Падатковая сістэма і ўзровень падатковай нагрузкі

Падатковая сістэма Рэспублікі Беларусь налічвае 28 падаткаў, збораў (пошлін). Разам з тым па звычайнай дзейнасці выплачваецца толькі 5 плацяжоў (падатак на дабаўленую вартасць, падатак на прыбытак, падатак на нерухомую маёмасць, зямельны падатак, адлічэнні ў Фонд сацыяльнай абароны насельніцтва).

Падатковая сістэма Рэспублікі Беларусь з’яўляецца двухузроўневай: падаткі дзеляцца на рэспубліканскія і мясцовыя.

Да рэспубліканскіх падаткаў адносяцца:

  • падатак на дабаўленую вартасць;
  • акцызы;
  • падатак на прыбытак;
  • падатак на даходы замежных арганізацый, якія не ажыццяўляюць дзейнасць у Рэспубліцы Беларусь праз пастаяннае прадстаўніцтва;
  • падаходны падатак з фізічных асоб;
  • падатак на нерухомасць;
  • зямельны падатак;
  • экалагічны падатак;
  • падатак за здабычу (выемку) прыродных рэсурсаў;
  • афшорны збор;
  • гербавы збор;
  • консульскі збор;
  • дзяржаўная пошліна;
  • патэнтныя пошліны;
  • мытныя пошліны і мытныя зборы, мытныя плацяжы адносна тавараў для асабістага карыстання;
  • утылізацыйны збор.

Да мясцовых падатках адносяцца падатак за валоданне сабакамі, курортны збор і збор з нарыхтоўшчыкаў.

У Рэспубліцы Беларусь таксама дзейнічаюць асаблівыя рэжымы падаткаабкладання, якія замяняюць плату сукупнасцi асноўных падаткаў і збораў:

  • падатак пры спрошчанай сістэме падаткаабкладання;
  • адзіны падатак з індывідуальных прадпрымальнікаў і іншых фізічных асоб;
  • адзіны падатак для вытворцаў сельскагаспадарчай прадукцыі;
  • падатак на ігральны бізнес;
  • падатак на даходы ад ажыццяўлення латарэйнай дзейнасці;
  • падатак на даходы ад правядзення электронных інтэрактыўных гульняў;
  • збор за ажыццяўленне рамеснай дзейнасці;
  • збор за ажыццяўленне дзейнасці па аказанні паслуг у сферы аграэкатурызму;
  • адзіны падатак на ўменены даход.

Рэспубліка Беларусь прызнае прыярытэт агульнапрызнаных прынцыпаў міжнароднага права і забяспечвае адпаведнасць ім нацыянальнага падатковага заканадаўства.

Цяпер дагаворы аб пазбяганні двайнога падаткаабкладання заключаны з больш як 70 дзяржавамі.

З 2008 года ў Рэспубліцы Беларусь актыўна праводзілася падатковая рэформа, накіраваная на спрашчэнне падаткаабкладання і зніжэнне падатковай нагрузкі на эканоміку.

З 1 студзеня 2019 года ўступіла ў сілу новая рэдакцыя Падатковага кодэкса, якая прадугледжвае спрашчэнне механізма спагнання падаткаў і падатковага адміністравання, а таксама стымуляванне развіцця эканомікі.

Дасягненні ў галіне ўдасканалення падатковай сістэмы знайшлі адлюстраванне ў справаздачы Сусветнага банка "Вядзенне бізнесу 2019", дзе Рэспубліка Беларусь па паказчыку "Падаткаабкладанне" заняла 99 месца са 190 краін, якія даследаваліся, і палепшыла яго ў параўнанні з 2010 годам на 84 пазіцыі.

Падатковая нагрузка на эканоміку (суадносіны падатковых даходаў бюджэту і ВУП) у 2020 годзе прагназуецца ў памеры 24,4% да ВУП і не перасягне ўзровень, прадугледжаны ў праграмных дакументах сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь на 2016–2020 гады (не больш за 26% да ВУП).