Удзел у саміце Садружнасці Незалежных Дзяржаў у Туркменістане

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 9 кастрычніка прыняў удзел у саміце Садружнасці Незалежных Дзяржаў. Мерапрыемства на вышэйшым узроўні прайшло на тэрыторыі нацыянальнай турыстычнай зоны Туркменістана "Аваза".

Афіцыйная частка саміту пачалася з цырымоніі прывітання кіраўнікоў дэлегацый. Прэзідэнта Беларусі вітаў туркменскі калега Сердар Бердымухамедаў, з якім Аляксандр Лукашэнка перад пачаткам пасяджэння правёў двухбаковую сустрэчу.

Кіраўнік беларускай дзяржавы на пасяджэнні Савета кіраўнікоў дзяржаў СНД у Туркменістане выказаўся наконт рэалій 35-гадовай гісторыі Садружнасці, якая першапачаткова стваралася ў складаных умовах.

"Азіраючыся ў мінулае, успамінаеш, у якіх складаных умовах стваралася наша Садружнасць. Пасля развалу Савецкага Саюза знешнія сілы, не ўтойваючы, імкнуліся маніпуляваць маладымі дзяржавамі. На жаль, такая палітыка прадаўжаецца і цяпер. Нашу арганізацыю ўсяляк шальмавалі, называючы "геапалітычным фантомам" і "міфам". Ёй прарочылі ледзь ці не пару месяцаў жыцця, нават у думках не дапускаючы магчымасці інтэграцыі нашых рэспублік, - адзначыў Кіраўнік дзяржавы. - У гэтым месцы хацелася б сказаць, што апаненты стратэгічна пралічыліся. Рэальнасць на самай справе больш складаная".

Аляксандр Лукашэнка канстатаваў, што некалькі краін сапраўды скарысталіся Садружнасцю як інструментам для больш-менш цывілізаванага "разводу".

У красавіку 2027 года з СНД дэ-юрэ выходзіць Малдова. "Гэта, вядома ж, не выбар простых малдаван, а рашэнне кіраўніцтва. Мяркую, недальнабачнае. Прычым яно само гэта разумее і спрабуе захаваць удзел у Дагаворы аб зоне свабоднага гандлю", - заўважыў кіраўнік дзяржавы.

У сувязі з гэтым ён заклікаў кіраўніцтва Малдовы захаваць магчымасць для простых грамадзян гэтай краіны не разрываць каналы ўзаемадзеяння хаця б на першапачатковым этапе. "Прасцей кажучы, навошта губляць тое, што маем", - адзначыў ён.

"Гісторыя заўсёды паўтараецца. У нас ужо ёсць вопыт выхаду Грузіі з СНД. Але сёння мы бачым, як мяняецца сітуацыя. Відавочна, што вяртацца да нармальных адносін лягчэй па наезджанай каляіне механізмаў Садружнасці. Ды і запускаць больш сур'ёзныя фарматы паглыблення супрацоўніцтва прасцей, калі маеш базіс нашай Садружнасці", - упэўнены беларускі лідар.

Прэзідэнт адзначыў, што Беларусь заўсёды паслядоўна выступала за развіццё і спалучэнне пераваг усіх існуючых інтэграцыйных структур. "Фарміраванне шматпалярнага свету адбываецца шмат у чым за кошт набіраючых сілу БРІКС, ШАС, Афрыканскага саюза і іншых аб'яднанняў Глабальнай большасці. Хацелася б, каб у гэтым шэрагу была і Садружнасць Незалежных Дзяржаў, - заўважыў беларускі лідар. - Іх умацаванню садзейнічаюць магутныя фактары - зацікаўленасць бакоў у пашырэнні гандлёва-эканамічнага супрацоўніцтва і неабходнасць у сумесным рэагаванні на сучасныя выклікі ў сферы бяспекі", - сказаў ён.

У гэтым кантэксце, упэўнены Аляксандр Лукашэнка, у СНД ёсць перавага: "Фундамент Садружнасці яшчэ больш трывалы. Нас аб'ядноўвае не толькі імкненне стварыць справядлівую сістэму глабальнага кіравання і гандляваць на роўных умовах. Наша адзінства абапіраецца на агульную гісторыю, культурную спадчыну, чалавечыя сувязі".

"У рэшце рэшт, мы размаўляем на адной мове. На жаль, мы размаўляем (удзельнікі саміту і больш старэйшае пакаленне. - Заўвага), а моладзь наша ў асобных краінах ужо рускай мовы - галоўнай нашай мовы (міждзяржаўных зносін. - Заўвага) - не ведае", - заўважыў Прэзідэнт.

