Поўная версія інтэрв'ю Аляксандра Лукашэнкі тэлеканалу "Аль-Арабія"

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 12 чэрвеня даў інтэрв'ю тэлеканалу "Аль-Арабія".

Інтэрв'ю доўжылася амаль паўтары гадзіны. Кіраўнік дзяржавы адказаў прыкладна на два дзясяткі пытанняў. Яны ў тым ліку датычыліся канфліктаў на Блізкім Усходзе і ва Украіне, пошуку развязак існуючых супярэчнасцей і перспектыў мірнага ўрэгулявання. Прэзідэнт падзяліўся сваім меркаваннем аб глабальных змяненнях, што адбываюцца ў свеце, расказаў аб кантактах з ЗША і краінамі Еўрасаюза, выказаўся аб мілітарызацыі ў шэрагу еўрапейскіх краін. Размова таксама ішла аб развіцці супрацоўніцтва з Саудаўскай Аравіяй і іншымі дзяржавамі Блізкага Усходу.

У якасці інтэрв'юера выступіла вядучая міжнародных навін і карэспандэнт тэлеканала "Аль-Арабія" Мелінда Карэн Нусіфора.

Аб міжнароднай абстаноўцы

Кіраўніка дзяржавы спыталі, з'яўляецца ён у большай меры аптымістам або песімістам наконт далейшага развіцця цяперашняй нестабільнай сусветнай абстаноўкі з мноствам канфліктаў.

"Фіфці-фіфці. Цяпер сітуацыя такая. Але я хацеў бы быць аптымістам, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - І вы, і я, і ўсе мы хочам жыць нармальна ў такой спакойнай, прыгожай краіне, якой з'яўляецца Беларусь. Я думаю, і Аўстралія (інтэрв'юер Мелінда Карэн Нусіфора родам з Аўстраліі. - Заўвага) у асноўнай частцы сваёй, дзе жывуць людзі. Асабліва Новая Зеландыя. Ні разу там не быў, але мне здаецца, што Новая Зеландыя вельмі падобна да Беларусі".

"Таму хочацца жыць у спакойным свеце і ў прыгожай краіне, дзе можна і працаваць, і знаходзіць час для адпачынку", - дадаў Аляксандр Лукашэнка.

Адказваючы на пытанне, ці ёсць надзея на мір як у рэгіёне, дзе знаходзіцца Беларусь, так і на Блізкім Усходзе, дзе ў асноўным працуе тэлеканал "Аль-Арабія", Аляксандр Лукашэнка сказаў: "У нас вельмі дакладна і правільна кажуць, што надзея памірае апошняй. Таму мы надзею гэту не страчваем. Вы вельмі дакладна заўважылі, што мы з вамі жывём сёння ў самых небяспечных рэгіёнах, дзе ідуць войны. Таму часам даводзіцца толькі спадзявацца. А тое, што надзея на мір ёсць заўсёды, - гэта класіка".

"Мы заўсёды спадзяёмся на мір, таму што нас гісторыя да гэтага прымусіла. У адрозненне ад вашай радзімы, мы заўсёды жылі і жывём у гэтым бурлівым катле на скрыжаванні Еўропы і Азіі. І ўсе самыя цяжкія войны, сутыкненні, канфлікты адбываліся менавіта тут. Мы часта вялі не свае войны, але на нашай зямлі яны заўсёды адбываліся", - адзначыў Прэзідэнт.

Адно з пытанняў Кіраўніку дзяржавы датычылася глабальных змяненняў і краху былога светапарадку, заснаванага на нейкіх правілах. "Свет, на жаль, не стаў больш бяспечным, - сказаў беларускі лідар. - У мяне 50 на 50 - і насцярожанасць, і аптымізм".

"Але і лічыць, што катастрофа, ні ў якім разе нельга, - падкрэсліў Прэзідэнт. - Калі глядзець на свет рэальна, вельмі шмат балбатні, вельмі шмат інфармацыйнай вайны, якая, на шчасце, не ўсюды і не заўсёды перарастае ў гарачую вайну. Таму - не катастрофа".

Аб прагнозах на мір ва Украіне і на Блізкім Усходзе

Кіраўніку дзяржавы было зададзена пытанне, ці ёсць надзея на дасягненне міру ў канфліктах ва Украіне і з Іранам. "Свет вельмі неспакойны цяпер менавіта з-за чалавечага фактару. Не Гасподзь нам падарыў гэтыя войны. Гэта мы самі да гэтага прыйшлі. Таму нам трэба і думаць аб тым, як гэтыя войны спыніць, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Што датычыцца пытання, ці можна наогул спыніць гэтыя войны, асабліва тут, у нашым рэгіёне (ды і ў вашым рэгіёне, дзе вы працуеце, - на Блізкім Усходзе), - як ніколі раней мы маем такую магчымасць спыніць гэтыя войны".

"Усё залежыць ад жадання літаральна некалькіх чалавек. Калі такое жаданне будзе, то гэтыя войны можна скончыць у бягучым годзе дакладна. І нават канфлікт Расіі і Украіны можна ў гэтым годзе завяршыць", - сказаў Прэзідэнт.

