасцей і прамысловай асновы развіцця рэспублікі", - сказаў Прэзідэнт.

"Што прапануюць нашы збеглыя з падачы сваіх гаспадароў? Нядаўна выйшаў гэты дакумент. Літаральна месяц таму "свядомыя" офісы ў Літве і Варшаве прэзентавалі чарговы гучны план "адраджэння беларускай эканомікі". Там чатыры асноўныя пункты", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы.

Першы пункт - падключэнне да еўрапейскай энергетычнай сістэмы. "Прыйдуць да ўлады - падключаць да энергасістэмы Еўропы. Можаце ўявіць сабе рост электратарыфаў як мінімум у 4-5 разоў з далучэннем да санкцый па расійскім газе і нафце", - заўважыў наконт гэтага Прэзідэнт.

Другі - шырокая прыватызацыя і распродаж дзяржуласнасці. "Каментарыі лішнія. Відаць, для гэтага іх гадамі і трымаюць на грантах і ручным кіраванні заходніх спецслужбаў, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Хто ж проста так іх там будзе карміць? Пад абяцанне, што ўсё раздадуць".

Трэці пункт плана збеглых - фінансавая незалежнасць за кошт крэдытаў міжнародных арганізацый. "Супярэчнасць і глупства ў адным сказе. Калі гэтыя арганізацыі працавалі ў Беларусі, то ў вялікім альтруізме заўважаны не былі, - пракаменціраваў Прэзідэнт. - Калі танны крэдыт - купляй канкрэтнае заходняе абсталяванне, якое сёння даражэйшае і за кітайскае, і за індыйскае. Не хочаш - не бяры".

Нарэшце, чацвёрты пункт фактычна змяшчае толькі адно слова - лічбавізацыя. "Без усялякіх тлумачэнняў. Відаць, проста моднае слоўца, якое трэба ўставіць у любы план", - заўважыў Кіраўнік дзяржавы.

"Ніколі не стаяла задача вырабляць у Беларусі абсалютна ўсё. Але там, дзе ў нас ёсць мясцовая сыравіна, навуковыя задзелы і школы, мы будзем літаральна выгрызаць свае інтарэсы ў вельмі складанай і не заўсёды сумленнай канкурэнцыі. Абсалютна несумленнай канкурэнцыі", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Ён адзначыў, што ў краіне з'явілася свая атамная станцыя. Гэта дало магчымасць умацаваць энергетычную самастойнасць краіны амаль у два разы, даць самыя канкурэнтныя ў Еўропе тарыфы вытворчым прадпрыемствам і адкрыць новыя галіны - электраацяпленне жылля, электратранспарт, накапляльнікі энергіі, майнінг і крыптарынак. 

"Вырабляем уласныя камп'ютары і маніторы. Паспяхова асвоілі выпуск новых відаў прадукцыі ў машынабудаванні - ад магутных энерганасычаных трактароў да беспілотных БЕЛАЗаў. Фактычна з нуля стварылі ў краіне вытворчасць легкавых аўтамабіляў, запусціўшы серыйную лінейку на любы густ. Сотні тысяч айчынных машын рэалізаваны на агульным рынку Саюзнай дзяржавы. Асобныя мадэлі займаюць у продажах першыя радкі" - пералічыў шэраг дасягненняў Кіраўнік дзяржавы.

Сярод іх і пабудаваны новы аўтобусны завод "МАЗ". Прадпрыемства гатова штогод выпускаць да 3 тыс. камфартабельных машын у сучасным дызайне. 

"На аснове сучасных тэхналогій нарасцілі ўласную здабычу нафты. Паглыбіўшы перапрацоўку нафтавай сыравіны, наладзілі выпуск нафтавага коксу і іншых відаў нафтапрадуктаў", - расказаў Прэзідэнт. 

Яшчэ прыклады - у Беларусі вырабляюць лякарствы для анкахворых, амінакіслоты, інавацыйныя біяпрадукты. 

У сферы харчовай прамысловасці разгорнуты вытворчасці ад унікальных сухіх сумесей для дзяцей, вельмі запатрабаваных безлактозных малочных прадуктаў да элітных сыроў і мясных далікатэсаў. 

"Усё гэта вынік вялікай шматгадовай працы ўсіх беларусаў - ад сельскага працаўніка да вучонага. Нашай з вамі працы", - падкрэсліў беларускі лідар.

"Тэхналагічны суверэнітэт - я свядома аддаю яму прыярытэт, паколькі нас здорава загартаваў вопыт так званага супрацоўніцтва з Захадам, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Пад рознымі соусамі нас мэтанакіравана і планамерна ставілі ў сітуацыю залежнасці ад заходняга абсталявання і нават дробных камплектуючых".

Такім чынам, падкрэсліў беларускі лідар, стала зразумела, наколькі важна мець уласныя распрацоўкі ў крытычна важных галінах эканомікі. "Цяпер проста абавязаны вяртаць вытворчасць у новай якасці або з нуля ствараць сваю ў мікраэлектроніцы, робататэхніцы, фармацэўтычнай галіне, беспілотных сістэмах і гэтак далей. Так, магчыма, сёння гэта складана, вельмі дорага, але заўтра акупіцца шматразова. Без гэтага проста нельга", - упэўнены ён.

Гаворачы пра нявырашаныя эканамічныя задачы, кіраўнік дзяржавы абазначыў важнасць тэхналагічнага суверэнітэту. "Асабліва важна ў рэальным сектары павышаць скорасць укаранення перспектыўных распрацовак", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт падкрэсліў, што краіне патрэбны праекты, якія грунтуюцца на распрацоўках і адкрыццях айчынных навукова-вытворчых школ. "Роля даганяючых асабліва недапушчальна ў развіцці мікра- і радыёэлектронікі. Задача мінімум - забяспечыць айчыннымі мікраэлектроннымі кампанентамі сваю прамысловасць і ваенна-прамысловы комплекс. Гэта ж наша тэма. Мы тут даўно працуем", - сказаў ён.

Яшчэ адна канкрэтная задача, на якую ўказаў Кіраўнік дзяржавы, - гэта штогадовы выпуск новых мадэлей станкоў з праграмным кіраваннем пад поўную патрэбнасць айчынных прадпрыемстваў і выхад на сусветныя рынкі. "Мы ж машынабудаўнічая краіна. Без сучасных станкоў якое машынабудаванне? Зноў жа, наша тэма з савецкіх часоў - станкабудаванне. Таму галіновыя міністры, кіраўнікі сумесна з вучонымі павінны ўзгадніць праграмы і планы новай пяцігодкі. Да 2030 года трэба павялічыць шчыльнасць рабатызацыі да 100 адзінак на 10 тыс. прамысловых работнікаў", - адзначыў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка абазначыў важнасць тэхналагічнага суверэнітэту і звярнуў увагу, што дзяржава аказвае ў гэтым садзейнічанне: ад ільгот да падрыхтаваных ужо вытворчых плошчаў. "Адну з такіх унікальных пляцовак мы стварылі на тэрыторыі "Мотавела" - Мінскі гарадскі тэхнапарк. Любы прадпрымальнік можа прыйсці сюды са сваёй бізнес-ідэяй і адкрыць інавацыйную вытворчасць. Будзем пашыраць гэты фармат ва ўсіх рэгіёнах краіны. Працэс пайшоў", - прывёў канкрэтны прыклад беларускі лідар.

Прэзідэнт растлумачыў, што свядома аддае прыярытэт тэхналагічнаму суверэнітэту: "Нас здорава загартаваў вопыт так званага супрацоўніцтва з Захадам. Пад рознымі соусамі нас мэтанакіравана і планамерна ставілі ў сітуацыю залежнасці ад заходняга абсталявання і нават дробных камплектуючых".

Прэзідэнт указаў на неабходнасць лакалізацыі і кааперацыі ў вытворчасці. Ён адзначыў, што зрабіць абсалютна ўсё немагчыма, але неабходна рацыянальна выкарыстоўваць патэнцыял супрацоўніцтва з усімі партнёрамі. "Аб'ядноўваць вытворчыя кампетэнцыі, вырашаць задачы па ключавых тэхналогіях - крытычна важна", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

"У нас ёсць паспяховы вопыт рэалізацыі імпартазамяшчальных праектаў з Расійскай Федэрацыяй - ад мікраэлектронікі, авіябудавання да лакалізацыі аўтамабільных кампанентаў і вузлоў. Нямала агульных задумак у партнёрстве з Кітайскай Народнай Рэспублікай", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка прывёў прыклад цэлюлозна-папяровай прамысловасці, у якой рэалізуецца шэраг праектаў. "Сфера больш чым перспектыўная, дзе расце інтарэс іншых міжнародных ігракоў. Мы можам і павінны яго задаволіць. У нашай лясістай Беларусі сыравіны - драўніны - пад такія праекты хапае. Таму ўсе лясгасы павінны быць забяспечаны айчыннай шматфункцыянальнай лесанарыхтоўчай тэхнікай і пастаўляць на перапрацоўку не менш як 25 млн куб.м круглай драўніны штогод", - паставіў задачу Прэзідэнт.

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу, што краіна на дзясяткі мільёнаў імпартуе мэблю, папяровую ўпакоўку і пры гэтым не можа масава пабудаваць танныя прафілакторыі для цялят. Між тым у Беларусі па ўзлесках літаральна валяецца лес.

"Абуральнае стаўленне адпаведных службовых асоб да гэтай галіны, у якую, між іншым, за мінулую мадэрнізацыю ўкладзена $2,5 млрд з улікам цэлюлозна-папяровага камбіната", - заявіў Аляксандр Лукашэнка. 

"Пакуль ні капейкі не вярнулі. Ці вы думаеце, вам хтосьці іх спіша? Выкіньце гэтыя думкі з галавы. Пра фінішную мяшочную крафт-паперу ў Светлагорску вы пяць гадоў ужо байкамі корміце", - падкрэсліў Прэзідэнт.

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што ўжо які склад урада не можа паказаць рэальны эфект па трыядзе сыравінных тавараў - драўніне, ільне, скураной сыравіне. "Або вы абыякавыя людзі, або ў вас наогул няма ніякіх амбіцый. Без амбіцый нікуды", - дадаў беларускі лідар.

"Асаблівае месца ў прамысловасці займае машынабудаванне. Штогод з нашых канвеераў сыходзяць тысячы адзінак тэхнікі. Але ўсё яшчэ не маем уласнага бензінавага рухавіка, не асвоілі ўсю лінейку дызельных матораў. Значыць, патрэбны канкрэтны план мер, каб вырашыць гэтыя задачы", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

Беларускі лідар таксама падкрэсліў, што важна не ўпусціць сусветны трэнд развіцця электратранспарту. "Трэба нарошчваць вытворчасць такой тэхнікі на новым заводзе МАЗ, у два разы павялічыць магутнасці "Белкамунмаша". Час "БЕЛДЖЫ" павышаць планку і забяспечыць выпуск айчынных электрамабіляў і гібрыдаў як мінімум па 10 тыс. у год", - сказаў ён.

Прэзідэнт указаў і на неабходнасць маштабавання практыкі запуску зборачных вытворчасцей за мяжой. "Рэалізуюцца дамоўленасці аб лакалізацыі беларускіх трактароў і грузавікоў у В'етнаме, створана сумесная вытворчасць тэхнікі БелАЗ у Іране. Але цалкам вывозіць з краіны нашы заводы мы, вядома, не будзем", - дадаў Кіраўнік дзяржавы.

Пры гэтым, канстатаваў ён, такіх прапаноў па сумесных зборках вельмі шмат, асабліва ў Афрыцы. "Патрэбны поўныя актуальныя пералікі праектаў у прамысловай кааперацыі па краінах і неадкладнае іх выкананне на практыцы", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

"У будучым пяцігоддзі трэба рэалізаваць мінімум 25 значных інвестыцыйных праектаў у прамысловым сектары, - заявіў Кіраўнік дзяржавы. - Мы маем перспектыўныя задумы і напрацоўкі: стварэнне беларускага поезда ў Фаніпалі, айчыннага самалёта ў Баранавічах, рулоннага прэс-падборшчыка і даільнага робата, аднаўленне кампетэнцый у суднабудаванні на Пінскім заводзе".

"Пакуль слабыя прапановы па нафтахімічным комплексе. Пасля мадэрнізацыі НПЗ прарыўных праектаў няма", - дадаў беларускі лідар.

Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што ўсе гэтыя вытворчасці вельмі важныя для будучыні Беларусі, таму трэба фактычна ў ручным рэжыме кантраляваць усе названыя будоўлі.

"На добрыя праекты ў краіне заўсёды знойдуцца рэсурсы. Дарэчы, мы маем рэкордны запас золатавалютных рэзерваў. Ці ёсць сапраўды неабходнасць мець такі аб'ём, як нам дыктуюць заходнія сістэмы? Лічу, трэба перабудаваць стратэгію кіравання міжнароднымі рэзервовымі актывамі", - прапанаваў Аляксандр Лукашэнка.

Паводле яго слоў, грошы павінны працаваць, а даходы, атрыманыя Нацбанкам ад кіравання рэзервамі, павінны быць укладзены ў рэальны сектар эканомікі - у мадэрнізацыю вытворчасці, лакалізацыю асноўных камплектуючых, выгадныя экспартныя кантракты.

"У апошняй камандзіроўцы маёй працяглай мы вельмі шмат са спецыялістамі (у якіх больш за ўсё валюты) гаварылі пра грошы і перспектывы. Яны мяне пераконвалі ў адным, і я з імі згодны, даўно пра гэта думаю: гэтыя валютныя вялізныя трыльённыя рэзервы па ўсім свеце заўтра могуць аказацца нікому не патрэбнымі, асабліва з той палітыкай, якую праводзіла былая адміністрацыя Злучаных Штатаў Амерыкі. І цяперашняя ад гэтага не адышла", - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы.

Такім чынам, падкрэсліў Прэзідэнт, у любы момант на гэтыя рэзервы могуць "налажыць лапу" і аб'явіць іх незаконнымі, а па сутнасці - проста ўкрасці.

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на неабходнасць развіцця нацыянальнай ІТ-індустрыі. "Вопыт санкцый, калі ў адзін момант спынілася абслугоўванне праграмных прадуктаў, а тэхналагічныя ланцужкі прадпрыемстваў былі пастаўлены пад пагрозу, стаў для нас яшчэ адным урокам. З майго боку быў просты крок: забараніць гаварыць пра санкцыі. А яны нікуды не дзеліся. Вось адзін з напрамкаў", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што гэта залежнасць у нацыянальнай ІТ-індустрыі будзе абавязкова ліквідавана. "Крытычныя галіны павінны быць забяспечаны імпартанезалежным праграмным прадуктам мінімум на 90%", - заявіў ён.