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што ў беларускіх, туркменскіх сем'ях і на постсавецкай прасторы ў цэлым па-ранейшаму захоўваюць традыцыйныя каштоўнасці, ушаноўваюць небывалы подзвіг гераічных продкаў, ездзяць да родных і блізкіх, якія жывуць у іншых краінах Садружнасці. А заява, якая прымаецца на гэтым саміце, павінна яшчэ больш з'яднаць людзей вакол агульнай гістарычнай памяці для недапушчэння скажэння трагічных падзей, звязаных з Вялікай Айчыннай вайной.

Аляксандр Лукашэнка заклікаў удзяляць больш увагі моладзі, якая павінна выступаць у ролі рухавіка інтэграцыі.

"Каб сям'я аднавіла з'яднанасць, была моцнай і працвітаючай, трэба больш увагі звяртаць на моладзь. Менавіта будучым пакаленням давядзецца даваць адказ на старыя і новыя пагрозы нашаму адзінству, - упэўнены Кіраўнік дзяржавы. - Маладыя людзі павінны не плысці па цячэнні, а выступаць рухавікамі інтэграцыі. Трэба, каб яны самі распрацоўвалі і ўвасаблялі ў жыццё сацыяльна значныя праекты, якія былі б запатрабаваны ў маштабах Садружнасці".

Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што тры беларускія гарады - Мінск, Маладзечна і Ліда - у наступным годзе стануць Маладзёжнай, Культурнай і Турыстычнай сталіцамі СНД, прадаставіўшы міжнародную пляцоўку для самарэалізацыі, творчасці і зносін новых пакаленняў.

"Чаго мы чакаем ад гэтага? Каб моладзь расла, не адварочваючыся ад продкаў, магла парыраваць атакі чужых ідэалогій на асновы нашых грамадстваў. Умацоўвала простыя чалавечыя кантакты, паглыбляла веды народаў адзін аб адным", - сказаў Прэзідэнт.

"Няма сумненняў у тым, што патэнцыял СНД не вычарпаны. Наш саюз з'яўляецца - і яшчэ на доўгія гады застанецца - Садружнасцю агульнага лёсу", - упэўнены беларускі лідар.

Гаворачы пра цяперашні саміт у Туркменістане, Аляксандр Лукашэнка назваў сімвалічным, што месцам яго правядзення стала жамчужына Каспія - прыгожая "Аваза". "На працягу стагоддзяў Каспійскае мора служыла сувязным звяном паміж краінамі і народамі, і сёння зноў выконвае гэту функцыю", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы.

Прэзідэнт Беларусі назваў гістарычным момантам рашэнне Азербайджана ў 2028 годзе ўпершыню прыняць старшынства ў СНД.

"Новы віток развіцця нашай арганізацыі - рашэнне паважанага Ільхама Гейдаравіча (Прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў. - Заўвага) упершыню прыняць старшынства ў 2028 годзе. Гэта, безумоўна, гістарычны момант. Аб гэтым сказаў і сам Прэзідэнт", - падкрэсліў беларускі лідар.

"Спадзяюся, Арменія таксама прыме рашэнне выканаць гэту пачэсную функцыю ў адпаведнасці з чарговасцю ў 2029 годзе", - дадаў Аляксандр Лукашэнка.

Беларускі лідар таксама падзякаваў свайму ўзбекскаму калегу Шаўкату Мірзіёеву за згоду Узбекістана прыняць старшынства ў СНД у 2027 годзе. "Упэўнены, узбекскія сябры як заўсёды дастойна выканаюць гэту місію", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка ўпэўнены, што кожная з краін надасць новы імпульс рабоце СНД. "Беларусь акажа вам максімальнае садзейнічанне і будзе актыўна ўдзельнічаць ва ўсіх працэсах", - запэўніў Прэзідэнт.

Ён пажадаў удзельнікам саміту аптымізму, мэтанакіраванасці і новых дасягненняў у рабоце на карысць краін Садружнасці.

На завяршэнне афіцыйнай часткі сваёй прамовы на саміце Аляксандр Лукашэнка выказаў меркаванне, што краінам Садружнасці Незалежных Дзяржаў трэба рабіць крокі ў бок умацавання адзінства, і прыярытэтам у гэтым плане павінна стаць пашырэнне супрацоўніцтва ў эканоміцы.

"Добра, што мы сустракаемся, добра, што пагаварылі, паглядзелі адзін на аднаго, зрабілі заяву. Для ўнутранай аўдыторыі гэта карысна ведаць. Але давайце зробім і іншыя крокі ў галіне больш цеснага адзінства. А адзінства нам забяспечыць перш за ўсё эканоміка. Гэта і дабрабыт, гэта і моц нашых дзяржаў. Тады менш будзе размоў аб незалежнасці, захаванні граніц і іншым. Трэба ўзмацняць эканоміку. І ў гэтым плане нам трэба сур'ёзна папрацаваць. Мы гатовы ў гэтым усяляк удзельнічаць", - заявіў беларускі лідар.