Што датычыцца Блізкага Усходу, Кіраўнік дзяржавы ўпэўнены, што там няма іншых варыянтаў, акрамя як завяршыць канфлікт. "Там няма варыянтаў, акрамя як спыніць вайну. І яна ў гэтым годзе будзе спынена. Я спадзяюся, што нават у бліжэйшы час. Перш за ўсё паміж Злучанымі Штатамі Амерыкі і Іранам, як прынята гаварыць. Хоць я не лічу, што гэта вайна паміж амерыканцамі і іранцамі. Гэта вайна перш за ўсё паміж Ізраілем і Іранам, у якую амерыканцы аказаліся ўцягнутымі з-за недальнабачнай пазіцыі і палітыкі асобных кіраўнікоў Злучаных Штатаў Амерыкі", - заявіў беларускі лідар.

Паводле яго слоў, цяпер абставіны такія, што яны дыктуюць спыненне гэтай вайны. "Я ведаю пазіцыю Прэзідэнта Злучаных Штатаў Амерыкі, ад якога многае залежыць у спыненні гэтай вайны, - ён нацэлены на тое, каб гэту вайну спыніць. Яшчэ раз падкрэсліваю: таму што іншага выйсця няма, іншага рашэння тут няма. І ў гэтым адрозненне гэтага канфлікту ў Армузскім праліве і Аманскім заліве ад вайны ва Украіне. Тут больш складаны канфлікт, чым там, у Іране", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што аб'ектыўныя акалічнасці і ўмовы вымушаюць амерыканскае кіраўніцтва спыніць ваенны націск на Іран. "Ну а Ізраіль будзе залежаць поўнасцю ад пазіцыі Злучаных Штатаў Амерыкі", - заявіў Кіраўнік дзяржавы.

"Таму ў бягучым годзе, я лічу, гэтыя канфлікты можна спыніць. І я нават не спадзяюся, а ў мяне ўпэўненасць такая, што яны будуць спынены", - рэзюмаваў Аляксандр Лукашэнка.

У інтэрв'ю ён таксама заявіў аб адсутнасці ваеннага рашэння канфліктаў ва Украіне і на Блізкім Усходзе.

"Вельмі шмат праблем, якія трэба вырашаць. І гэтыя праблемы могуць быць вырашаны толькі за сталом перагавораў. Ваеннага рашэння ні ў аднаго, ні ў другога канфлікту няма. Ні ва Украіне, ні на Блізкім Усходзе няма ваеннага рашэння", - падкрэсліў беларускі лідар. 

"Таму трэба абдумацца, узяць галаву ў рукі і падумаць, што загіне (у выпадку прадаўжэння ваенных дзеянняў. - Заўвага) вельмі шмат ні ў чым не вінаватых людзей", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Кіраўніка дзяржавы спыталі наконт дзеянняў бакоў у пытанні завяршэння канфлікту - ці варта было б Ірану дзейнічаць хутчэй у гэтым напрамку. Таксама з улікам абвінавачанняў, якія гучалі ад Прэзідэнта ЗША Дональда Трампа ў адрас іранскага боку, што гэта ён зацягвае з мірнымі перагаворамі і не хоча пачынаць гэты працэс.

"Перш за ўсё, трэба хутчэй (калі карыстацца вашай тэрміналогіяй) дзейнічаць Злучаным Штатам Амерыкі. І менш павінна быць вакол гэтага размоў з боку Трампа і іншых - дарадчыкаў яго. А павінен быць рух, - сказаў Кіраўнік дзяржавы. - У дадзеным выпадку многае залежыць не ад Ірана, а ад ЗША. Аб'ектыўна на Іран уздзейнічаюць усе яго саюзнікі. І перш за ўсё Расія, Кітай. Яны проста падштурхоўваюць Іран да таго, каб была заключана, як Трамп кажа, здзелка, каб дыпламатычным шляхам спыніць гэты канфлікт".

Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу, што канфлікт вакол Ірана вельмі моцна, у адрозненне ад украінскага канфлікту, уплывае на сусветную эканоміку і жыццё людзей.

"Таму справа не ў Іране. Іран проста часам рэагуе на дзеянні Злучаных Штатаў Амерыкі, якія перш за ўсё зацягваюць гэты канфлікт. Іранцы дзейнічаюць проста: "Калі вы так сябе паводзіце, мы таксама будзем сябе паводзіць такім жа чынам", - лічыць Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што гэта толькі тое, што бачна на паверхні. "Мы не бачым з вамі глыбіні, таму што не ўдзельнічаем у гэтых перагаворах. А там пад гэтым "пакрывалам" могуць быць розныя тэндэнцыі. І ўлічваючы, што ў ЗША часам раніцай кажуць адно, вечарам - іншае, тут цяжка зразумець, што адбываецца на самай справе", - заўважыў ён.