Прэзідэнт дадаў, што ў Беларусі ўсё для гэтага ёсць: прававое поле, інфраструктура, школа падрыхтоўкі ІТ-спецыялістаў, Парк высокіх тэхналогій. "Ураду і ПВТ трэба больш актыўна фарміраваць цэнтры распрацовак у Беларусі, арыентуючы каманды айцішнікаў перш за ўсё на нацыянальныя праекты, а не "падносіць патроны" буйным кампаніям у Злучаных Штатах або іншых краінах", - паставіў задачу Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт звярнуў увагу на неабходнасць развіцця нацыянальнай IT-індустрыі і асобна спыніўся на лічбавізацыі штодзённага жыцця. "Мы развіваем тэхналогіі электроннага ўрада, ствараем лічбавыя платформы і сэрвісы. Але ці бачны эфект насельніцтву? Ці разумеюць людзі, якія магчымасці адкрываюцца для іх зручнасці? Думаю, не заўсёды і не ўсе", - заўважыў Аляксандр Лукашэнка.

У сувязі з гэтым Кіраўнік дзяржавы абазначыў заканамернае пытанне: "Для чаго стваралі Адзіны партал электронных паслуг, калі, акрамя Мінска і абласных цэнтраў, людзі не маюць магчымасці аддалена запісацца да ўрача? Вымушаны ў шэсць раніцы прыязджаць у паліклініку і чакаць па жывой чарзе".

Акрамя таго, адзначыў Прэзідэнт, у Беларусі шмат гарачых тэлефонных ліній, парталаў і сайтаў - ад "Обращения.бел" да чат-ботаў. "А толку? Людзі як хадзілі, так і ходзяць ад адной арганізацыі да іншай", - канстатаваў ён.

Кіраўнік дзяржавы заявіў, што ў Беларусі трэба прапрацаваць магчымасць стварэння адзінай службы, здольнай аператыўна і кампетэнтна рэагаваць на пытанні. "Яна павінна стаць універсальным цэнтрам зваротнай сувязі з насельніцтвам, куды можна звярнуцца і па тэлефоне, і праз інтэрнэт, і асабіста. Такі вопыт ёсць і ў Расіі, і ў Кітаі", - звярнуў увагу Аляксандр Лукашэнка.

Пры гэтым, падкрэсліў беларускі лідар, мэта - не лічбавізацыя дзеля лічбавізацыі. "Калі паслугу адміністраваць даражэй, чым яе рэальная запатрабаванасць, то траціць грошы бессэнсоўна. Будзем спрашчаць там, дзе гэта рацыянальна", - адзначыў ён.

Кіраўнік дзяржавы, гаворачы пра лічбавізацыю і развіццё нацыянальнай IT-індустрыі, звярнуў увагу на такое злабадзённае пытанне, як надзейная і хуткая сотавая сувязь.

"Да яе ёсць пытанні па ўсёй краіне. Сямейныя расходы на інтэрнэт ужо супастаўныя з іншымі камунальнымі плацяжамі", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

"Вяду да таго, што пры сваіх немалых даходах мабільныя аператары павінны забяспечыць аднолькава стабільную сувязь у любым населеным пункце. Адгаворкі больш не прымаюцца", - падкрэсліў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка даручыў Ураду вырашыць гэту праблему літаральна на працягу 2026 года. "Усе нарматыўныя акты, якія вы прасілі, я падпісаў", - рэзюмаваў ён.

Прэзідэнт Беларусі адзначыў, што энергетыка - гарант эканамічнага развіцця і пытанне самадастатковасці дзяржавы. "Перавагі Беларусі ў гэтым аспекце відавочныя. Пабудаваная АЭС сур'ёзна ўмацавала нашу незалежнасць энергетычную. Але да 2030 года трэба падняць гэты ўзровень яшчэ вышэй", - заявіў Аляксандр Лукашэнка. 

Беларускі лідар адзначыў, што магутнасці станцыі далі магчымасць асучасніваць адпаведную інфраструктуру і стымуляваць развіццё электратранспарту. "За гэты час мы падключылі 2 млн кв.м новага электрыфікаванага жылля. Сучасныя беларускія электробусы курсіруюць не толькі ў Мінску і абласных цэнтрах, але і ў "эксперыментальных раёнах" - Жодзіне, Шклове, Наваполацку", - прывёў прыклады Кіраўнік дзяржавы. 

Ён падкрэсліў, што Ураду і губернатарам трэба пашыраць такі вопыт паўсюдна. "Запусціце да гарадоў-спадарожнікаў камфортныя надзейныя электробусы! Я хачу, каб мяне пачулі і тыя, хто "ціктокаецца" ў гэтых ціктоках. Я ніколі не быў супраць свабоднага выбару чалавека, грамадзяніна, на чым яму перамяшчацца: на маршрутках ці на аўтобусах. Але калі людзі стаяць у чарзе і грамадзяне да мяне звяртаюцца, я не магу на гэта не звярнуць увагі. Мы неадкладна зрабілі нямала аўтобусаў на газаматорным паліве, рухавіках унутранага згарання, электробусаў і запусцілі па маршруце. Выбірайце", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт назваў надзейнасць энергетычных аб'ектаў вельмі актуальным пытаннем. "Міністэрству энергетыкі трэба неадкладна заняцца будаўніцтвам ліній усіх класаў напружання, а таксама падстанцый з разумным запасам магутнасці. Таму што будзе генерыраваць атамная электрастанцыя, а гэты прадукт давесці да насельніцтва мы не зможам. Правады старыя, па-народнаму кажучы, падстанцыі ніякія - тую магутнасць, якая патрэбна ў тым ці іншым раёне, вёсцы, не вытрымліваюць", - сказаў кіраўнік дзяржавы. 

Пры гэтым, канстатаваў ён, праводзімая мадэрнізацыя будзе ісці строга ў рамках устаноўленага парадку росту тарыфаў для насельніцтва і прадпрыемстваў. "Людзі да гэтага прывыклі. Раней было $5 у год, цяпер - палова базавай велічыні, Br21. Ніякіх скачкоў тут не будзе. І я хачу папярэдзіць Урад. Нават дзверы не адкрывайце тым спецыялістам ад энергетыкі, якія да вас прыходзяць і гавораць: "Не ўкладваемся, сабекошт вышэйшы за цану". Ну, дык працуйце, каб сабекошт быў ніжэйшы", - запэўніў ён.

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на неабходнасць устойлівай і прыбытковай вытворчасці прадуктаў харчавання. "Галіна штогод прыносіць краіне мільярды долараў экспартнай выручкі. У гэтым годзе - больш за $9,5 млрд", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Ён нагадаў, што ў гэтым годзе дзякуючы зладжанай рабоце аграрыяў удалося атрымаць адзін з самых высокіх ураджаяў збожжавых - 11 млн т,  цукровых буракоў - 6 млн т. "Такога ніколі не было. А ўспомніце, які быў год. Шчыра кажучы, калі на селектары вызначалі ўзровень збожжавых і нашы аграрыі заявілі аб 11 мільёнах (тон. - Заўвага)... Ну я згадзіўся: "Паглядзім, як вы яго дасягняце". У жывёлагадоўлі пераадолеем новы рубеж, атрымаем больш за 9 млн т малака. Толькі ўдумайцеся ў гэтыя ўнікальныя лічбы - на кожнага беларуса атрымалі больш за адну тону збожжа і адну тону малака. Колькі такіх дзяржаў? Амаль няма", - падкрэсліў Прэзідэнт.

Разам з тым, адзначыў беларускі лідар, прабелаў у сельскай гаспадарцы нямала. "Прычына ў паўсюднай адсутнасці тэхналагічнай, вытворчай дысцыпліны, у прыпісках і крадзяжах. Сумна. Гэта цягне цэлы шлейф праблем. Няякасныя кармы і догляд жывёл, хваробы і падзеж, безгаспадарчае стаўленне да дарагой сельгастэхнікі і гэтак далей. Усё гэта неабходна выкараніць у нашай практыцы. Не на працягу пяцігодкі, а літаральна за бліжэйшы год", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што ў час нядаўняй размовы з прэм'ер-міністрам ён звярнуў увагу на гэтыя негатыўныя моманты. "Я разумею, учарашні губернатар (раней Прэм'ер-міністр Аляксандр Турчын займаў пасаду старшыні Мінскага аблвыканкама. - Заўвага), ведае праблему. І калі я яму называю негатыў, ён мне гаворыць: "Дык у нас вось там добра..." А некаторыя раёны Мінскай вобласці ў тым ліку, дзе ён працаваў (праўда, усяго чатыры раёны), "куляюцца" з году ў год. Але парадак навесці можна ж у чатырох раёнах!" - упэўнены Прэзідэнт.

"Закасцянелі. За агульнымі лічбамі не бачым канкрэтных праблем. Вынікі віцебскай нарады будуць бачны ва ўсіх раёнах без выключэння. Больш скажу, у мяне было жаданне для ўсіх дэлегатаў УНС апублікаваць 100 старонак - том - з недахопамі ў сельскай гаспадарцы па нарадзе ў Віцебскай вобласці, - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы. - Адказным асобам гэты стастаронкавы даклад накіраваны. Мы падумаем, што рабіць далей, калі падобнае па краіне будзе прадаўжацца".

Беларускі лідар канстатаваў, што такое стаўленне да сельскай гаспадаркі недапушчальна. "Дзікі падзеж маладняку, кароў, якія нас кормяць. Калі накарміць жывёлу не можам... Калі нехта не можа, забярыце гэту жывёлу і адпраўце яе таму, хто можа накарміць. Не, усе цяганіна. Потым крыўдзяцца на жорсткасць патрабаванняў. Адступлення не будзе. Настойліва рэкамендую падключыцца да гэтай работы ўсім зацікаўленым асобам. Час угавораў і тлумачэнняў закончаны. Толькі канкрэтныя справы і вынікі", - падкрэсліў ён.

Прэзідэнт адзначыў, што, нягледзячы на рэкордны ўраджай, у сельскагаспадарчым сектары Беларусі ёсць нямала прабелаў і іх неабходна ўстараніць літаральна за бліжэйшы год. "Настойліва рэкамендую падключыцца да гэтай работы ўсім зацікаўленым асобам. Час угавораў і тлумачэнняў закончаны. Толькі канкрэтныя справы і вынік. Для АПК гэта кардынальнае зніжэнне залежнасці ад імпарту", - падкрэсліў ён.

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на важнасць стварэння ў самыя кароткія тэрміны селекцыйна-генетычнага цэнтра ў птушкагадоўлі. "Гэта не проста праект, гэта будучыня нашай птушкагадоўчай галіны. Дарэчы, лідара ў мясным сектары! Мы столькі бройлераў і нясушак вырошчваем, столькі ў нас яек на кожнага чалавека, а, груба кажучы, кураня дзе мы бяром? На Захадзе", - звярнуў увагу Аляксандр Лукашэнка. Пры гэтым, дадаў ён, паспяховы зачын у гэтым напрамку мае Салігорская птушкафабрыка.

Яшчэ адным архіважным напрамкам Прэзідэнт назваў насенне айчыннай селекцыі і максімальную адмову ад замежных аналагаў. "Рэсурсы вучоным і аграрыям выдзелены дастатковыя. Імпарт насення толькі за ўласныя грошы сельгаспрадпрыемстваў. Ёсць грошы - купляй што хочаш. Але ніякай дзяржпадтрымкі на мэты закупак за межамі краіны не будзе", - рэзюмаваў ён.

Асобна Аляксандр Лукашэнка спыніўся на пытаннях экспарту беларускіх прадуктаў харчавання. "Мы павінны мець выгаду ад экспарту прадуктаў харчавання са штогадовай мінімальнай планкай $12 млрд", - заявіў Кіраўнік дзяржавы.

У сувязі з гэтым Прэзідэнт звярнуў увагу на неабходнасць кардынальна асучасніць галіну, пераходзіць на прынцыпы лічбавай сельскай гаспадаркі з маштабаваннем тэхналогіі дакладнага земляробства. "Таму мінімум 40% арганізацый галіны да канца пяцігодкі неабходна асвоіць і ўкараніць гэту платформу ў сваіх гаспадарках", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Акрамя таго, ён даручыў правесці ў кожнай сельгасарганізацыі цэнтралізаванае матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне і дыспетчарызацыю ўсёй работы з кантролем усіх працэсаў - ад поля да фермы. "Мы элементарнага не робім. Мы не можам паставіць на планёрцы ў якім-небудзь сельгаспрадпрыемстве (асабліва ў разгільдзяйскіх сельгаспрадпрыемствах) задачу механізатарам, а ў канцы дня запатрабаваць за гэта. Мы ад усяго гэтага адышлі", - дадаў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт назваў беражлівасць і якасць "аксіёмамі канкурэнтаздольнасці беларускага тавару". "Інструменты, якія шырока выкарыстоўваюцца ў свеце, так званы беражлівы менеджмент. У нас пакуль вельмі фрагментарнае ўкараненне. Разгарніце работу ў рамках адроджанага на дзяржаўным узроўні Знака якасці, які стаў нашай самай прэстыжнай узнагародай для вытворцаў", - абазначыў задачу на перспектыву беларускі лідар.

Толькі якасць і бездакорны сэрвіс забяспечваюць выжыванне і дадатковы заработак, зрабіў акцэнт Кіраўнік дзяржавы. "Мы не можам і ў далейшым прадаваць нашу прадукцыю за мяжу, не забяспечыўшы яе сэрвіс", - звярнуў увагу Аляксандр Лукашэнка.

Абавязковая ўмова для паспяховых продажаў - гэта, безумоўна, высокая якасць. Гэта тым больш актуальна ў сучасных умовах жорсткай канкурэнцыі. "У СМІ кожны раз: то там загарэўся аўтобус МАЗ, то яшчэ недзе яго падпалілі і гэтак далей... Пачынаем разбірацца - а нічога не гарэла. Гэта канкурэнцыя. Нас проста такім чынам спрабуюць нахіліць і паказаць, што ў нас няякасная прадукцыя", - растлумачыў на канкрэтных прыкладах Аляксандр Лукашэнка.

Разам з тым і айчынным вытворцам яшчэ ёсць над чым працаваць у плане паляпшэння якасці тавараў і прадукцыі.

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на неабходнасць эфектыўных продажаў для паспяховага знешняга гандлю.

У сувязі з гэтым Аляксандр Лукашэнка прыгадаў пра сваю нядаўнюю вялікую замежную камандзіроўку, якая ўключала ў тым ліку візіты ў Алжыр, Аман, М'янму. Паводле слоў Прэзідэнта, ён чарговы раз пераканаўся: беларусы не ўмеюць гандляваць. У адрозненне, напрыклад, ад многіх жыхароў рэгіёна Блізкага Усходу, дзе гістарычна моцныя гандлёвыя традыцыі. І кіраўніку дзяржавы нават давялося ў час перагавораў з Султанам Амана прасіць навучыць беларусаў гандляваць: "Мы вырабім, мы паставім. Але давайце створым разам кампанію і будзем разам гандляваць на вашых традыцыйных рынках".

Прэзідэнт крытычна заўважыў, што асобныя вытворцы, вырабіўшы прадукцыю, не займаюцца яе прасоўваннем на рынку, а вобразна кажучы, "выкідваюць за агароджу, прадаючы няважна па якіх цэнах, і сядзяць чагосьці чакаюць".