"Як я часта гавару, я чалавек дарослы як Прэзідэнт. Вось мы сёння зацвердзілі парадак дня. Зацвердзілі зыходзячы з нашых магчымасцей. Але паглядзіце на рашэнні, якія мы сёння прымаем. Чаго тут не хапае? Не хапае таго, каб развіць тое, аб чым мы часта заяўляем - дабрабыт народаў, нашых дзяржаў і гэтак далей. Дзе ён у гэтым парадку дня? І так з году ў год", - заўважыў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што ў Садружнасці цяпер не 15 рэспублік, якія раней уваходзілі ў склад Савецкага Саюза. Тым не менш гэта 9 дзяржаў, у тым ліку магутныя і буйныя, якія валодаюць вялікімі рэсурсамі і магчымасцямі. У іх ліку Расія, Казахстан, Азербайджан, якія могуць быць сур'ёзнымі лакаматывамі развіцця ў СНД. "Я не прыніжаю ніякай ролі ні Узбекістана, ні Туркменістана, ні іншых дзяржаў", - заўважыў Кіраўнік дзяржавы.

"Ну можам жа! Ну чаму няма ў выніку вось гэтых ініцыятыў, якія захавалі б адзінства нашых дзевяці дзяржаў? - паставіў пытанне Аляксандр Лукашэнка. - Там недзе ўзнікла аб'яднанне, яшчэ (не буду іх называць) узнікла аб'яднанне і іншае... Дзякуй богу, мы захоўваем сваё адзінства. Крохкае, але захоўваем".

Прэзідэнт нагадаў, што нядаўна, сустракаючыся ў Мінску з кіраўнікамі ўрадаў краін Еўразійскага эканамічнага саюза, ён гаварыў аб тым, што ў свеце расце канкурэнцыя, і "нас нідзе не чакаюць". "Асабліва, і перш за ўсё, гэта звязана з эканомікай. Ну давайце захаваем нашу прастору. Але каб яе захоўваць, трэба для кожнай дзяржавы павялічваць каштоўнасць прысутнасці ў гэтай арганізацыі. Мы гэта робім кожны год? Не", - канстатаваў Аляксандр Лукашэнка.

Ён падкрэсліў, што не толькі Выканкаму СНД, але перш за ўсё згаданым буйным і магутным краінам, якія валодаюць рэсурсамі, трэба падумаць аб прыняцці больш сур'ёзных рашэнняў.

"Перш за ўсё, чыста з чалавечых пазіцый, я бачу ролю 3-4 дзяржаў, якія я толькі што назваў. Багатых, багацейшых дзяржаў. Якія павінны ісці наперадзе і весці за сабой нашу арганізацыю. У любой арганізацыі, у любым калектыве патрэбны наперадзе ідучыя. Можна іх называць лідарамі. Дзе яны? Трэба рухацца ў наперад", - заклікаў Прэзідэнт.

Ён згадаў пра заяву кіраўнікоў дзяржаў, якая прымаецца на гэтым саміце, аб захаванні гістарычнай памяці: "Калі мы будзем вось так збірацца і прымаць заявы толькі аб гістарычнай памяці і яе захаванні… Ну будзем мы яе захоўваць. Гэта мы ўжо ўбілі кожнаму ў галаву. Калі нехта хоча, ён будзе захоўваць. Хто не хоча - не будзе, нягледзячы на гэтыя заявы".

"Таму патрэбны крокі ў галіне эканомікі. Больш сур'ёзныя", - падкрэсліў беларускі лідар.

У сувязі з гэтым ён пазітыўна адзначыў заявы, зробленыя на саміце кіраўнікамі Азербайджана і Арменіі аб развіцці лагістычных магчымасцей па перамяшчэнні грузаў.

Гаворачы аб ролі буйных і багатых дзяржаў у аб'яднанні, Прэзідэнт не выключыў, што больш сур'ёзныя крокі ў развіцці агульнага эканамічнага супрацоўніцтва, могуць у той ці іншай ступені крыху закрануць іх інтарэсы. "Трэба нечым паступіцца", - заўважыў ён.

"Трэба вычленіць гэтыя напрамкі і дзейнічаць (паглыбляючы эканамічнае супрацоўніцтва. - Заўвага). Не будзем дзейнічаць - паціху-паціху нас расцягнуць па розных арганізацыях. Зноў не называю, хто. Мы добра ведаем, хто паклаў вока на дзяржавы нашай арганізацыі", - рэзюмаваў беларускі лідар.