Прэзідэнт таксама заявіў, што ЗША не пойдуць на правядзенне наземнай ваеннай аперацыі ў Іране. "Ну што далей? Іран ракетамі не перамагчы. Велізарная тэрыторыя. Ні адну з краін немагчыма перамагчы ракетамі. Так, можна разбіць, разбурыць і гэтак далей. Але патрэбна наземная аперацыя. Ніколі Злучаныя Штаты Амерыкі не пойдуць на буйнамаштабную наземную аперацыю, нават на малую аперацыю, таму што будуць тысячы загінулых амерыканцаў. Гэта Амерыка не перажыве. Асабліва ў сітуацыі, якая сёння складваецца ў ЗША супраць кіруючай Рэспубліканскай партыі", - заявіў беларускі лідар.

Ён падкрэсліў, што заўсёды, пачынаючы нешта, трэба думаць аб тым, што будзе потым. "Ну вось ЗША нанеслі ўдар па Іране. Ну і што? Ні адна з праблем, ні адно з пытанняў, якія яны ставілі, ні адна з задач, якія трэба было б амерыканцам вырашыць у Іране, не вырашана. Наадварот. Таму трэба думаць, асабліва калі ты ўрываешся ў чужую краіну", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт упэўнены, што аб'ектыўныя акалічнасці і прычыны падштурхоўваюць уцягнутыя бакі - ЗША, Ізраіль і Іран - да таго, каб гэты канфлікт быў завершаны.

Аб блакіроўцы Армузскага праліва

Аляксандр Лукашэнка ў інтэрв'ю выказаўся пра блакіроўку Армузскага праліва і ў тым ліку звязаў гэта з жаданнем Ірана атрымаць кампенсацыю за агрэсію супраць яго.

"Яны хочуць атрымаць кампенсацыю за тую агрэсію, якая адбылася супраць Ірана. Мы таксама іх разумеем у гэтым плане. Таму трэба Ізраілю і ЗША, якія атакавалі Іран, падумаць аб тым, як яны будуць кампенсаваць гэты ўрон", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

У цэлым жа, што датычыцца блакіроўкі Армузскага праліва, Прэзідэнт не схільны меркаваць, што іранцы хочуць там спыніць суднаходства. "Гэта не ў іх інтарэсах. Таму што калі будзе блакіраваны Армузскі праліў, то багатыя краіны Заліва знойдуць іншы шлях. У рэшце рэшт, пракладуць трубы з поўначы на поўдзень праз Аман і ў Індыйскім акіяне будуць запраўляць свае танкеры. Таму гэта не ў інтарэсах Ірана", - упэўнены беларускі лідар.

Аб магчымасцях уплыву ЗША на Ізраіль

Кіраўніка дзяржавы спыталі, ці можа Амерыка, імкнучыся ўрэгуляваць канфлікт з Іранам, аказаць уплыў на Ізраіль, каб той у сваю чаргу спыніў агрэсію. 

"Абсалютна можа. І некаторыя факты апошняга часу аб гэтым сведчаць", - сказаў Аляксандр Лукашэнка. 

У якасці прыкладу ён прывёў адкрыты канфлікт паміж Прэзідэнтам ЗША Дональдам Трампам і Прэм'ер-міністрам Ізраіля Біньямінам Нетаньяху, у час якога, як паведамляецца, амерыканскі лідар папракнуў ізраільскага Прэм'ера за ўдары па Ліване. 

"Гэта была адна з умоў Ірана - не атакаваць Ліван - у час спробы дамовіцца. Але Ізраіль ва ўласцівай для яго манеры (яму ўсё, бачыце, дазволена) пачаў біць, як і раней, па поўдні Лівана. І не толькі па поўдні. У выніку гінуць ні ў чым не вінаватыя людзі", - адзначыў Кіраўнік дзяржавы. 

Паводле слоў Аляксандра Лукашэнкі, рэакцыя Дональда Трампа на гэтыя падзеі займела пэўны эфект, што выявіла залежнасць Ізраіля. "Калі Трамп асадзіў Нетаньяху, нешта атрымалася. У гэтым плане ўдалося ўсё ж такі прыпыніць Ізраіль. Гэта паказала поўную залежнасць Ізраіля ад ЗША. І Дональд Трамп адкрыта сказаў: калі ён не будзе слухацца яго, то ён (Ізраіль) застанецца паасобку, - сказаў Прэзідэнт. - Гэтага Ізраіль больш за ўсё баіцца. Таму што размешчаны адносна недалёка ад Ірана і ў Ірана ёсць усе магчымасці для таго, каб атакаваць Ізраіль. І калі ў ізраільцян не будзе амерыканскіх ракет, то так званы купал (сістэма проціракетнай абароны "Жалезны купал". - Заўвага) будзе прабіты. І яўрэі на сваёй зямлі атрымаюць тое, чаго яны не хочуць і чаго не чакаюць".

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што залежнасць Ізраіля была зразумелая і да гэтага, паколькі ў гэтай краіны няма каласальных рэсурсаў для самастойнага вядзення вайны з Іранам. Тым больш што Ізраіль акружаны мусульманскім светам, хоць апошні і вельмі разнародны, не мае ўнутры сябе адзінства. 