"Здавалася б, выпускаем дастойную лінейку тавараў, але пра іх або не ведаюць на далёкіх рынках, або нажываецца маса пасрэднікаў, здымаючы асноўныя вяршкі і атрымліваючы прыбытак. Пара засвоіць, што продажы - гэта майстэрства, - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы. - Нельга спадзявацца на ўдачу або выпадковыя абставіны. Патрэбна прадуманая стратэгія, дакладны план з правільнай лагістыкай". 

Аляксандр Лукашэнка запэўніў, што адказным вытворцам-экспарцёрам дзяржава заўсёды гатова падставіць плячо. "Аддача відавочная - бюджэтныя інвестыцыі ў экспарт поўнасцю акупіліся, у дзясяткі разоў (на кожны рубель бюджэтнай падтрымкі атрымалі $30 экспарту). Калі трэба яшчэ нейкія стымулы, якія гарантавана дадуць вынік, прапануйце аператыўна", - падкрэсліў беларускі лідар. 

Прэзідэнт нагадаў, чыноўнікі, якія камандзіруюцца за граніцу, павінны разумець: больш ніякага турызму. Саўмін і МЗС вядуць базу эканамічных і інвестыцыйных заданняў па кожнай краіне.

Гаворачы аб развіцці знешняга гандлю, Прэзідэнт крытычна выказаўся аб рабоце некаторых арганізацый. "Для чаго мы трацім столькі грошай на структуры, якіх не відаць і не чуваць, - Нацыянальнае агенцтва па інвестыцыях (пры Мінэканомікі), Нацыянальны цэнтр маркетынгу і кан'юнктуры цэн (пры МЗС), Агенцтва знешнеэканамічнай дзейнасці (пры Банку развіцця), БелГПП і іншыя? - спытаў Кіраўнік дзяржавы. - Гэта блатныя кармушкі чыноўнікаў з раздутымі штатамі і зарплатамі. Ліквідуйце на працягу першага квартала 2026 года".

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на прыярытэты ва ўдасканаленні спажывецкага рынку. 

"Для нас, беларусаў, выбар, які тавар купіць - беларускі ці замежны, гэта пытанне нацыянальнай бяспекі (павінна быць)", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. 

"Многія ніяк не могуць пераадолець стэрэатып аб элітнасці імпарту. Але гэта не вынік вопыту. Гэта інструмент прамывання мазгоў, калі хочаце, які быў даволі паспяхова прыменены яшчэ ў савецкім грамадстве, асабліва на познім этапе развіцця", - дадаў Прэзідэнт. 

Ён падкрэсліў, што якасць тавараў, якія вырабляюцца беларусамі, была і застаецца адной з лепшых у свеце. Аднак ёсць недапрацоўкі з тым, як самі беларусы пазіцыянуюць сябе на ўласным жа рынку, лічыць Кіраўнік дзяржавы. 

"Можа, недзе Дольчэ Габана ці Версачэ і іншыя больш раскручаны. Можа, нават якасней. Але што, нельга насіць беларускае? "Радзенуць" на вуліцы? Брыдка глядзець?" - задаў рытарычныя пытанні Аляксандр Лукашэнка, і яго словы зала падтрымала апладысментамі. У працяг тэмы Прэзідэнт адзначыў, што многія вельмі заможныя людзі, з якімі яму даводзілася сустракацца, апранаюцца вельмі проста і сціпла, таму што шыкаваць у такім асяроддзі лічыцца ганебным. "А мы быццам бы жывём у небагатай краіне, яшчэ чагосьці - вы пра Беларусь (так. - Заўвага) гаворыце, і наша насельніцтва. Але паглядзець, на якіх аўтамабілях ездзіць народ, апранаецца ў што, паўстае пытанне: ну навошта вы траціце велізарныя грошы на тое, каб падтрымаць замежнага таваравытворцу? Ну падтрымайце вы сваіх. "Камволь", Аршанскі лён і гэтак далей... Добрыя тканіны, свае тканіны, экалагічна бяспечныя. І гэта датычыцца кожнага. Над гэтым трэба падумаць найперш, чым папракаць уладу ва ўсіх грахах і мяне ў тым ліку", - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы.

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу, што пакуль унутры краіны гаспадарыць імпарт, прадстаўнікі сферы гандлю і вытворцы звяртаюцца за дзяржпадтрымкай. "Трэба перавярнуць гэту піраміду", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

"Для Урада паказчык долі айчынных тавараў на ўнутраным рынку будзе нараўне з цэнамі асноўным крытэрыем ацэнкі работы. Ёсць продажы - будуць аб'ёмы вытворчасці, ВУП будзе і экспарт. Але калі не будзе продажаў - не будзе ў вас ні ВУП, ні аб'ёмаў, ні зарплат. Як эканаміст вам гавару - простая формула, - падкрэсліў Прэзідэнт. - Усё павінна ісці ад збыту. Усе свае маркетплэйсы, гандлёвыя сеткі, іншыя структуры прымусьце, нарэшце, працаваць на краіну. Інакш будзем разбірацца з гэтым іншымі, вядомымі для вас, метадамі. Іншага выйсця няма, калі хочам жыць у нармальнай краіне, а не ваяваць".

Кіраўнік дзяржавы абазначыў турызм як адзін з важных пунктаў прыросту эканомікі. "Актуальнасць стварэння моцнага брэнда беларускага турызму, думаю, тлумачыць не трэба. Як і тое, што гэта сфера можа стаць магутным інструментам пашырэння іміджу Беларусі як адкрытай і гасціннай краіны, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Задача на будучае пяцігоддзе - павялічыць уклад турызму ў эканоміку мінімум у два разы".

І для гэтага ёсць усё, канстатаваў Прэзідэнт. Ён падкрэсліў, што кожны куток Беларусі мае сваё аблічча і сваю самабытнасць. Мінск - унікальная сталіца сусветнага ўзроўню. Брэстчына - гэта не толькі легендарная крэпасць-герой і старадаўняя Белавежская пушча, але і душа беларускага Палесся. Віцебск - культурны і фестывальны цэнтр краіны. Гомельская вобласць прываблівае турыстаў палацава-паркавымі ансамблямі і самабытнай народнай культурай. Магілёўская зямля - гэта гаючыя крыніцы і ўнікальныя краязнаўчыя музеі, а Гродзенская вобласць - край замкавай архітэктуры.

Аднак ад турыстаў ёсць нараканні наконт адсутнасці сэрвісу па ўсім ланцужку паслуг і суправаджэння ў лічбавым выглядзе: браніраванне жылля, набыццё білетаў, пошук маршрутаў, заказ экскурсій. "Адсутнасць такога камфорту - гэта страта патэнцыяльнага госця. Усе рашэнні ў галіне па прапановах урада прыняты. Пачынайце распрацоўку паўнацэннай айчыннай турыстычнай платформы", - паставіў задачу Прэзідэнт.

Асобныя даручэнні Кіраўніка дзяржавы прагучалі для кіраўнікоў мясцовай вертыкалі. "Ва ўмовах ажыятажнага попыту ўжо ўчора трэба было пашыраць нумарны фонд санаторыяў, будаваць новыя гасцініцы, асабліва ў раённых цэнтрах. Губернатары на гэта глядзяць збоку і нечага чакаюць. Не можаце самі, прыцягвайце да работы прыватныя структуры", - заўважыў Аляксандр Лукашэнка.

"Вам трэба больш актыўна развіваць турыстычныя паслугі праз нашы пасольствы, дылерскія цэнтры і нават больш агрэсіўную рэкламу. Нагрузіце гэтай работай паслоў. Яны пакуль асабліва не перапрацоўваюць", - дадаў Прэзідэнт.

"Беларусь - чыстая краіна. Гэта першае ўражанне, якое агучваюць нашы госці. І гэта вялізная праца. Дзясяткі тысяч людзей штодзённа выходзяць на работу, наводзяць прыгажосць, нават тады, калі большасць нашых грамадзян яшчэ спяць", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы. І размова не толькі пра адсутнасць смецця, але і пра дагледжаныя паркі, упрыгожаныя кветкамі вуліцы і кожны ўладкаваны для адпачынку куток.

Аднак людзі настолькі прывыклі да такога парадку, што некаторыя пачынаюць злоўжываць гэтым, утвараючы звалкі адходаў нават у лясных масівах. Паводле слоў Прэзідэнта, нават у Год добраўпарадкавання фіксуюцца дзясяткі выпадкаў псавання вандаламі новых аб'ектаў.

"Можа, і недарэчы, але, родныя беларусы, я звяртаюся да кожнага з вас. Давайце паважаць працу людзей, не прымушаць дзяржаву звяртацца да сінгапурскіх метадаў, не знішчаць дзяржаву. Бо адбудзецца тое, што ў гэтым "райскім заходнім садзе", - папярэдзіў Аляксандр Лукашэнка. - Што датычыцца Сінгапура, нагадаю: там толькі за кінуты фанцік можна атрымаць штраф да Br2 тыс. або папраўчыя работы. У нас такія ініцыятывы ўжо гучаць ад дэпутатаў. Няўжо яшчэ тут трэба прымаць драконаўскія меры?"

Кіраўнік дзяржавы ў ліку прыярытэтных задач на перспектыву назваў развіццё моцных рэгіёнаў. Ён падкрэсліў, што ўсе напрамкі эканомікі павінны быць пакладзены ў аснову новай рэгіянальнай палітыкі. "У кожнай вобласці і раёне - туды перамяшчаем цэнтр цяжару, усе сілы і рэсурсы, - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. - Важнейшая задача - спыніць адток людзей з рэгіёнаў, разгрузіць сталіцу і абласныя цэнтры. Трэба вырашыць гэта пытанне рэвалюцыйнымі метадамі, канчаткова і без абмеркаванняў. Інакш абязлюдзім краіну - сцягнем усё ў Мінск і абласныя цэнтры".

Прэзідэнт адзначыў, што для сучасных людзей, асабліва моладзі, важнейшы прыярытэт - уласнае жыллё, і менавіта ў гэтым яны чакаюць садзейнічання ад дзяржавы. "Для мяне як Прэзідэнта і на што я нацэльваю ўладу: галоўны прыярытэт - раўнамернае размеркаванне прадукцыйных сіл. І калі жыллё - гэта і аграгарадок, і апорная вёсачка, гэта раённыя, абласныя цэнтры, а не толькі Мінск, як, можа, многія з моладзі гэта разумеюць", - звярнуў увагу Кіраўнік дзяржавы.

"У Мінску павінен быць устаноўлены ліміт на ўвод новых метраў жылля - не больш за 300 тысяч за год. Можа, і менш", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

У якасці альтэрнатывы Прэзідэнт назваў развіццё гарадоў-спадарожнікаў. "Стварайце там і на прылеглых да іх тэрыторыях аналагічнае па якасці паўнацэннае гарадское асяроддзе. Хоць бачу, што тут мора праблем. Таксама комплексна разгледзім тэму ў наступным годзе", - адзначыў беларускі лідар.

А яшчэ ён нагадаў словы Васіля Шукшына з інтэрв'ю пасля выхаду фільма "Каліна чырвоная", які паглядзелі 140 млн чалавек: "Са знішчэннем вёскі мы страцім і маральнасць, і духоўнасць, пазбавімся самабытнасці. Гэта нашы карані, асаблівы ўклад, праца, якая выхоўвае. Без сваёй зямлі чалавек, як былінка, неабаронены перад ветрам". Прэзідэнт, паводле яго слоў, гатовы падпісацца пад гэтымі словамі. 

Менавіта таму, дзеля захавання вёскі, Аляксандр Лукашэнка ўдзяляе вялікую ўвагу сельскай гаспадарцы, рэгулярна асабіста бывае ў рэгіёнах, на прадпрыемствах АПК. 

"Мая задача - выратаваць вёску! Каб гэта не былі пустыя хаты. Каб там жылі людзі. У гэтым уся сутнасць, - падкрэсліў беларускі лідар. - Вёска - аснова асноў нашага жыцця. Не будзе вёскі - загінем. Дзяржава існаваць без гэтага не можа". На гэтыя словы прысутныя адрэагавалі апладысментамі. 

У якасці прыкладу Прэзідэнт прывёў сітуацыю ў краінах Афрыкі, дзе самае надзённае пытанне было - забяспечыць насельніцтва прадуктамі харчавання. І Беларусь змагла дапамагчы, напрыклад, Зімбабвэ поўнасцю гарантаваць харчовую бяспеку краіны, пасля чаго іншыя дзяржавы кантынента выказалі зацікаўленасць у супрацоўніцтве з нашай краінай. "Мы ідзём туды як сябры. Як яны нас называюць - браты. Мы навучаем, перадаём тэхналогіі, будуем прадпрыемствы, якія патрэбны, - адзначыў Аляксандр Лукашэнка. - Мы робім для іх усё. Але не бясплатна. І гэта сведчанне таго, што дзяржава будзе плаціць апошнія грошы, каб вырашыць задачу накарміць уласны народ". 

Каб Беларусь захоўвала дасягнуты ўзровень у эканоміцы, і ў тым ліку ў сельскай гаспадарцы, трэба напружыцца, прыбаўляючы як мінімум па 2-2,5% ВУП, лічыць Прэзідэнт. 

"З другога боку, калі гаварыць пра вёску, я ж не на Месяцы жыву і цудоўна бачу, што зусім малыя вёскі, як іх раней называлі "неперспектыўныя", вядома, не маюць перспектывы свайго развіцця", - заўважыў Кіраўнік дзяржавы. Гэта, паводле яго слоў, аб'ектыўны працэс, сусветная тэндэнцыя. Многія гаспадаркі ў АПК краіны паступова ўзбуйняліся, і цяпер ужо ёсць сельскагаспадарчыя гіганты, напрыклад агракамбінат "Дзяржынскі", які выкарыстоўвае больш за 100 тыс. га зямлі, што супастаўна з плошчай цэлых раёнаў. Акрамя таго, шэраг працэсаў у сельскай гаспадарцы рабатызаваны і ў іх задзейнічана менш людзей. 

Цяпер менш як 2 млн беларусаў жывуць у сельскай мясцовасці, што на 10% менш, чым было на момант распаду Савецкага Саюза. 

"Трэба замацаваць людзей у аграгарадках, буйных (апорных) вёсках. Даць тут нармальнае жыццё (у сэнсе інфраструктуру для жыцця. - Заўвага), - сказаў Кіраўнік дзяржавы. - Усё гэта патрабуе ў большасці выпадкаў значных фінансавых і часавых затрат. Таму ўсе праграмныя дакументы - і рэспубліканскія, і рэгіянальныя - павінны быць сінхранізаваны. Інакш будзем мець справу з велізарным дысбалансам развіцця".

Каб спыніць адток людзей з рэгіёнаў у вялікія гарады, трэба перш за ўсё вырашыць пытанні працаўладкавання і жылля, упэўнены Кіраўнік дзяржавы.

"Мы не краіна Захаду, дзе людзі прывыклі падоўгу жыць у здымным жыллі, часам усё жыццё. Беларусы аддаюць перавагу жыць ва ўласных дамах і кватэрах (і гэта добра)! Таму маладыя спецыялісты ў перспектыве павінны мець права выкупу арэнднага жылля, а яго будаўніцтва павінна быць увязана са стварэннем працоўных месцаў", - сказаў Прэзідэнт.

"Патрэбны новы нацыянальны падыход, матывуючы да пераезду ў сельскую мясцовасць, з канкрэтнымі ўмовамі, - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. - Я не буду гаварыць аб тым, што трэба ў гэтым плане зрабіць. Думаю, ва Урадзе гэтым зоймуцца і даложаць. Але Ураду, разам з нашымі дэпутатамі, неабходна ўжо ў бліжэйшы час унесці свае прапрацаваныя прапановы (на гэту тэму. - Заўвага). І калі мы гаворым пра замацаванне ў рэгіёнах маладых спецыялістаў, то павінны ўдзяляць увагу сямейным парам з дзецьмі".

"Будзем моладзь падтрымліваць. Хто хоча працаваць і зарабляць, - мы на гэта ні грошай, ні часу не пашкадуем. Але тых (будзем падтрымліваць. - Заўвага), хто хоча працаваць", - заявіў беларускі лідар. 

"Нам трэба акуратна, не адштурхоўваючы моладзь, прыстасоўваць яе да працы. Калі чалавек панюхае, што такое праца, ён будзе патрыётам і нармальным чалавекам. Ён ніколі не пабяжыць, як нашы збеглыя пабеглі, не падумаўшы. А потым сутыкнуліся з сапраўднай рэчаіснасцю", - сказаў Прэзідэнт. 

"Да моладзі трэба ставіцца нармальна. Моладзь павінна расці ў працы, у пераадоленні тых праблем, якія ў нас сёння ёсць. Калі моладзь будзе так расці і выхоўвацца, 2020-х гадоў у нас не будзе, - упэўнены Прэзідэнт. - Як толькі ў іх з'явіліся дзеці - зусім іншая моладзь. Таму ўся ўвага пераносіцца на дзяцей. Таму моладзь моладзі не роўная. Ёсць людзі, якія хапнулі лёгкага жыцця і думаюць, што ў інтэрнэце расце бульба і яблык. А ёсць людзі, якія на зуб паспыталі гэту працу. І нам трэба гадаваць такую моладзь, так яе трэба выхоўваць".

У сувязі з гэтым ён адзначыў, што акуратна ўзяў адпаведны нахіл у падыходах да маладзёжнай палітыкі. Я паціху пачынаю спрабаваць зрушваць вас у гэты бок. Але акуратна. Таму што ў грамадстве хуткія рашэнні не патрэбны, - заявіў Аляксандр Лукашэнка. - Трэба з моладдзю размаўляць адкрыта. Не трэба іх падманваць, што мы створым для іх райскія ўмовы. Вялікая колькасць ёсць моладзі, якія самі ствараюць для сябе ўмовы. Ім трэба толькі дапамагаць". 

"Ніхто пасля вайны не плакаў, не выў, не завываў і ніхто не пераварочваў канстытуцыйны лад. І Захад нават не спрабаваў сюды ўлазіць. Таму што людзі перажылі такую вайну. Людзі працавалі і нараджалі (пасля вайны. - Заўвага). Нават па дзевяць дзяцей было шмат сем'яў. І ніхто не прасіў ні мацярынскага капіталу, нічога. Таму што людзі перажылі ў голадзе і холадзе такую вайну. І пасля вайны было не лягчэй гадоў 10. І нікому ў галаву не лезлі нейкія перавароты", - нагадаў аб гісторыі Кіраўнік дзяржавы.

Усе этапы медыцынскай дапамогі людзям - ад ранняга выяўлення хваробы, комплекснага лячэння да рэабілітацыі - павінны выконвацца ў аптымальныя тэрміны незалежна ад узросту і месца пражывання чалавека, заявіў Аляксандр Лукашэнка ў Пасланні беларускаму народу і парламенту.

"Хлеб у сялян патрабуем, у вяскоўцаў, а яны тыднямі чакаюць то кансультацыі спецыяліста, то дыягнастычных даследаванняў", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы.

Ён звярнуў увагу, што ў развіццё аховы здароўя ўкладваюцца вялізныя рэсурсы. Пастаянна адкрываюцца новыя аб'екты, праводзіцца рамонт медыцынскіх устаноў, закупляецца сучаснае медабсталяванне. 

У міжраённых цэнтрах праводзяцца аперацыі, якія раней выконваліся толькі ў РНПЦ або ў абласных бальніцах. У глыбінку прыязджаюць сучасныя перасовачныя фельчарска-акушэрскія пункты. Прычым многія з іх айчыннай вытворчасці.

"Умеем і можам усё. Але не заўсёды ўсё робім", - заўважыў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт адзначыў, што ўмовы для работы медыкаў створаны, зарплату ўрачам паднялі, як яны патрабавалі. Але трапіць да патрэбнага спецыяліста часта праблема, асабліва ў малых раёнах і ў вёсцы.

Разам з тым Прэзідэнт нагадаў, што ў краіне чатыры медыцынскія ВНУ - выпускнікоў для такой кампактнай краіны, як Беларусь, дастатковая колькасць. "А кадраў усё роўна не хапае. Ці хапае?" - задаў пытанне Аляксандр Лукашэнка. У сувязі з гэтым ён адзначыў, што ў Беларусі на 10 тыс. чалавек насельніцтва значна больш практыкуючых урачоў, чым у Еўрасаюзе. 
Кадравае пытанне ў краіне вырашаюць за кошт інтэрнаў і маладых спецыялістаў, але яны не затрымліваюцца, звярнуў увагу Прэзідэнт і задаў пытанне ўсім адказным, ці разумеюць яны самі, што адбываецца ў галіне.

Аляксандр Лукашэнка даручыў разабрацца ў гэтым пытанні сумесна Ураду і кіраўнікам мясцовых органаў улады, звярнуўшы ўвагу на існаванне пастаяннай рабочай групы па медыцыне. 

"Яшчэ раз звяртаю вашу ўвагу на тое, што ўсе этапы меддапамогі людзям - ад ранняга выяўлення хваробы, комплекснага лячэння да рэабілітацыі - павінны выконвацца ў аптымальныя тэрміны незалежна ад узросту і месца пражывання чалавека", - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы.

Таксама ён заўважыў, што нядаўна вышэйшыя службовыя асобы прыслалі пісьмо з прапановай усіх дыпламатычных работнікаў паставіць на ўлік у Рэспубліканскі клінічны медыцынскі цэнтр Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта.

"Сумленне ў вас ёсць? Чаго вы цягнецеся ў гэту бальніцу? Яна ўжо даўно не самая лепшая ў краіне. У нас шмат такіх шпіталяў", - пракаменціраваў Кіраўнік дзяржавы, заўважыўшы, што некаторыя лічаць, што "там, дзе Прэзідэнт, там добра".

Прэзідэнт расказаў, што не лечыцца ў гэтай бальніцы. "Ды Гасподзь з вамі, я там не лячуся, - сказаў Кіраўнік дзяржавы. - Дзякуй Богу, яшчэ пакуль Гасподзь мяне ўбярог ад гэтай бальніцы. Я там не валяюся. Супакойцеся".

"І потым. А простым людзям як?" - дадаў Аляксандр Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу, што сёння ўсе развітыя краіны сутыкнуліся з беспрэцэдэнтным зніжэннем нараджальнасці і старэннем насельніцтва. На жаль, Беларусь не выключэнне. 

Прэзідэнт нагадаў, што па аказанні медыцынскай дапамогі маці і дзецям Беларусь захоўвае лідзіруючыя пазіцыі ў свеце і доўгі час утрымлівае нізкія паказчыкі дзіцячай, мацярынскай смяротнасці, што з'яўляецца вялікім дасягненнем. Але гэтага ўжо мала, упэўнены Аляксандр Лукашэнка. 

Каб толькі захоўваць колькасць насельніцтва, у сем'ях павінны нараджацца па тры малышы, падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы. Гэты тэзіс  быў успрыняты апладысментамі. 

Прэзідэнт указаў на тое, што з пункту гледжання матэрыяльнага стымулявання зроблена дастаткова. Да з'яўлення дзіцяці будучыя мамы забяспечаны бясплатным поўным медыцынскім суправаджэннем, выплачваюцца важкія дзіцячыя дапамогі, прадугледжаны сямейны капітал, у краіне трымаюць на магчымым мінімуме тарыфы за дзіцячы сад, субсідзіруючы іх з бюджэту. 

"Але не заўсёды прычына толькі ў эканамічных мерах. Часта паўтараю: грашамі нараджаць не прымусім. І вопыт апошняга дзесяцігоддзя гэта пацвердзіў. Самае цяжкае - работа са стэрэатыпамі, якія навязваюцца праз інтэрнэт, фільмы, рэкламу. Трэба ўлічваць і тое, як уплывае на свядомасць моладзі ствараемы вобраз паспяховага дзелавога чалавека, не абцяжаранага сям'ёй, - адзначыў Аляксандр Лукашэнка. - Мы не зламаем гэтыя сусветныя тэндэнцыі, не закрыемся ад іх. Мода на нетрадыцыйную сям'ю - тая ж тэма. І ўсё гэта выглядае як глабальны праект супраць чалавецтва".

"Але што перашкаджае ствараць свой, нацыянальны стэрэатып? Мы ж праз гэта праходзілі ўжо. Беларускі. Трэба вяртаць вобраз жанчыны-маці на п'едэстал. Сёння яна можа быць і дзелавой, і паспяховай нават з трыма і больш дзецьмі. Прыклады ёсць. І ў палітыцы, і ў спорце, у іншых сферах", - сказаў Прэзідэнт. 

Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што гэта "пытанне будучыні - нашай і нашых нашчадкаў: не можа быць Беларусі, не можа краіны Беларусі без беларусаў!" "Нам патрэбны людзі. Гэта галоўнае пытанне, і я аб гэтым адкрыта гавару", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

"Менавіта кадры новай фармацыі - гэта галоўны арыенцір для сістэмы адукацыі. Трэба больш рыхтаваць нана- і біятэхнолагаў, архітэктараў і высакакласных канструктараў", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы.

Прэзідэнт расказаў, што ўжо з наступнага навучальнага года ў БДУ пачнецца падрыхтоўка спецыялістаў па прыродазнаўча-навуковых напрамках. Гэты вопыт павінен быць маштабаваны па ўсёй краіне з улікам профілю нашых ВНУ.

Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу, што ў моладзі фарміруецца запыт на актуальныя веды. Гэта рэаліі, якім павінны адпавядаць айчынныя школы і ВНУ. Асабліва сёння, калі высокія тэхналогіі так глыбока пранікаюць ва ўсе сферы жыцця, дыктуючы новыя патрабаванні.

Паводле слоў Прэзідэнта, неабходна ўлічваць, што сёння вядучыя сусветныя дзяржавы актыўна фарміруюць нацыянальныя стратэгіі ў сферы штучнага інтэлекту.

Кіраўнік дзяржавы заўважыў, што Беларусь мае сваю навуковую школу з глыбокімі традыцыямі ў матэматыцы і інфармацыйных тэхналогіях. У краіне ёсць даследчыкі, інжынеры і распрацоўшчыкі сусветнага ўзроўню.

Прэзідэнт адзначыў, што і НАН Беларусі не павінна заставацца ўбаку ад гэтай работы. Акадэміі навук разам з урадам даручана літаральна ў бліжэйшы месяц унесці канкрэтныя прапановы па павышэнні ролі Акадэміі з улікам праведзеных размоў. "Без спараджэння навуковага ўтрыманства і пустой траты рэсурсаў", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Разважаючы ў цэлым па тэме адукацыі моладзі, кіраўнік дзяржавы заўважыў, што ў гэтым плане чалавек ад дзіцячага ўзросту да заканчэння ВНУ - на дзяржаўным забеспячэнні. "Што, не так? Адукацыя - гэта ж дзікія грошы! Мы трацім вялізныя грошы, каб у школе атрымаў адукацыю, у ВНУ паступіў", - заўважыў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка расказаў, што ў яго час было больш складана паступіць у ВНУ. "Няпроста было паступіць на эканамічны факультэт", - заўважыў Кіраўнік дзяржавы. І нагадаў, што даў цяперашняй моладзі роўныя магчымасці, маючы на ўвазе паступленне ў ВНУ па мэтавых накіраваннях.

"Што яшчэ трэба? Бяры галаву ў рукі і наперад. Ідзі вучыся. Але калі ты не вучышся, то які ты спецыяліст і якое ты маеш права патрабаваць потым ад улады (высокіх зарплат. - Заўвага)?" - задаўся пытаннем Прэзідэнт.

"Каб зарабляць, трэба вучыцца, вучыцца і яшчэ раз вучыцца. Таму, перш чым ад каго нешта патрабаваць, асабліва ад мяне, (паглядзіце. - Заўвага) у люстэрка, на сябе паглядзіце. Трэба працаваць!" - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы.

"У бліжэйшай перспектыве нам трэба сканцэнтравацца на павышэнні гібкасці сістэмы прафесійнай адукацыі. Карэкціроўка вучэбных стандартаў і планаў павінна праводзіцца ў сціслыя тэрміны, пад патрэбы заказчыкаў і патрабаванні эканомікі", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Прэзідэнт упэўнены, што неабходна прадаўжаць скарачаць тэрміны падрыхтоўкі спецыялістаў, але з улікам інтэнсіфікацыі навучання. Пры гэтым адзначыў, што атрымаць вышэйшую і сярэднюю спецыяльную адукацыю - гэта не прагулка па жыцці, гэта сапраўдная праца. 

"Пасля абеду студэнты павінны працаваць у лабараторыях, установах, на прадпрыемствах. Тады і заказчыкі кадраў не скажуць, што моладзь не ведае рэальнай вытворчасці. І капейку нейкую студэнтам можна плаціць. Трэба толькі падумаць, як гэта правільна зрабіць", - сказаў Прэзідэнт. 

Гаворачы пра якасць адукацыі, Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што гэта важны прыярытэт, які злучае інтарэсы дзяржавы і грамадства. Усё пачынаецца са школьнай лаўкі. 

Аляксандр Лукашэнка нагадаў, што толькі ў 2025 годзе беларускія школьнікі сталі абсалютнымі пераможцамі Міжнароднай геаграфічнай алімпіяды. На алімпіядзе па матэматыцы каманда Беларусі заняла 5-е месца сярод больш як 100 краін, апярэдзіўшы ўсе еўрапейскія дзяржавы. Аўдыторыя ўспрыняла гэтыя факты бурнымі апладысментамі. 

"Экспарт адукацыйных паслуг дасягнуў $115 млн. Але гэта далёка не мяжа. Толькі ў 2025 годзе ў нас вучыцца 35 тыс. замежных студэнтаў. Геаграфія - 120 краін", - прывёў даныя Кіраўнік дзяржавы. 

Прэзідэнт звярнуў увагу: дзе б ён ні быў, у тым ліку ў Кітаі, усюды звяртаюцца з просьбай прыняць іх студэнтаў на навучанне, у прыватнасці, за гранты, гэта значыць за кошт беларускага боку. 