Аляксандр Лукашэнка ў сувязі з гэтым звярнуў увагу, што любая вайна можа мець непрадказальныя наступствы - разгарнуць падзеі ў такім напрамку, які ў мірны час цяжка прадказаць. "Таму тут трэба Ізраілю быць акуратней, асцярожней. Яны ўжо і так у сусветнай супольнасці атрымалі такі рэйтынг, што далей няма куды, разбамбіўшы Газу. Нават у гісторыю многія паглядзелі: "Які халакост?! Які можа быць халакост, аб якім ізраільцяне гаварылі, калі яны забілі столькі людзей, і перш за ўсё жанчын і дзяцей? - адзначыў Прэзідэнт. - Там наогул усё сцерлі з зямлі. Нейкі курорт збіраюцца на касцях людзей пабудаваць. Гэта ж глупства поўнае". 

"Таму Ізраілю таксама трэба ўзяць, як у нас гавораць, галаву ў рукі і падумаць аб сваім далейшым існаванні. У адваротным выпадку ім не дапаможа і ядзерная зброя", - дадаў Кіраўнік дзяржавы.

Аб памылках ЗША і Ізраіля ў выпадку з Іранам

"Шмат зроблена памылак, калі паглыбляцца ў гэты канфлікт. Адна з памылак ЗША і Ізраіля ў тым, што яны згуртавалі даволі раз'яднанае грамадства Ірана. Грамадства Ірана было ў нейкай ступені раз'яднана да гэтага канфлікту. Амерыканцы і ізраільцяне дапамаглі згуртаваць гэта грамадства. З іх пункту гледжання, гэта - памылка. Для Ірана гэта добра", - сказаў Кіраўнік дзяржавы. 

Аляксандр Лукашэнка таксама лічыць, што калі Іран сапраўды займаўся распрацоўкай ядзернай зброі, то зробленыя бамбёжкі не спыняць гэты працэс. "Наадварот, яшчэ больш падгоняць. Я абсалютна ўпэўнены, што распрацоўка ядзернай зброі ў Іране, калі яна існавала да гэтага часу, будзе прадоўжана", - заявіў Прэзідэнт.

Кіраўнік дзяржавы ў сувязі з гэтым указаў на яшчэ адну памылку, дапушчаную перш за ўсё ЗША, якія не згадзіліся на прапанову Тэгерана аб вывазе ядзерных матэрыялаў (абагачанага ўрану) у Кітай. "Іран прапанаваў вывезці абагачаныя ядзерныя матэрыялы, якія яны напрацавалі, у Кітай. У Расію - расіяне прапаноўвалі, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Чаму амерыканцы не згадзіліся, каб Іран вывез гэты абагачаны ўран у Кітай? Кітай - ядзерная краіна. Яна выпрацоўвае абагачанае ядзернае паліва для ядзернай зброі. Ніхто не забараняе Кітаю, ніхто не націскае на Кітай. Ну няхай бы туды вывезлі, і былі б пад кантролем гэтыя матэрыялы". 

Паводле слоў Кіраўніка беларускай дзяржавы, нават калі дапусціць, што Кітай мог бы выкарыстоўваць гэтыя матэрыялы з Ірана для стварэння сабе дадатковых ракет з ядзернымі боегалоўкамі, то ў стратэгічным плане гэта не мела б ніякага эфекту. "Што, гэта такую б вялікую перавагу дало Кітаю? Абсалютна не. Кітай не мае тую колькасць ядзерных боегаловак, што Расія і ЗША. Ну, на дзясятак ракет было б больш", - заўважыў Аляксандр Лукашэнка. 

Ён прывёў у якасці прыкладу вопыт Беларусі, якая мае ядзерныя матэрыялы, што знаходзяцца пад кантролем МАГАТЭ. "Мы некалі з гэтым згадзіліся. І свет не мае да нас ніякіх прэтэнзій, хоць мы гэтыя ядзерныя матэрыялы маем. Дакладна гэтак маглі б кантраляваць і ў Кітаі", - сказаў Прэзідэнт. 

"Але амерыканцы ўперліся. Я ўпэўнены, па палітычных матывах: "Як гэта так - у Кітай?" Кітай - галоўны сапернік ЗША. Трэба з гэтым згадзіцца. Галоўны сапернік, які развіваецца хутчэй, чым ЗША. І навошта было перашкаджаць? Няхай бы Іран вывозіў туды. Іран не аддасць ядзерныя матэрыялы Злучаным Штатам Амерыкі. Гэта таксама па такіх прынцыповых палітычных і дыпламатычных меркаваннях. Як аддаць агрэсару гэтыя матэрыялы? Таму вось уперліся, можна сказаць, у неістотныя пытанні з пункту гледжання іх вырашэння. Трэба было рухацца ў гэтым напрамку", - падкрэсліў беларускі лідар.

У цэлым Кіраўнік дзяржавы назваў уступленне ЗША ў канфлікт з Іранам фатальнай памылкай. "Фатальную памылку зрабілі. Гэтага нельга было рабіць", - заявіў Прэзідэнт.

Адказваючы на пытанне, пайшлі ЗША на гэта самі ці іх падштурхнуў саюзнік, Аляксандр Лукашэнка сказаў: "Тое, што Ізраіль уцягнуў Амерыку ў гэту вайну, - гэта факт. Вялікі, малы факт - не ведаю, час пакажа. Але тое, што амерыканцы не тая краіна, якую можна на павадку кароткім вадзіць, - гэта таксама факт. Таму немагчыма было Амерыку ўцягнуць у гэты канфлікт, як нейкае ягня, калі б яны самі гэтага не хацелі".