"Але калі я сустракаю людзей, якія размаўляюць у Афрыцы, Зімбабвэ, Алжыры на нашай роднай мове, на рускай мове, думаю: усё ж такі малайцы ў Савецкім Саюзе. Грантаў хапала. Падрыхтавалі нармальных спецыялістаў. Сёння яны ўжо кіраўнікі дзяржаў", - заўважыў Аляксандр Лукашэнка. 

Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што навучанне замежных студэнтаў - беларускі актыў у любой краіне, добры актыў, які дапамагае потым прасоўваць эканоміку Беларусі ў гэтых краінах. 

Разам з тым Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што самае важнае - даступнасць айчыннай адукацыі для беларусаў. "І мы тут сусветныя лідары па даступнасці", - сказаў Прэзідэнт.

"Абсалютна ўпэўнены, што неабходна актыўней уключаць насельніцтва ў абмеркаванне змяненняў у заканадаўстве", - сказаў Аляксандр Лукашэнка і падкрэсліў, што для гэтага ёсць магутны рэсурс - Нацыянальны сход.

Ён звярнуўся да дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў і членаў Савета Рэспублікі. "Вы працуеце на месцах, у тым ліку са зваротамі выбаршчыкаў, сустракаецеся з людзьмі, ведаеце пра настроі ў грамадстве. З аднаго боку, гэта магчымасць прасачыць, як працуюць законы на практыцы, з другога - уключаць людзей у абмеркаванне новых праектаў. Чым больш пачуем меркаванняў, тым бліжэй будзем да аптымальнага выніку", - адзначыў Прэзідэнт і падкрэсліў, што трэба больш працаваць з людзьмі.

Гаворачы аб развіцці сферы прававога рэгулявання дзяржавы, Аляксандр Лукашэнка зрабіў акцэнт на паняцці справядлівасці. "Запатрабаванне ў сучасным грамадстве на справядлівасць толькі расце. Але гэта дарога з двухбаковым рухам. Мы ўсе хочам жыць і працаваць пад абаронай закону. Справядлівае запатрабаванне? Так. Дзяржава як сістэма патрабуе выконваць гэты закон. Справядліва? Зразумела. І ў гэтым пытанні ўзаемнай адказнасці важнейшую ролю адыгрывае ўзровень уключанасці грамадства ў працэс заканатворчасці", - падкрэсліў ён.

Канстытуцыя краіны тройчы ў гісторыі праходзіла экспертызу калектыўнай думкай, змяненні ў Асноўны Закон прымаў народ абсалютнай большасцю галасоў."У ёй вызначаны базавыя пастулаты дзяржаўнага развіцця і нашай ідэалогіі. А любая спроба разбурыць іх, унесці смуту ў жыццё людзей вядзе да крымінальнай адказнасці. Нашы законы нічым не адрозніваюцца ад любых іншых у свеце, але некаторыя вырашылі "панюхаць" заходнюю дэмакратыю, паддаўшыся эмоцыям. Сёння раскаяліся, дадому хочуць вярнуцца. У Канстытуцыі, яшчэ раз падкрэслю, замацавана палітычная воля большасці. Закон нас абараняе - мы яго выконваем. Простая і аб'ектыўная формула прававой дзяржавы, якой і з'яўляецца Беларусь. Так мы разумеем нашу беларускую мадэль дэмакратычнага развіцця", - абазначыў Кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка выказаўся аб ролі Усебеларускага народнага сходу ў працэсе прававога рэгулявання. "Вы, паважаныя сябры, надзелены высокім статусам. А гэта давер народа, які вы прадстаўляеце. Як дэлегаты вы ўпаўнаважаны прымаць самыя важныя рашэнні - ад эканомікі і фарміравання вышэйшых судоў да пытанняў міру і бяспекі. Ужо на гэтым пасяджэнні вам давядзецца прыняць кадравыя рашэнні, якія прадугледжваюць сур'ёзнае абнаўленне Канстытуцыйнага і Вярхоўнага судоў. Гэта не толькі амаладжэнне судзейскага корпуса. УНС павінен забяспечваць непахіснасць канстытуцыйнага ладу, пераемнасць пакаленняў і грамадзянскую згоду. Кожны павінен насіць, як сцяг, высокае званне члена народнага веча. Вы - будучыня нашай краіны", - падкрэсліў ён.

"Я ж не вечны. Я вечна не магу быць Прэзідэнтам. Ды і не трэба", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што як Прэзідэнту, які нямала зрабіў для краіны разам з народам, яму важна, што будзе далей. "Вы (УНС. - Заўвага) - стабілізатар нашага грамадства. Ніякія прэзідэнты, партыі, дэпутаты і іншыя не змогуць зламаць таго, што мы з вамі створым. Так, будзем мяняць. Вы будзеце мяняць. Але вы павінны паставіць краіну на рэйкі, падштурхнуць - і няхай ідзе наперад", - падкрэсліў беларускі лідар.

"Тут, на гэтай пляцоўцы, вы будзеце вырашаць, што рабіць. Вось для чаго вы створаны, а не для таго, каб бегаць па краіне і нешта кантраляваць. Мы створаны для вырашэння глабальных задач", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Прэзідэнт выказаўся аб неабходнасці абароны сваёй краіны. "Аналагічныя мэты павінны ставіць перад сабой усе грамадскія арганізацыі і партыі. Час такі. Абарона інтарэсаў Беларусі - на першым месцы. Не будуць больш у нашым палітычным полі працаваць іншаагенты і экстрэмісты. Гэта таксама пытанне справядлівасці", - сказаў Аляксандр Лукашэнка. 

У сувязі з гэтым Прэзідэнт выказаўся аб памілаванні шэрага асуджаных, у тым ліку ў рамках дамоўленасцей з ЗША. Ён не выключыў, што рашэнне вызваліць тых ці іншых асоб, якія маюць дачыненне да падзей 2020 года ў Беларусі, можа выклікаць неразуменне некаторых унутры краіны. Напрыклад, з ліку праваахоўнікаў. "Калі я некага там адпусціў - у Літву, Польшчу або на поўдзень, вы не перажывайце. Гэта мае функцыі і паўнамоцтвы. Вы мяне выбралі - дазвольце мне выконваць свае паўнамоцтвы. А вы на кожным працоўным месцы выконвайце свае. Ціха, спакойна мы вырашым усе пытанні - з амерыканцамі, кітайцамі, расіянамі, афрыканцамі", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы. 

Рэагуючы на крытыку з-за мяжы з боку збеглых, што асуджаных у Беларусі памілавалі з нейкай мэтай, Аляксандр Лукашэнка заклікаў не наракаць на яго ў сувязі з гэтым: "Я рабіў тое, у адпаведнасці са сваімі паўнамоцтвамі, аб чым вы мяне прасілі". Частка асуджаных была памілавана ў гуманітарных мэтах, для ўз'яднання сем'яў.

"Нацыянальнае адзінства, мір, бяспека - базавыя каштоўнасці, якія мы ўсведамляем з кожным днём усё больш востра. І гэта вынік у тым ліку штодзённай работы сілавых ведамстваў, структур, кожнага супрацоўніка ў пагонах. Аб'ектыўна: лёгкай службы не бывае. Лёгкіх перыядаў у частцы рызык і пагроз нацыянальнай бяспецы таксама няма. Ды і не было ў нас. Ніколі ў гісторыі. А сёння яны ў разы большыя. Гэта страшная тэндэнцыя - сусветную супольнасць уцягваюць у глабальную вайну. Якія б мірныя ініцыятывы ні гучалі, сітуацыя сур'ёзна абвастраецца. Нават той жа Трамп - што б ён ні меркаваў, вы ж бачыце, як цягамоціну робяць", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Ён адзначыў, што ў Беларусі эфектыўна функцыянуючая сістэма рэагавання праваахоўных органаў на любыя выклікі і пагрозы. "Мы стваралі яе ў цяжкі перыяд, пераламаўшы небяспечную сітуацыю, якая склалася ў 90-я. Тады навесці парадак і забяспечыць людзям абарону ад бандыцкага самавольства стала справай гонару. Сёння кожны грамадзянін ведае, што яго жыццё і маёмасць знаходзяцца пад надзейнай абаронай. У нас можна развіваць бізнес без "даху" ад браткоў, і тое, што мы ўсё гэта ўспрымаем як норму, - вялікае дасягненне", - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы.

"Максімальна камфортныя ўмовы створаны ў Беларусі для інвестараў. Патрабаванне адно. І яно прынцыповае: плаціце дастойную зарплату тым, хто на вас працуе ў Беларусі, выконвайце закон і не змешвайце эканоміку з палітыкай", - сказаў Аляксандр Лукашэнка. 

"Не трэба эксплуатаваць наш народ, грошы зарабляць, выводзіць у Літву, а потым адтуль фінансаваць пратэсныя настроі. Вось гэтага быць не павінна. Усё павінна быць сумленна", - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка адказаў на ўкіды аб схаваных на Блізкім Усходзе мільярдах.

"Не паспеў паехаць на Блізкі Усход - грошы хавае (пішуць апазіцыйныя рэсурсы. - Заўвага). Чытаю - грошы хавае. Я думаю: ну навошта вы беларусаў за дурняў трымаеце?! Разважлівы чалавек задасць пытанне: "А як можна такія грошы схаваць?" Вось у нас Раман Галоўчанка - галоўны банкір. Як можна сёння схаваць грошы? Ды такія грошы!" - адзначыў Кіраўнік дзяржавы.

Прэзідэнт расказаў, што гэту тэму ён абмяркоўваў нядаўна ў вузкім коле. І было адзначана, што ў мінулым годзе пісалі пра $13 млрд, а цяпер пішуць пра $9 млрд. "І жартам (субяседнік гаворыць. - Заўвага): дзе гэта Прэзідэнт за год праматаў $4 млрд. Я сам нават не звяртаў увагі. Ну такія грошы!" - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Ён звярнуўся да тых, хто піша пра гэта: "Хлопцы, вы ж, напэўна, ведаеце, дзе я схаваў. Ну вы іх забярыце. Трэба пісьмова даверанасць - я вам дам. Ідзіце, забярыце".

"Круцяць, верцяць... Яны (збеглыя. - Заўвага) шукаюць, як насельніцтва адвесці ад гэтай праблемы, дзе яны прайгралі. І не думайце. Нідзе вы больш не пераможаце. Мы зрабілі высновы з 2020 года. І мы вас будзем бамбіць, бамбіць у інфармацыйнай сферы", - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што Узброеныя Сілы зрабілі ўпор на айчынныя сістэмы, якія вырабляюць у Беларусі, і даволі нядрэнна. "У краіне створана беларуская школа ракетабудавання. Арганізавана вытворчасць уласнай стралковай зброі і боепрыпасаў. Якія б ні былі беспілотнікі, салдат - з кулямётам, аўтаматам, пісталетам, гранатамётам - вырашае праблему на полі бою. Асабліва ў нашых умовах, калі вакол лес і балоты. Гэта важнейшая ўмова перамогі, мы гэта пачалі рабіць", - падкрэсліў Прэзідэнт.

Асаблівых поспехаў Беларусь дасягнула і ў сферы проціпаветранай абароны. Яе сістэмы, напрыклад "Бук", запатрабаваны ў тым ліку за мяжой. "Свая ракета, свае ўстаноўкі - выдатная машына. Нам у Беларусі дастаткова. Навучыліся вырабляць дроны, але заўсёды ваенных супакойваю: не спяшайцеся, гэта не стэпавая краіна, дзе ўсё як на далоні, і яны дронамі наносяць табе ўрон. Мы жывём у лесе, і вайна будзе, падабаецца, не падабаецца, у асноўным партызанская, - апісаў Аляксандр Лукашэнка гіпатэтычны сцэнарый ваенных дзеянняў у Беларусі. - Трэба бачыць, дзе мы будзем весці вайну. З гэтага зыходзім. І пачалі ствараць свае ўзбраенні. Яны значна таннейшыя. Але мы не забываем і пра ракеты. Беспілотнікі, контрбатарэйная, радыёэлектронная барацьба, аператыўная маскіроўка - гэта тое, на што неабходна звярнуць першарадную ўвагу".

Паводле яго слоў, беларускім ваеннаслужачым даводзіцца грунтоўна вывучаць вопыт сучасных ваенных канфліктаў, перш за ўсё канфлікту ва Украіне. Як вынік, у склад Узброеных Сіл уключаны новы род спецыяльных войскаў - беспілотная авіяцыя. "Дроны - новая рэальнасць, але ніякія дроны не заменяць падрыхтаванага салдата, - звярнуў увагу Кіраўнік дзяржавы. - Пайшлі далей, ад жыцця - дайшлі да таго, што трэба ствараць народныя апалчэнні для таго, каб кожны мог абараніць сваю сям'ю".

Зыходзячы з гэтых прыярытэтаў, у Беларусі ў свой час адмовіліся фарміраваць армію выключна з кадравых ваеннаслужачых. "Кожны малады чалавек, пабываўшы ў арміі, - гэта іншы чалавек. І ён хоць нечаму навучыцца, ён сям'ю сваю можа абараніць, - падкрэсліў Прэзідэнт. - І ўсе ў НАТА аб гэтым задумаліся. Вось што значыць неразумна прыняць рашэнне - вярнуцца назад вельмі складана".

"Стратэгічную абарону забяспечвае і наша ваеннае супрацоўніцтва, перш за ўсё з Расійскай Федэрацыяй. Беларусь і Расія рэалізуюць комплекс мер стратэгічнага стрымлівання. Гэта разгортванне на нашай тэрыторыі расійскага складніка Рэгіянальнай групоўкі войскаў: у выпадку абвастрэння канфлікту ўзброеныя сілы, некалькі дзясяткаў тысяч чалавек з захаду Расіі, неадкладна другім эшалонам уключаюцца ў ваенную барацьбу", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы нагадаў, што ў Беларусі таксама размешчана тактычная ядзерная зброя.

"Акрамя таго, першыя пазіцыі абсталяваны для ракетнага комплексу "Арэшнік". Ён у нас з учарашняга дня і заступае на баявое дзяжурства", - заявіў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка адказаў на крытыку тых, хто сумняваўся ў неабходнасці размяшчэння ў Беларусі такога магутнага ўзбраення - маўляў, гэта першарадная цэль для атакуючага боку і краіна цяпер будзе пад прыцэлам. "Не паддавайцеся гэтым размовам", - заклікаў беларускі лідар.

Ён прывёў паралель з будаўніцтвам Беларускай атамнай станцыі. Спачатку гэта рашэнне крытыкавалі і ўнутры краіны, і яе бліжэйшыя суседзі. Цяпер ва ўласнай АЭС зацікаўлена і Літва, а Польшча плануе абзавесціся ажно двума атамнымі аб'ектамі. Германія і Францыя поўнасцю раскансервавалі свае атамныя станцыі.