Прэзідэнт адзначыў, што ЗША, магчыма, лічылі, што ваенным шляхам могуць вырашыць любую праблему. У дапаўненне да гэтага Штаты правакаваў Ізраіль. "Ізраільскае, яўрэйскае лобі ў ЗША вельмі магутнае. Гэта мы прызнаём. Багатыя, магутныя людзі - яны ўплываюць. Але ты - Прэзідэнт. Твае саветнікі, памочнікі па нацыянальнай бяспецы, міністэрства (ці то вайны, ці то абароны), Дзяржаўны дэпартамент - яны ж таксама галавой павінны былі думаць: "Што потым?" - заўважыў Кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка ў сувязі з гэтым яшчэ раз падкрэсліў, што "было б смешна і няправільна" сцвярджаць, нібыта ледзь заўважны на палітычнай карце свету Ізраіль мог уцягнуць у вайну такога "слана" і магутную дзяржаву, як ЗША. "Амерыканцы, скажам так, хацелі быць уцягнутымі ў гэту вайну", - падзяліўся Прэзідэнт сваім бачаннем сітуацыі.

Аб краінах, якія падштурхоўваюць да міру на Блізкім Усходзе

Прэзідэнт у інтэрв'ю расказаў, што ёсць групы краін, якія падштурхоўваюць як Іран, так і ЗША да мірнага ўрэгулявання блізкаўсходняга канфлікту.

Паводле слоў Кіраўніка дзяржавы, аб'ектыўныя абставіны прымушаюць амерыканцаў рухацца дыпламатычным шляхам для спынення вайны. І да гэтага падштурхоўваюць у тым ліку тыя дзяржавы рэгіёна, на тэрыторыі якіх размешчаны ваенныя базы ЗША.

"Турцыя, Саудаўская Аравія, Катар, Бахрэйн, Эміраты і гэтак далей. Яны ўсе за тое, каб спыніць гэту сутычку і пачаць устанаўліваць нармальныя адносіны. Усе пералічаныя краіны (можа, яшчэ адна-дзве краіны) аб гэтым Трампу сказалі: "Мы не хочам там вайны", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка. - Ні адна з краін - саюзніц ЗША, калі іх можна так назваць цяпер, не выступіла за прадаўжэнне канфлікту, каб пакараць Іран. Нягледзячы на тое, што ў некаторых краін, дапусцім, як у Эміратаў з Іранам, былі вострыя пытанні".

З другога боку, ёсць краіны, якія падштурхоўваюць Іран да дасягнення дамоўленасцей. "Іран падштурхоўваюць буйныя краіны ў выглядзе Кітая, Расіі, Індыі, якія вельмі шмат куплялі вуглевадароднай сыравіны ў Іране. Яны падштурхоўваюць. І Пакістан у тым ліку, дзе ішлі і ідуць гэтыя перагаворы (амерыкана-іранскія. - Заўвага). Яны падштурхоўваюць Іран спакойна, можна сказаць, у дружалюбным рэчышчы, каб дамовіцца", - расказаў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка таксама выказаўся аб нанясенні Іранам удараў па амерыканскіх базах, якія размешчаны ў шэрагу краін рэгіёна: "Правільна яны робяць ці не? З пункту гледжання Ірана - правільна. Вайна ідзе. А як інакш? Іран атакуе базы Злучаных Штатаў Амерыкі - агрэсара, як яны лічаць, які атакаваў Іран. Што тут не так? Усё так".

Што датычыцца беспілотнікаў, якія пры гэтых атаках часам падаюць у зусім іншых месцах, Прэзідэнт канстатаваў, што гэта аб'ектыўная рэальнасць, з якой сутыкаецца і Беларусь, знаходзячыся паблізу тэатра ваенных дзеянняў. Бывае, што БПЛА адхіляюцца ад першапачатковых цэлей і маршрутаў, ці гэта пад уздзеяннем сістэм РЭБ або па нейкіх іншых тэхнічных прычынах. "Мы гэта таксама зведваем цяпер з боку Украіны і Расіі. Яны паміж сабой ваююць, а беспілотнікі на нашу тэрыторыю залятаюць. Гэтак жа і там", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

"Таму так, ваююць Ізраіль, ЗША з аднаго боку, Іран - з другога. Падштурхоўваюць з аднаго і з другога боку гэтыя ваюючыя сілы пэўныя краіны", - рэзюмаваў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт таксама згадзіўся з меркаваннем інтэрв'юера, што сітуацыя на Блізкім Усходзе ў выніку канфлікту перафармаціравалася і прадаўжае мяняцца. Але, падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка, важна яшчэ і іншае: "Там не будзе ніколі таго, што было да гэтага канфлікту".

Аб ядзерных узбраеннях у свеце

У адным з пытанняў у інтэрв'ю была агучана думка, што атака Ізраіля і ЗША на Іран пад выглядам прыпынення ядзернай праграмы гэтай краіны магла заахвоціць іншыя дзяржавы раздабыць у свой арсенал ядзерную зброю, каб у будучым гарантаваць сабе "парасон" ад такіх  нападаў. 

"Так, многія краіны пра гэта гавораць. Але гэта шлях у нікуды. Гэта шлях на знішчэнне. Таму што калі ў цябе ёсць ружжо, яно вісіць на сцяне да пары да часу. Але ружжо для таго і прызначана, каб з яго страляць. Мы сёння гаворым, што ядзерная зброя - гэта фактар стрымлівання. Але валодаць ядзернай зброяй краінам усяго свету - гэта шлях у нікуды. Рана ці позна можа ўзнікнуць ядзерны канфлікт, і  планета будзе знішчана. Таму я не прыхільнік таго, каб краіны свету мелі гэту ядзерную зброю", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка. 

"Я за ядзернае раззбраенне. І гэта павінна датычыцца ўсіх: і Расіі, і ЗША, і Кітая, і Ізраіля, Індыі, Пакістана, іншых краін. Гэта павінна датычыцца ўсіх", - заявіў беларускі лідар.

У той жа час Аляксандр Лукашэнка лічыць, што з пазіцыі справядлівасці Іран цалкам можа заяўляць прэтэнзіі на валоданне ядзернай зброяй.

"Што вы патрабуеце ад Ірана па гэтай ядзернай зброі? Калі зыходзіць з пазіцыі справядлівасці. ЗША маюць ядзерную зброю? Маюць. Добра, ЗША, роданачальнікі ядзернай зброі, даўно маюць. Але Ізраіль жа маўчыць аб тым, што ў іх ёсць ядзерная зброя. Ну дык іранцы могуць спытаць, а чаму яны не могуць мець ядзерную зброю? Тым больш побач Індыя, Пакістан - ядзерныя дзяржавы. Чаму Іран не можа мець ядзернай зброі?" - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

"Калі гэта фактар стрымлівання і фактар таго, што на цябе ніхто ніколі не нападзе, калі ты маеш ядзерную зброю, тады Іран мае права, як і іншыя краіны, з мэтай сваёй абароны мець гэту ядзерную зброю", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

Аб вайне ва Украіне і недапушчальнасці ўцягвання ў яе Беларусі

Кіраўніка дзяржавы папрасілі пракаменціраваць абвінавачанні з Кіева аб нібыта існуючых планах Расіі разгарнуць з тэрыторыі Беларусі новае наступленне на Украіну. Адказваючы на пытанне, ці абмяркоўвалася гэта тэма з расійскім лідарам, Аляксандр Лукашэнка запэўніў, што размова ішла зусім у іншым ключы.

"Мы шмат разоў гаварылі аб тым, што абсалютна недапушчальна, каб вайна Украіны з Расіяй перакінулася на тэрыторыю Беларусі. Па розных прычынах, - заявіў Прэзідэнт. - Мы з Пуціным абмяркоўвалі гэту праблему ў сувязі з тым, што яна заўсёды існавала ў сродках масавай інфармацыі. І я шчыра гавару, даслоўна магу сказаць, што мне сказаў Прэзідэнт Расіі: "Мы разумеем, што ўступленне Беларусі ў якой-небудзь якасці ў вайну, у канфлікт - недапушчальна. Гэта больш будзе шкоды, чым карысці". Вось, калі сумленна адказваць на гэта пытанне".

У інтэрв'ю Кіраўнік дзяржавы вельмі падрабязна і адкрыта расказаў аб прычынах такой пазіцыі.

"Першая. Беларусь (мы гэта разумеем, таму не хочам ваяваць) вельмі адчувальная ў ваенных адносінах, калі Украіна пачне атакаваць Беларусь гэтак жа, як яна атакуе Расію. Таму што Беларусь ва ўкраінскіх ваенных як на далоні. Мы цудоўна разумеем, што нашы асноўныя аб'екты жыццезабеспячэння - вытворчыя і лагістычныя - апынуцца пад ударам. Як яны заявілі, у іх ужо 500 такіх цэлей на тэрыторыі Беларусі намечана", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

Другая прычына, прадоўжыў Кіраўнік дзяржавы, у тым, што народ Беларусі не прымае войнаў: "Мы ўжо нацярпеліся ў гісторыі. Мы разумеем, што загіне нямала нашых ваенных. За што? Навошта ім гінуць?"

Трэцяя прычына: у выпадку ўступлення Беларусі ў вайну значна павялічылася б працягласць лініі фронту. "Фронт для Расіі перш за ўсё (зразумела, і для нас), калі б яна атакавала Кіеў з тэрыторыі Беларусі, будзе павялічаны на 1,5 тыс. кіламетраў беларуска-ўкраінскай граніцы, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Мы з расіянамі пры цяперашнім ходзе вайны не зможам забяспечыць абарону гэтага ўчастка".

Прэзідэнт таксама заявіў, што пры такім развіцці падзей краіны блока НАТА, якія падтрымліваюць Украіну, могуць увесці туды свае войскі. "І гэта вайна набудзе новую якасць. Гэта будзе вайна Беларусі і Расіі супраць блока НАТА. Хоць я не выключаю, што гэта можа быць і без гэтага", - сказаў ён.