"Таму не паддавайцеся гэтым размовам, што вось ядзерная зброя і па гэтых аб'ектах будуць нанесены ўдары. А што, калі супраць нас будуць ваяваць, нас што, па галоўцы гладзіць будуць? Супраць нас будуць наносіць удары. І будуць наносіць удары, як модна гаварыць, па цэнтрах прыняцця рашэнняў. Таму мы робім усё для таго, каб не дапусціць вайны", - падкрэсліў беларускі лідар.

Аляксандр Лукашэнка заявіў, што Злучаныя Штаты Амерыкі ніколі не ставілі перад Беларуссю пытанне аб супрацоўніцтве з Расіяй.

"Ніколі, акрамя першай сустрэчы, яны не ставілі пытанне пра Расію. Я ім адкрыта сказаў: Расія - гэта святое, гэта родныя нам людзі. Але ўсё роўна размовы, размовы, і я ім задаю пытанне: "Вы заўтра заменіце Беларусі Расію?" - "Не". - "Дык аб чым мы з вамі гаворым". Таму ў нас ёсць адна апора і надзея на захаванне нашага суверэнітэту і незалежнасці - гэта блізкі, родны нам народ, расіяне, якія нам дапамагаюць ва ўсім", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы.

Ён падкрэсліў, што гэтай палітыкі прытрымліваўся з першых дзён свайго прэзідэнцтва, нягледзячы на крытыку ўнутры самой Расіі.

"Я заўсёды зыходзіў з таго, што мы павінны быць разам. Пуцін, Лукашэнка - людзі прыходзяць і сыходзяць, а краіны, народы застаюцца назаўсёды. Пакуль я Прэзідэнт, мы ад гэтай палітыкі не адступім. Самыя блізкія сябры для нас - яны", - упэўнены Кіраўнік дзяржавы.

Ён таксама адзначыў уклад кітайскага лідара Сі Цзіньпіна ў развіццё беларускай эканомікі, асабліва ў санкцыйны перыяд. "Калі б не было гэтых дзвюх краін, нам вельмі цяжка было б і мы заўсёды памяталі б, што мы пад санкцыямі. Яны здорава нам дапамагалі, мы гэта павінны разумець", - дадаў беларускі лідар.

Збеглая апазіцыя, заўважыў Аляксандр Лукашэнка, прапануе адысці ад супрацоўніцтва з Расіяй і падключыцца да энергасістэмы Еўропы. Прэзідэнт нагадаў, што па такім шляху вырашылі пайсці і краіны Балтыі - гэта прывяло да імгненнага росту цэн на электраэнергію.

Паводле слоў Кіраўніка дзяржавы, цесныя адносіны Беларусі з Расіяй заснаваны далёка не на атрыманні танных энергарэсурсаў. "Мы аб гэтым мала гаворым, але мы гэту "бухгалтэрыю" не падтрымліваем, якую нам часам некаторыя ва Урадзе Расіі падкідваюць: а мы вам гэта, а мы вам гэта. Мы не гаворым усё тое, што мы робім для расіян. Калі б я стаў пералічваць, не ведаю, у чый бок быў бы лік. Але мы з Прэзідэнтам Пуціным дакладна дамовіліся: мы дапамагаем адзін аднаму. Агрэсары мы, суагрэсары - няважна, што там пра нас кажуць. Мы павінны бачыць інтарэсы ўласнага народа. Беражыце гэту дружбу. Не дай бог мы недзе нахілімся і павядзёмся на гэтыя абяцанкі замежныя - пачнецца гібель нашай дзяржавы", - запэўніў Прэзідэнт.

Каменціруючы бягучую сітуацыю ў свеце, Кіраўнік дзяржавы заявіў: "Міру няма, але за прэмію міру ідзе барацьба".

Аляксандр Лукашэнка расказаў, што перадаў амерыканскаму калегу Дональду Трампу пасланне, у якім параіў не хвалявацца, што яму не прысудзілі гэту прэмію.

"У будучым годзе дадуць. Гэта па-першае. А па-другое, калі б мне гэту прэмію прапанавалі, я з глузду з'ехаў бы: гэта ж у той камарыллі трэба з імі ў адной кампаніі быць. Якая прэмія міру?! Гэта ж ганьба сёння. Куды Трамп, гавару, ваш лезе, навошта яму гэта? Ён жа зусім іншы чалавек. Далі гэтай жанчыне з Венесуэлы. Я пацікавіўся: дык гэта жанчына заклікала "разумны" калектыўны Захад нанесці ўдар па Венесуэле. Вось прэмія міру. Вайна супраць уласнага народа сёння ацэнена прэміяй міру", - адзначыў Прэзідэнт.

"У нас свой шлях, ён без ілюзій. Мы жывём пад палітычным, эканамічным націскам усю суверэнную гісторыю. Гэта кошт незалежнасці. Як не стала СССР - так і трымаем гэты ўдар. Але працуем і выходзім з гэтага становішча, арыентуемся на знешнія рынкі. І Кітай, і Індыя, Расія, краіны Азіі, Афрыкі, Лацінскай Амерыкі - гэта сусветная большасць. І мы частка гэтай сусветнай большасці, як бы камусьці гэта ні хацелася", - заявіў беларускі лідар.

Паводле яго слоў, эканамічны баланс сёння поўнасцю зрушваецца на карысць краін Глабальных Усходу і Поўдня. І Беларусь уключана ў гэту сістэму. "Будучыня за такімі аб'яднаннямі, як БРІКС, ШАС, дзе нас чакаюць і з задавальненнем прымаюць", - сказаў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка расказаў пра шэраг важнейшых дамоўленасцей на вышэйшым узроўні, якія былі дасягнуты ў многіх краінах. У краінах далёкай дугі дзіўны попыт на беларускую прадукцыю.

"Павінны ўключацца па-сапраўднаму і Урад, і Міністэрства замежных спраў. Асабліва нашы замежныя прадстаўніцтвы. Трэба працаваць. Але гэта размова не павінна быць: "Вы старэйшы, я малодшы". Гэта размова на роўных. Не бывае народаў малых і вялікіх, слабых і моцных. Любы народ - гэта народ", - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы.

"Расійская Федэрацыя - наш асноўны саюзнік. Пытанні нашага саюзнага будаўніцтва - пытанне нумар адзін. Мы будзем усё рабіць для таго, каб наш саюз быў моцным, - адзначыў Аляксандр Лукашэнка. - Мы з Пуціным пойдзем, прыйдуць маладыя людзі, але яны павінны мець аснову, фундамент, на якім яны выбудуюць гэты саюз". 

Кіраўнік дзяржавы лічыць, што ўраду і парламенту трэба ўдзяліць асаблівую ўвагу сістэмнай рабоце з расіянамі па фарміраванні агульных галіновых рынкаў. "Мы не іншаземцы для Расіі, так, як і яны не іншаземцы і не чужыя для нас", - заявіў беларускі лідар. 

Прэзідэнт таксама выказаўся аб супрацоўніцтве ў рамках інтэграцыйных аб'яднанняў на постсавецкай прасторы. Паводле яго слоў, беларускае старшынства ў Еўразійскім эканамічным саюзе дало магчымасць засяродзіць увагу на парадку дня гэтай арганізацыі і па-добраму яе ўзварушыць. У мінулым годзе ЕАЭС споўнілася 10 гадоў, і сёння размова ідзе аб двухразовым росце тавараабароту краін - членаў саюза, павелічэнні ВУП амаль на 18%, а прамысловай вытворчасці - на 30%. "Вось і ўсе санкцыі", - заўважыў Кіраўнік дзяржавы. 

У наступным годзе будзе адзначацца 35 гадоў утварэння Садружнасці Незалежных Дзяржаў. Гэта, паводле слоў Прэзідэнта, добрая пляцоўка для абмеркавання перспектыў.

"Якім будзе свет заўтра, мы не ведаем. Якой будзе Беларусь - залежыць толькі ад нас. Таму давайце кожны на сваім працоўным месцы будзем займацца сваёй справай. Кожны павінен думаць аб тым, каб наша краіна развівалася. Калі не можам шмат, давайце пакрыху кожны год дадаваць. Час цяпер такі - не для глабальных тэктанічных зрухаў. Час такі, калі трэба проста недзе прыстасавацца і выжыць, недзе перачакаць. Але бачыць свой інтарэс. Давайце будзем рабіць усё, каб для нашых дзяцей было месца, дзе жыць", - сказаў Кіраўнік дзяржавы. 

"Мая задача - вырашэнне стратэгічных пытанняў. У мяне гэтых пытанняў дастаткова, - адзначыў беларускі лідар. - І перагаворы на знешнім трэку. І не толькі кантроль за сілавымі структурамі". 

"Нас 1200 на нашу кампактную краіну. Мы можам вырашыць любое пытанне. Мы можам зрабіць любы пераварот, не толькі ў розумах нашых людзей. Давайце гэтыя перавароты, каб яны былі на карысць нашага грамадства", - заклікаў Прэзідэнт. 

"Час выбраў нас, і гэта час канкрэтных спраў! Можа, я не ўсіх пераканаў у тым, што нам трэба абавязкова зрабіць. Магчыма, не знайшоў патрэбных слоў. Я ведаю, з чым вы абсалютна дакладна згодзіцеся і прымеце сэрцам. Мы, наша пакаленне, не можам перакласці нявырашаныя праблемы і пытанні на плечы нашых дзяцей. Не маем на гэта права", - сказаў Кіраўнік дзяржавы. 

"Нам не ўсё роўна, што будзе пасля нас, што будзе з імі, якія ідуць за намі, - нашымі дзецьмі. Час і выклікі вельмі жорсткія. Таму давайце зробім усё, што мы павінны зрабіць. А яны прыйдуць пасля нас. Калі захочуць скарыстацца нашым вопытам - скарыстаюцца. Не - яны будуць ствараць краіну для сябе", - заклікаў беларускі лідар.

Частка, не агучаная Аляксандрам Лукашэнкам, але апублікаваная ў стэнаграме.

У Пасланні Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што Беларусь ідзе сваім шляхам, ён без ілюзій. "Мы жывём пад палітычным, эканамічным націскам усю суверэнную гісторыю. Гэта цана незалежнасці. Як не стала СССР - так і трымаем гэты ўдар. Але працуем і выходзім з гэтага становішча, арыентуемся на знешнія рынкі. І Кітай, і Індыя, Расія, краіны Азіі, Афрыкі, Лацінскай Амерыкі - гэта сусветная большасць. І мы частка гэтай сусветнай большасці, як бы камусьці гэтага ні хацелася", - заявіў Прэзідэнт.

Паводле слоў Кіраўніка дзяржавы, эканамічны баланс сёння цалкам зрушваецца на карысць краін глабальных Усходу і Поўдня. І Беларусь уключана ў гэту сістэму. "Будучыня за такімі аб'яднаннямі, як БРІКС, ШАС, дзе нас чакаюць і з задавальненнем прымаюць", - адзначыў беларускі лідар.

Аляксандр Лукашэнка расказаў аб шэрагу важнейшых дамоўленасцей на вышэйшым узроўні, якія былі дасягнуты ў многіх краінах. У краінах далёкай дугі, напрыклад, надзвычайны попыт на беларускую прадукцыю.

"Мы павялічылі долю краін далёкай дугі ў нашым экспарце з 11 працэнтаў у 2021 годзе да 20% у 2024 годзе. Для нас гэта прамежкавыя лічбы. Мэта - трэць беларускіх паставак за мяжу павінна знаходзіць пакупнікоў у Азіі, Афрыцы і Лацінскай Амерыцы", - гаворыцца ў Пасланні.

Аднак адносіны з Расіяй і Кітаем застаюцца безумоўным прыярытэтам. Ніякіх кампрамісаў тут быць не можа, падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка ў Пасланні.

"Расійская Федэрацыя - асноўны саюзнік і партнёр Беларусі. На яе рынак пастаўляецца дзве трэці нашага экспарту. І прыкладна столькі ж мы купляем. Узаемныя пастаўкі тавараў і паслуг складуць у 2025 годзе сур'ёзную лічбу - 60 мільярдаў долараў. Гэтыя аб'ёмы трэба нарошчваць, але ўжо за кошт вытворчай кааперацыі і сумесных вытворчасцей. Наша задача - вывесці такія прадпрыемствы на поўную магутнасць і максімальна задзейнічаць матэрыялы і камплектуючыя саюзнага рынку", - абазначыў прыярытэты Кіраўнік дзяржавы.

Прэзідэнт адзначыў, што напрацавана адпаведная прававая база, узгоднены крытэрыі аднясення прамысловай прадукцыі да тавару Саюзнай дзяржавы, з дапамогай якога Беларусь і Расія абавязаны абараніць свой агульны рынак.

"На новы ўзровень выйшла супрацоўніцтва ў транспартна-лагістычнай сферы. Мы актыўна развіваем перавалку беларускіх грузаў праз расійскія парты. У бягучым годзе яе аб'ём дасягне 16 мільёнаў тон. Гэта значыць поўнае аднаўленне дасанкцыйнага ўзроўню. Паміж нашымі краінамі не павінна быць ніякіх адміністрацыйных перашкод і бюракратычных непаразуменняў", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт лічыць, што Ураду і парламенту варта ўдзяліць асаблівую ўвагу сістэмнай рабоце з расіянамі па фарміраванні агульных галіновых рынкаў, бо беларусы і расіяне не іншаземцы адзін для аднаго. 

"Трэба адысці ад пустой бухгалтэрыі, хто каму і колькі вінен. Гэта перажытак старых часоў, - упэўнены Кіраўнік дзяржавы. - Увесь наш экспарт для Расіі - кропля ў моры! Ні па адным тавары мы не ствараем якой-небудзь значнай канкурэнцыі. І наш саюз не павінны тармазіць радавыя клеркі і бюракраты".

Кітай, звяртае ўвагу Аляксандр Лукашэнка, - другі пасля Расіі гандлёвы партнёр і адзін з лідараў па аб'ёме прамых інвестыцый у эканоміку Беларусі. За апошняе дзесяцігоддзе беларускі экспарт у КНР павялічыўся амаль у тры разы. А агульны аб'ём гандлю перавышае ўжо гандаль з усім Еўрасаюзам больш як у два разы.

"Намечаны сур'ёзныя праекты ў новых перспектыўных сферах - ад лесахіміі да беспілотнага транспарту. Самы яскравы прыклад прамысловай кааперацыі нашых краін - беларускі народны аўтамабіль "БЕЛДЖЫ", па якім пачалі маштабна паглыбляць уласную лакалізацыю", - згадаў самы значны праект Прэзідэнт.

Сёння задача нумар адзін для беларускіх экспарцёраў - гэта краіны далёкай дугі, акрэсліў прыярытэты Аляксандр Лукашэнка. У якасці прыкладу ён прывёў добры тэмп росту паставак у Індыю (у студзені - кастрычніку 2025 года яны выраслі ў 2,8 раза да $493 млн). 

"Сёння гэта пятая эканоміка свету і самая вялікая колькасць насельніцтва, - заўважыў Кіраўнік дзяржавы. - Значны зачын, паводле яго слоў, ёсць для развіцця гандлю і прамысловай кааперацыі з Іранам, Пакістанам, Алжырам, Аманам, Эміратамі - краінамі, чыё кіраўніцтва гаворыць з намі на зразумелай мове".