Паводле слоў Аляксандра Лукашэнкі, ёсць і шэраг іншых прычын, у тым ліку гуманітарнага характару. Гэта звязана з тым, наколькі цесна пераплецены роднасныя сувязі людзей, якія жывуць па абодва бакі ад беларуска-ўкраінскай граніцы.

Прэзідэнт расказаў, што гэтымі днямі атрымаў даклад разведкі аб настроях насельніцтва па абодва бакі ад беларуска-ўкраінскай граніцы. "Там жа ўсё пераплецена. Ва Украіне жывуць сем'і беларусаў, у Беларусі, у нас там на поўдні, жывуць сем'і ўкраінцаў. Ёсць сумесныя сем'і - перажаніліся, дзяцей выгадавалі, жылі, як нармальныя людзі. Граніцы ж не было, - сказаў Кіраўнік дзяржавы. - Украінцы да нас прыходзілі цераз граніцу, беларусы ва Украіну свабодна ездзілі. У свой час і я ва Украіну ездзіў. Нават мае карані недзе паміж Чарнігавам і Кіевам - маіх продкаў. І мы што, павінны гэта ўсё адкінуць убок, забыць і пачаць ваяваць? Не".

Адказваючы на пытанне інтэрв'юера, ці ёсць Украіне чаго баяцца з боку Беларусі, Аляксандр Лукашэнка заявіў: "Абсалютна няма чаго. Абсалютна. І яны гэта ведаюць, і ваенныя гэта ведаюць. Людзі, народ Украіны, гэта ведаюць. Па прычыне палітычных нейкіх амбіцый гэта тэма падаграваецца".

Прэзідэнт адзначыў, што СМІ крыху накруцілі гэту тэму. "Ну а Зяленскі падыграў. Пачаў заявы рабіць супраць Беларусі. Я спачатку задумаўся, навошта яму гэта патрэбна. Ён жа разумее, і ваенныя яму дакладваюць (я гэта ведаю), што ніякай небяспекі з боку Беларусі няма. Ён гэта разумее. Але тым не менш ён робіць гэтыя заявы", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Ён лічыць, што да такіх заяў Уладзіміра Зяленскага падштурхоўвае Захад. Паколькі раней ва Украіне не было размоў аб магчымасці нападзення з беларускага напрамку, а на гэту тэму больш за ўсё занепакоенасць выказвалі еўрапейцы. "Мне здаецца, адбыўся націск заходніх краін на Зяленскага: "А ты чаго маўчыш? Мы за цябе гаворым, а ты маўчыш". Ну вось ён і зрабіў гэтыя недарэчныя, непатрэбныя абсалютна заявы", - мяркуе Аляксандр Лукашэнка.

Аб галоўным пытанні ва ўкраінскім канфлікце ў цяперашні перыяд

Адной з асаблівасцей канфлікту ва Украіне цяпер з'яўляецца няхватка асабовага складу для вядзення баявых дзеянняў, заявіў Прэзідэнт.

"Няма ў яго (Уладзіміра Зяленскага. - Заўвага) людзей. І гэта адна з асаблівасцей бягучага года. Заўсёды дэфіцыт быў людзей у аднаго, у другога боку. У расіян ёсць гэты дэфіцыт. Не такі, можа, як ва Украіне, але ёсць. Але гэта галоўнае пытанне гэтага канфлікту - людзі закончыліся", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Прагучала пытанне аб умацаванні ўкраінскім бокам паўночнай граніцы і сцягванні туды дадатковых рэсурсаў - на маркай рэакцыі на нібы пагрозу нападзення з беларускага напрамку.

Аляксандр Лукашэнка ўсумніўся, што ў рэальнасці такое ўзмацненне мае месца быць. "Ён не сцягвае туды ніякія рэсурсы, - сказаў Прэзідэнт. - Ён нават калі б хацеў сцягнуць, у яго такой магчымасці няма. Ужо Захад яму намякае і адкрыта гаворыць: "Табе не зброя трэба. Табе патрэбны людзі, у цябе не хапае на фронце людзей".

Аляксандр Лукашэнка нагадаў, што лінія фронту паміж расіянамі і ўкраінцамі расцягнулася на тысячу кіламетраў і аслабіць яе, забраўшы адтуль асабовы склад, Кіеў не можа: "Ні з Данбаса, ні з Запарожжа, ні з Харкаўскага або Луганскага напрамку ён не можа ўзяць войскі, каб перамясціць на беларускую граніцу".

Кіраўнік дзяржавы расказаў, што па той бок ад граніцы ва Украіне ў асноўным знаходзяцца тэрытарыяльныя войскі, у якія былі прызваны звычайныя грамадзянскія людзі. "Калі ў сродках масавай інфармацыі слоўная перапалка дайшла да свайго апагею, украінцы прыкладна на 40 кіламетраў адвялі ад граніцы тыя войскі, якія ў іх там былі", - расказаў беларускі лідар.