Вынікамі візітаў Прэзідэнта ў гэтыя краіны сталі важнейшыя дамоўленасці на вышэйшым узроўні. Там ёсць попыт на беларускія прадукты харчавання, прамысловую прадукцыю, распрацоўкі ў інфармацыйных тэхналогіях, бяспецы, медыцыне.

"Нарошчванне эканамічнага абароту з краінамі Афрыкі - тэст для нашай эканомікі і сістэмы пашырэння экспарту. Лакмусавая папера для ацэнкі работы ўсяго ўрада. Асабліва прамысловага блока. Фронт работы вялізны. І варушыцца трэба не толькі міністэрствам. Павінна быць узмоцнена роля паслоў - ключавых фігур для збору першаснай інфармацыі і пошуку варыянтаў пашырэння нашых інтарэсаў", - паставіў задачы Аляксандр Лукашэнка.

Пры гэтым першым нумарам, паводле яго слоў, павінны быць самі прадпрыемствы: беларускаму бізнесу варта больш актыўна падключацца да выбудоўвання лагістычных ланцужкоў і дылерскай сеткі ў краінах глабальных Поўдня і Усходу. І работа беларускіх парламентарыяў, дадаў Прэзідэнт, па лініі інтэграцыйных аб'яднанняў, акрамя палітычнага эфекту, павінна прыносіць рэальныя эканамічныя вынікі.

"Мы заўсёды адкрыты для дыялогу і ўзаемадзеяння на любым узроўні. З усімі знойдзем агульную мову. Вопыт у беларусаў багаты. Але гэта павінна быць размова на роўных!" - падкрэсліваецца ў Пасланні.

"У сваёй гісторыі мы, беларусы, будавалі дзяржаўнасць разам з рознымі народамі. Спачатку ў сям'і ўсходніх славян, пазней - з народамі вялізнага Савецкага Саюза. Усе, хто хаця б раз прыязджаў да нас з былых савецкіх рэспублік з афіцыйным візітам, у рабочую камандзіроўку, да сваякоў або на адпачынак, ведаюць: тут сустракаюць, як родных. Нашы сувязі - больш, чым дружба", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка ў сваім выступленні.

Ён падкрэсліў, што амаль стагоддзе сумеснай гісторыі нельга выкрасліць з агульнай памяці. Шмат беларусаў знайшлі другую радзіму ў розных кутках некалі адзінай краіны, шмат хто прыехаў у Беларусь - тут і там жывуць сапраўды інтэрнацыянальныя сем'і.

"Так, мы, нашчадкі Савецкага Саюза, перажываем не лепшыя часы. Захад нам падкінуў унутрыславянскі канфлікт, які разгарэўся вайной ва Украіне. Не буду паглыбляцца ў палітычнае закуліссе, але паўтару, што гаварыў раней: мы адкрыты для ўкраінцаў. Вы не чужыя!" - звярнуўся ў сваім пасланні беларускі лідар і да ўкраінцаў.

Аляксандр Лукашэнка канстатаваў, што беларусы сёння - гэта вялізная сям'я: больш за 150 этнасаў і народнасцей.

Толькі за апошнія пяць гадоў беларускае грамадзянства атрымалі больш за 17 тыс. чалавек. Геаграфія - звыш 60 краін, ад ЗША і Канады да Шры-Ланкі і Мадагаскара.

"Цяпер гэта нашы людзі, беларусы па пашпарце. І менталітэце, - падкрэсліў Прэзідэнт. - Права на свабоднае развіццё культур усіх нацыянальных супольнасцей, якія пражываюць у Рэспубліцы Беларусь, мы замацавалі ў нашай Канстытуцыі. Раз у два гады праводзім у Гродне Рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур".

Добрым прыкладам згоды ў грамадстве Кіраўнік дзяржавы назваў прыняцце рашэнняў аб стварэнні цэнтраў асноўных рэлігій.

"Упэўнены, што з часам усе гэтыя аб'екты стануць сімвалам нацыянальнага адзінства беларускага народа - адкрытага і міралюбнага", - так завяршаецца частка, не агучаная асабіста Аляксандрам Лукашэнкам, але апублікаваная ў стэнаграме яго выступлення.

Пасля фундаментальнага і моцнага выступлення Аляксандр Лукашэнка амаль 2,5 гадзіны адказваў на пытанні дэлегатаў УНС і запрошаных гасцей.

Больш за дзясятак тэм узнялі тыя, хто выходзіў да мікрафона. З залы гучалі надзённыя пытанні, у тым ліку аб вайне і міры, аб сям'і і моладзі. Прэзідэнт ва ўласцівай яму манеры адкрыта, сумленна і шчыра адказаў на ўсё.

Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Вадзім Гігін, у прыватнасці, пацікавіўся, у якой атмасферы праходзяць беларуска-амерыканскія перагаворы і як Аляксандр Лукашэнка ацэньвае стан двухбаковых адносін.

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што спектр пытанняў быў вельмі шырокім, а сама размова - добразычлівая. Размова ішла ў тым ліку аб аднаўленні работы пасольства ЗША ў Беларусі.

"Тое, аб чым мы не дамовіліся, гэта колькасць (супрацоўнікаў. - Заўвага). Яны гавораць: "Вось, марскія пехацінцы павінны ахоўваць пасольства, у нас парадак такі. Дзякуй, не трэба. У нас Кубракоў (Міністр унутраных спраў Іван Кубракоў. - Заўвага) забяспечыць ахову. Трэба, Тэртэля падключым, Хрэніна (Старшыню КДБ і Міністра абароны. - Заўвага)", - заявіў Кіраўнік дзяржавы.

Акрамя таго, падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка, прадстаўнікамі ЗША таксама было пастаўлена пытанне аб тым, каб наняць супрацоўнікаў з ліку беларусаў. "Тэртэль прысутнічаў на гэтай сустрэчы. Я гавару: вось Іван вам дасць колькасць нашых (супрацоўнікаў. - Заўвага), - адзначыў ён. - Такая добразычлівая была размова. Джон Коўл (спецпасланнік Прэзідэнта ЗША. - Заўвага) - асабісты адвакат, даўні сябар Дональда Трампа, вельмі вопытны чалавек. Таму атмасфера была такая. Недзе жарт. Амерыканцы любяць і пажартаваць, ну я ім жарт і прапанаваў. Але ў гэтым жарце ёсць толькі доля жарту".

Гаворачы пра абмеркаванне пытання аб аднаўленні работы пасольства ЗША, беларускі лідар заявіў, што яго работа не павінна прывесці да паўтарэння 2020 года. "Мы не хочам, каб амерыканскае пасольства (як і іншай краіны) стала нейкім рассаднікам вось гэтай заразы. Мы ўжо гэта зазналі ў 2020 годзе. Хлопцы, якім ламалі ногі, білі на вуліцах, павінны ведаць, што гэта ўсё помню. Таму мы не пойдзем на тое, каб дапусціць яшчэ некалькі памылак і паўтарыць, не дай бог, 2020 год", - запэўніў Аляксандр Лукашэнка.

"З амерыканцамі вядзём вельмі цяжкі дыялог. Просяць ужо: "Давайце будзем планаваць далейшыя сустрэчы і размовы". Усё ідзе, як яны сказалі, да вялікай здзелкі. Усё ідзе да таго, што мы павінны з Трампам сустрэцца і дамовіцца. З іх боку яны гарантуюць зняцце ўсіх санкцый, - заявіў Прэзідэнт. - Яны разумеюць: ну што нас даймаць або Расію гэтым доларам? Ну вы ж (ЗША. - Заўвага) хочаце захаваць долар як рэзервовую валюту - хочаце. Ну дык навошта вы гэта робіце? Трамп гэта разумее. Як эканаміст. Хоць і бізнесмен ён добры. Таму праўда на нашым баку і час усё расставіць на свае месцы".

"Нам трэба з імі выбудоўваць адносіны (з ЗША. - Заўвага). Як гэта робяць іншыя. Ні ў якім разе не за кошт іншых краін. Добра, з Пуціным у нас поўнае разуменне таго, што адбываецца. Мы абмяркоўваем гэтыя праблемы, сустракаемся часта", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Рэагуючы на меркаванне некаторых у Расіі, якія скардзяцца на тое, што Беларусь вядзе перагаворы з ЗША, Прэзідэнт звярнуўся да пасла Расіі ў Беларусі Барыса Грызлова: "Барыс Вячаслававіч, а вы (Расія. - Заўвага) што, не ведзяце перагавораў з амерыканцамі? Ён разумны палітык, разумее гэта".

Кіраўнік дзяржавы запэўніў, што адпаведныя перагаворы вядуцца "не за кошт Расіі".

Прэзідэнт расказаў, што ў ходзе нядаўніх перагавораў з дэлегацыяй ЗША былі і пытанні, якія датычацца Венесуэлы: "Трэба дамаўляцца. Калі мы можам нечым дапамагчы ў гэтым амерыканцам (яны хацелі б), калі ласка, будзем дапамагаць, але толькі сумленна. Не становячыся на чый-небудзь бок".

Аляксандр Лукашэнка таксама асобна выказаўся па тэме памілавання шэрага асуджаных у Беларусі за злачынствы асоб. "І Джон Коўл, і Крыс Сміт (прадстаўнікі ЗША, з якімі Аляксандр Лукашэнка вёў перагаворы. - Заўвага) станоўча ацанілі. Гавораць: "У Беларусі Прэзідэнт трымае слова". Яны не падманваюць, што паабяцалі, тое і робяць. Гэта вельмі важна для перагавораў, - адзначыў кіраўнік дзяржавы. - Але ашалелі нашы (збеглыя. - Заўвага). Ім трэба паказаць, што яны не проста маюць дачыненне, а што яны іх вызвалялі".

Прэзідэнт у сувязі з гэтым падкрэсліў, і гэта пацвярджае таксама амерыканскі бок, што ў вырашэнні гэтых пытанняў не было якой-небудзь ролі адпаведных асоб: "Мы з амерыканцамі дамовіліся, што мы не будзем весці ніякіх перагавораў з нашымі адмарозкамі, якія збеглі. Яны не маюць ніякага дачынення. Дзякуй Джону Коўлу, які нядаўна сказаў: "Гэта адбылося не пры садзейнічанні ЗША. Гэта была 100% заслуга ЗША". Гэтым усё сказана".

"Амерыканцы, вядома, вельмі ўзяліся. І гэта пытанне заўсёды выходзіць на паверхню. Хоць ёсць там і іншыя пытанні. Проста яно гучнае. Журналісты рэагуюць на гэта, палітыкі і гэтак далей", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Сярод запрошаных быў і палітолаг Юрый Васкрасенскі, які ўваходзіць у камісію па памілаванні. Яго пытанне датычылася нядаўняга памілавання Прэзідэнтам асуджаных. Паводле слоў палітолага, шмат каго цікавіць, чаму былі вызвалены менавіта завадатары збеглых, а не асноўная маса, якая паддалася на іх заклікі і была асуджана. Больш таго, на асобных рэсурсах з'яўляюцца каментарыі аб тым, што "ядзерны электарат" і сілавікі гэта рашэнне нібыта не падтрымалі. Юрый Васкрасенскі папрасіў Прэзідэнта адказаць на гэтыя інсінуацыі.

"Наконт "ядзернага электарату", расколвання і гэтак далей... Ведаеце, гэта выдаць жаданае за сапраўднае", - сказаў Аляксандр Лукашэнка. 

Прэзідэнт адзначыў, што зусім нядаўна яму прадаставілі зрэз меркаванняў сярод супрацоўнікаў сілавых структур па гэтым пытанні. "Яны былі побач з Прэзідэнтам на перадавой. Таму яны маюць права ведаць. Але калі зусім шчыра, нядаўна мне далажылі зрэз меркаванняў сярод сілавікоў. Два-тры чалавекі, якія не асуджаюць Прэзідэнта, але гавораць: "Бацька ж мае рацыю, але гэтых я не выпускаў бы". Але гэта меркаванне гэтага чалавека", - дадаў ён. 

Разам з тым, заявіў Аляксандр Лукашэнка, рашэнне аб памілаванні асуджаных было прынята ў рамках перагавораў з амерыканскім бокам. "Гэта не маё жаданне. Усе гэтыя абмены-размены - гэта (жаданне. - Заўвага) перагаворшчыкаў Злучаных Штатаў Амерыкі, - сказаў ён. - Адзін з перагаворшчыкаў, не буду называць яго прозвішча... Я яму прама сказаў: "Ты цэрэушнік. Ты працаваў на ЦРУ і быў адным з тых, хто арганізаваў у нас гэты пераварот у 2020-м. Прызнай, што вы прайгралі, і давайце будзем выбудоўваць адносіны зыходзячы з гэтага". 

Пры гэтым адным з патрабаванняў амерыканскага боку нібыта ад імя Дональда Трампа было тое, што асуджаныя, памілаваныя Прэзідэнтам, павінны застацца ў Беларусі. "Я гавару: "Джон (спецпасланнік ЗША па Беларусі Джон Коўл. - Заўвага), прызнайся, гэта ты яму радок упісаў тут? Ён, можа, і не чытаў, што ты ад яго і ад Меланіі напісаў, каб я ім дазволіў застацца ў Беларусі. Я гавару: "Не-не, туды іх забірайце і там разбірайцеся". 

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што адпушчаныя на волю завадатары ўнеслі раскол у рады збеглых. Ён таксама звярнуў увагу, што асобных збеглых нават сталі абвінавачваць у тым, што яны прытрымліваюцца прарасійскай пазіцыі. "Нам навошта ваяваць, калі могуць зрабіць іншыя? - задаў рытарычнае пытанне беларускі лідар. - Можна было іх не выпускаць, некаторыя ў нас яшчэ знаходзяцца там. Ну няхай у Германіі ствараюць дадатковы офіс, змагаюцца за грошы і гранты ў Бруселі. Гэта што, нам на шкоду? Навошта, каб яны выйшлі праз год-два і стваралі вам тут праблемы, не толькі мне? Ды і мне таксама. Няхай змагаюцца. Да нас яны не прыедуць".

Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Аляксандр Шпакоўскі пацікавіўся ў Кіраўніка дзяржавы наконт таго, што, можа, настаў час дзейнічаць у адносінах да Літвы, якая дэманструе адкрыта варожую палітыку супраць Беларусі - ад падтрымкі палітычнага экстрэмізму да канфіскацыі тавараў, што належаць краіне, - нейкімі іншымі метадамі, перш за ўсё ў галіне эканамічных інтарэсаў.

"Мая пазіцыя простая. Каб разабрацца з Літвой, шмат часу не трэба. Любымі метадамі. Але барані бог развязаць нейкую вайнушку. Пытанне нават не ў вайне і не ў часе. А пытанне ў тым, што (я амерыканцам спрабую ўкласці гэта ў галаву) вайна - гэта асаблівы перыяд у жыцці любога грамадства. У гэтай сітуацыі нельга прадказаць да 100%, як будуць развівацца падзеі. Паварот можа быць самы неверагодны. Таму я ўсяляк спрабую пазбегнуць канфрантацыі. Каб не дай бог Хрэнін (Міністр абароны Віктар Хрэнін. - Заўвага) не дастаў са сценкі стрэльбу і не пальнуў", - сказаў Аляксандр Лукашэнка. 

У той жа час Прэзідэнт адзначыў, што ваенныя без яго ведама не будуць прымаць такія важныя рашэнні. "Я ж галоўнакамандуючы, мне ж потым адказваць", - растлумачыў Кіраўнік дзяржавы і дадаў, што ваенныя ўсё разумеюць і больш за ўсё не хочуць вайны, паколькі ведаюць, да чаго гэта можа прывесці. 

"Таму ні ў якім разе ніякай канфрантацыі. І потым - я ж вопытны чалавек. Я ж разумею, што любая вайна не са стральбы пачынаецца. Паглядзіце - з рускай мовы на Данбасе пачалося. А потым у Адэсе спалілі (пажар у Доме прафсаюзаў. - Заўвага), потым пераварот учынілі. А потым Дэбальцава, у аэрапорце Данецка стральба пачалася - колькі людзей загінула. Так паціху ўсё пачынаецца", - сказаў Прэзідэнт. 

Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што наогул спрабуе пазбегнуць любых крокаў, якія могуць прывесці да эскалацыі. "Людзі павінны разумець, што Шпакоўскі (дэпутат Палаты прадстаўнікоў Аляксандр Шпакоўскі. - Заўвага), Пятроў, Сідараў пойдуць першымі ў бой. І не факт, што яны выжывуць. Я не магу рызыкаваць тымі людзьмі, якія так ставяць пытанне (задаюць пытанне аб процістаянні Літве іншымі метадамі, перш за ўсё ў галіне эканамічных інтарэсаў. - Заўвага), тым жа Шпакоўскім, Гігіным ці ж Васкрасенскім", - звярнуў увагу Кіраўнік дзяржавы. 

Прэзідэнт указаў, што 1,2 тыс. чалавек (маюцца на ўвазе дэлегаты УНС) - людзі актыву, "якія пойдуць наперадзе і будуць прымаць рашэнне". "Таму я спрабую пазбегнуць усялякай эскалацыі - у палітыцы, дыпламатыі, эканоміцы. Я сапраўды так лічу: трэба дамаўляцца. Трэба садзіцца, абмяркоўваць пытанні і дамаўляцца. Калі твой праціўнік не перайшоў чырвоную рысу", - сказаў Аляксандр Лукашэнка. 

Зрэшты, калі чырвоную рысу пяройдуць, а гэта ўжо агрэсія супраць краіны, што недапушчальна, Беларусь адкажа, падкрэсліў Прэзідэнт.

Запрошаны на УНС апазіцыйны палітык кіраўнік Грамадскага цэнтра заканадаўчых ініцыятыў Ганна Канапацкая пацікавілася ў Прэзідэнта, ці не варта заняцца рэпатрыяцыяй у Беларусь грамадзян, якія маюць беларускія карані. "Магчыма, пачнём з таго, што скарыстаемся вашымі добрымі адносінамі з амерыканскім прэзідэнтам і запросім сям'ю яго зяця Джарэда Кушнера, які мае беларускія карані, напярэдадні значнага для яўрэйскага народа свята. Для таго каб яны наведалі свае радавыя мясціны", - прапанавала Ганна Канапацкая.

"Колькі б я ні стараўся, рэпатрыіраваць Кушнера ў Беларусь у мяне наўрад ці атрымаецца, - з доляй гумару адказаў Аляксандр Лукашэнка. - Я абавязкова буду старацца. Калі шчыра, я запрашаў праз Аляксандра Генрыхавіча (Прэм'ер-міністр Беларусі Аляксандр Турчын. - Заўвага). Ён у нас адтуль (продкі Джарэда Кушнера з Навагрудскага раёна. - Заўвага). Мы запрашалі амерыканскага пасла ў Францыі. Гэта бацька Кушнера - Чарльз. Мы і яго запрашалі, падтрымліваем з ім адносіны, ён адгукаецца, мы размаўляем. Тое ж самае і з Кушнерам. Ну, неяк ці не дайшоў да іх сігнал. Але пры сустрэчы з Трампам я абавязкова ад твайго імя яму аб гэтым нагадаю".

"Апошні раз я Джону Коўлу (спецпасланнік ЗША па Беларусі. - Заўвага) сказаў: "Ты перадай Трампу, чаму вы не выкарыстоўваеце самую моцную зброю, якая ў яго ёсць? Меланія Трамп". Яна ж наш чалавек, яна славянка - са Славеніі. Яна многае магла б і ва ўкраінскім канфлікце, і ў Беларусі. Трэба яе выкарыстоўваць у гэтым плане, - расказаў Прэзідэнт. - Я ім прапанаваў. Прытым сур'ёзна прапанаваў, каб Меланія больш увязвалася ў вырашэнне палітычных пытанняў. Думаю, для Трампа гэта было б нядрэнна. Не толькі Кушнера прыцягваць да вырашэння - у Газе, ва ўкраінскім канфлікце - нямала ж зрабіў, шчыра кажучы. Не толькі Кушнера, але і Меланію трэба прыцягваць".

Адказваючы на пытанне аб магчымых тэрмінах заканчэння канфлікту, Кіраўнік беларускай дзяржавы заявіў: "Як ніколі мы блізкія да мірнага пагаднення". 

Аляксандр Лукашэнка, разважаючы аб мірным працэсе па канфлікце ва Украіне, адзначыў, што адзінае пытанне, аб якое бакі могуць спатыкнуцца на перагаворах, звязана з дэмілітарызаванай зонай у Данбасе. "Гэта тая тэрыторыя (працэнтаў 15-20), якую расіяне не вызвалілі ці не занялі. Гэта 15-20%. Расіяне настойвалі, каб яна была вызвалена і Данбас быў расійскай тэрыторыяй. Правільна: зыходзячы з першапрычын гэтай вайны, гэта можна патрабаваць", - заўважыў Аляксандр Лукашэнка. 

Прэзідэнт падкрэсліў, што ўкраінцам прапануюць вызваліць гэту тэрыторыю: "Вядома, складаная сітуацыя. Я не ведаю, як бы я, не дай бог, сябе паводзіў. Зяленскі катэгарычна супраць. Гаворыць: "Як я вызвалю тэрыторыю, хто мяне зразумее? Вызвалю тую, што не занята, і аддам свайму ворагу". Вось у іх цягамоціна і ідзе". 

Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што прапанову аб стварэнні дэмілітарызаванай зоны ва Украіне зрабіў Джон Коўл, які цяпер займае пасаду спецпасланніка Прэзідэнта ЗША па Беларусі. "Ён прапанаваў зрабіць гэта (Данбас. - Заўвага) дэмілітарызаванай. Там не будзе войскаў ні ўкраінцаў, ні расіян, калі гэта камень спатыкнення. Але гэта запісана ў Канстытуцыі Расіі - гэта ўжо тэрыторыя Расіі", - падкрэсліў беларускі лідар. 

Ён перакананы, што Расія ў любым выпадку забярэ гэту тэрыторыю, нават з цяперашнімі "спакойнымі" тэмпамі руху. "Калі яны (расійскія ваенныя. - Заўвага) разаб'юць гэты кулак, які на Данбасе, там няма каму будзе абараняцца. Страцяць усю Украіну. Таму Валодзя Зяленскі павінен на адзін бок шаляў пакласці страту Украіны, а з другога боку - гэты кавалак, які павінен быць дэмілітарызаванай зонай. У той жа час расіяне гатовы недзе адступіць у Сумскай, Харкаўскай абласцях, дзе яны пакрыху занялі тэрыторыі", - канстатаваў Аляксандр Лукашэнка. 

Прэзідэнт звярнуў увагу, што сярод іншых спрэчных пытанняў - колькасць украінскай арміі. Кіеў вядзе размову пра колькасць арміі не менш як 800 тыс. чалавек, што падтрымлівае і еўрапейскі бок. "Расіяне нібыта настойваюць, каб было там менш: 600 - не 600 (тыс. - Заўвага), але менш. Ды глупства поўнае! Армія - гэта цяпер сур'ёзная рэч. І дай бог 200 тыс. утрымліваць. Гэта мільярды і мільярды. А дзе ўзяць грошы, калі Украіну трэба аднаўляць?" - задаў заканамернае пытанне Кіраўнік дзяржавы. 

Пры гэтым, падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка, расіяне хочуць міру. "Расіяне сапраўды хочуць доўгатэрміновага міру - з любой пазіцыі паглядзі. Што значыць "далей прадаўжаць вайну"? Людзі гінуць. Мабілізацыю праводзіць? Уявіце: мабілізацыя ў Расіі, як у любой іншай краіне, або ў нас. Гэта значыць - бяры людзей і пасылай на фронт. Гэта што, радасць грамадству? Таму не трэба Расіі гэта мабілізацыя і працяг вайны. Не таму, што яны слабыя і толькі таму, што трэба праводзіць мабілізацыю. Проста гінуць людзі", - сказаў ён. 

Кіраўнік дзяржавы таксама звярнуў увагу на ролю еўрапейскіх лідараў у перагаворным працэсе па ўкраінскім канфлікце. "Еўрапейцы цягнуць, цягнуць... Для іх галоўнае - дачакацца новых выбараў Прэзідэнта Штатаў. А раптам зноў дэмакраты прыйдуць і ўсё пачнецца па-новаму. Ды глупства поўнае! Нават калі на прэзідэнцкіх выбарах перамогуць не трампісты (Джэй Ды Вэнс і іншыя), а перамогуць дэмакраты... Яны не дурні. Не думайце, што яны ўвяжуцца, як гэта было раней, за Украіну. Гэта будзе няпроста па многіх пазіцыях - не хачу паглыбляцца", - рэзюмаваў ён.

Адказваючы на пытанне дэпутата Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Мікалая Бузіна аб тым, якой стратэгіі Кіраўнік дзяржавы прытрымліваецца ў пытанні працоўнай міграцыі, Прэзідэнт перш за ўсё акцэнтаваў увагу на тым, што мы не прытрымліваемся заходняга падыходу, дзе мігрантам плацяць вялікія дапамогі.

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што Ангелу Меркель, былога Федэральнага канцлера Германіі, часта крытыкуюць за адкрытую палітыку ў адносінах да мігрантаў. Сацыяльная палітыка ў гэтай краіне выбудавана такім чынам, што прыезджыя могуць не працаваць, атрымліваючы значную дапамогу. Таму патокі мігрантаў з небагатых краін у Германію не змяншаюцца.

Аляксандр Лукашэнка расказаў, што абмяркоўваў некалі гэту сітуацыю з Уладзімірам Пуціным, і Прэзідэнт Расіі быў упэўнены, што немцам будзе складана адысці ад гэтай палітыкі. Так і атрымліваецца. "Улез у нешта, а потым цяжка адтуль вылезці", - дадаў Кіраўнік дзяржавы.

"Таму не хацелася б нікога сюды клікаць", - сказаў Прэзідэнт.

З іншага боку, краіна мае патрэбу ў працоўных рэсурсах. Але як дзяржава можа кантраляваць гэтыя працэсы?

"Іванову, Пятрову, Сідараву ў сельскай гаспадарцы або ў прамысловасці трэба 12 чалавек. Адкуль да нас хочуць прыехаць - з постсавецкіх рэспублік. Гэта нашы людзі. Там на месцы, у тым жа Узбекістане, у нас пасольства. Павінен пасол спіс з 12 чалавек або 20, або 40 адобрыць, праверыць і накіраваць нам", - агучыў механізм Аляксандр Лукашэнка.

Далей гэтых людзей правераць праваахоўнікі. У далейшым кіраўнік прадпрыемства заключыць дагавор з мігрантамі і будзе несці адказнасць за іх знаходжанне ў Беларусі.

"Галоўнае тут не ў тым, што яны да нас прыедуць. А каб мы гэты ўлік вялі. Не дапусціць бескантрольнай міграцыі, - падкрэсліў Прэзідэнт. - Яны прыехалі працаваць - няхай працуюць. Але галоўнае (стратэгія мая, тое, што я для ўсіх вызначыў) - да іх трэба адносіцца, як да беларусаў, як да сваіх людзей. Для іх тое, што яны могуць прыйсці зуб палячыць або яго бясплатна прымуць у бальніцы, гэта навіна. Мы вітаем, каб сем'і прыязджалі, а дзеці ў школу хадзілі разам з нашымі і атрымлівалі адукацыю, бясплатную зусім".

Паводле слоў Кіраўніка дзяржавы, працоўныя мігранты разумеюць, што яны знаходзяцца ў Беларусі на асаблівым кантролі і паводзяць сябе адпаведным чынам. "Мы робім вывады з таго, што адбылося ў нашых бліжэйшых братоў і не толькі ў іх. Хочам ці не, мы вымушаны будзем прыцягваць гэтых мігрантаў. Але нават калі мы іх будзем трымаць (стрымліваць міграцыйныя працэсы. - Заўвага), не паўзком, дык рачком яны да нас прыйдуць. Але прыйдуць бескантрольна. Таму трэба ўзяць пад кантроль любыя працэсы. Пакуль нам удаецца гэта" - сказаў беларускі лідар.

Ён заявіў, што мігранты працуюць у Беларусі як трэба, і часта гэта добры прыклад для многіх беларусаў, якія не хочуць працаваць, нягледзячы на створаныя ўмовы. Прыцягненне ў краіну працоўных рэсурсаў у тым ліку дапамагае падтрымліваць жыццё невялікіх населеных пунктаў і вёсак, бо рабочыя месцы запаўняюцца ў першую чаргу менавіта там.

"Вось мая стратэгія, а не ў тым, што я хачу запаланіць Беларусь пакістанцамі. Але трэба трымаць усё пад кантролем, усё трэба бачыць і па-чалавечы да іх аднесціся. І будзе вынік. Мы яго бачым", - рэзюмаваў Прэзідэнт.

Завяршаючы адказы на пытанні, Аляксандр Лукашэнка справядліва адзначыў: "Я думаю, што вельмі дэмакратычна. Усе, хто хацеў удакладніць нейкія пытанні, задаць, гэта зрабілі. Я здзіўляюся вашаму гераізму".

Кіраўнік дзяржавы таксама сказаў, што для яго не праблема выступаць перад вялікай аўдыторыяй, але пры гэтым шчыра прызнаўся, што, калі ўвайшоў у залу, на яго павеяла цеплынёй:

"Дзякуй вам за гэту цеплыню! Гэта я сказаў не для таго, каб вам дагадзіць. Я проста гэта адчуў спачатку, але потым не да гэтага было. Але я не магу не сказаць. Вы ў сваёй пераважнай большасці тыя людзі, за якімі будучыня нашай краіны і будучыня нашых дзяцей. Давайце зробім тое, што мы павінны зрабіць. Дзякуй вам!" - сказаў на заканчэнне Прэзідэнт.