"Мы разумеем, хто супраць нас на тым баку знаходзіцца. Гэта ўчарашнія механізатары і рабочыя людзі, якія не ўсе і страляць умеюць. І мы што, будзем іх атакаваць? Прафесійнай арміяй? Не, вядома, - заявіў Прэзідэнт. - Таму нічога ён там сцягнуць не можа. Я нават думаю, што калі б і пачаўся гэты канфлікт з тэрыторыі Беларусі, Украіне там няма чаго проціпаставіць. Акрамя беспілотнікаў - яны атакавалі б нашы грамадзянскія аб'екты і прадпрыемствы".

Аб спробе "еўратройкі" і Украіны задаць перад Расіяй максімальную планку

Кіраўнік дзяржавы згадаў нядаўнюю сустрэчу ў Лондане так званай еўрапейскай Вялікай тройкі (Вялікабрытанія, Францыя, Германія) з Уладзімірам Зяленскім. Па выніках мерапрыемства была прынята сумесная заява. "Заява з пяці пунктаў, дзе яны прад'яўляюць непрымальныя для Расіі прэтэнзіі", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

Ён расказаў, што доўга думаў над гэтымі пяццю пунктамі і над пытаннем, чаму вядучыя еўрапейскія краіны патрабуюць ад Расіі невыканальных мер. "Класіка. Заўсёды ў пачатку дыялогу, калі яны гэтага хочуць (а, відаць, ужо да гэтага схільны еўрапейскія дзяржавы), на перагаворах задаеш самую высокую планку, каб потым можна было ад гэтага адступіць. Я думаю, гэта іх пазіцыя ў пачатку перагавораў", - зрабіў выснову Кіраўнік дзяржавы.

"Расійская пазіцыя таксама максімальная, яна была заяўлена. Але цяпер трэба сесці за стол перагавораў і зблізіць гэтыя пазіцыі. А каб зблізіць пазіцыі, трэба ісці на кампраміс. Калі мы хочам закончыць гэту вайну - адзін бок і другі", - дадаў Прэзідэнт.

Кіраўніка дзяржавы спыталі, ці лічыць ён, што НАТА або еўрапейскія саюзнікі Украіны паводзяць сябе правакацыйна і "заварваюць кашу". 

"Я не скажу, што НАТА заварвае гэту кашу. НАТА цяпер умешвацца ў гэтыя працэсы ва Украіне вельмі небяспечна, нельга. Могуць справакаваць не проста эскалацыю - могуць справакаваць ядзерны канфлікт. А гэта ўсё - гэта як мінімум гібель усёй Еўропы, а тое і ўсёй планеты. Гэта нават нявыгадна Злучаным Штатам Амерыкі, якія знаходзяцца нібыта далёка - за акіянам. Гэта нявыгадна нікому. Таму я не думаю, што НАТА ўжо занадта, з'яўляючыся зацікаўленым у гэтым канфлікце, заварвае гэту кашу", - сказаў Аляксандр Лукашэнка. 

Кіраўнік дзяржавы разам з тым канстатаваў, што ў іх, і перш за ўсё сярод ваенных, ёсць такое жаданне паваяваць, пагрэць рукі на вайне. "Некаторыя краіны сябе паводзяць неадэкватна. Такія, як нашы суседзі. Яны абсалютна неадэкватна сябе паводзяць. Разлічваючы на тое, што калі вайна пачнецца з Расіяй і Беларуссю, то ваяваць будуць немцы, французы, можа, амерыканцы, а яны недзе ў другім эшалоне будуць ісці. Так не будзе. Амерыканцы не дурні, заходнікі таксама. Яны любяць, і вы гэта заўважылі, паваяваць чужымі рукамі і здалёку. А здалёку не пераможаш", - заявіў Прэзідэнт. 

Ён таксама не выключае, што некаму ў блоку НАТА хацелася б справакаваць нейкае процістаянне. "Але я не думаю, што гэта агульнае меркаванне натаўскіх кіраўнікоў дзяржаў, кіраўнікоў, якія ўваходзяць у склад НАТА", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

Аб абстаноўцы на полі бою і прычынах зацягвання канфлікту ва Украіне

Кіраўніка дзяржавы спыталі, чаму вайна прадаўжаецца да гэтага часу, у той час як раней ён заяўляў аб хуткім завяршэнні канфлікту.

"Па ходу баявых дзеянняў (у пачатку канфлікту. - Заўвага) не толькі я, але і ўсе ў свеце разумелі, што вайна скончыцца хутка перамогай расіян. Гэта было звязана перш за ўсё з тым, што расіяне былі ў Кіеве, - сказаў беларускі лідар. - Але потым пэўныя палітыкі і сілы папрасілі Пуціна спыніцца, адвесці войскі ад Кіева і заключыць мірнае пагадненне. Бачачы такую сітуацыю і тое, што гіне нямала людзей і што вайна, шчыра кажучы, ідзе крыху не зусім па сцэнарыі, які быў прапісаны, Пуцін пагадзіўся і вывеў свае перадавыя часці з Кіева. Да гэтага вываду ўсе разумелі, што дні Украіны былі злічаны".

Гэта рашэнне Кіраўніка расійскай дзяржавы некаторыя лічаць памылковым. А на думку Прэзідэнта Беларусі, яно было накіравана на аднаўленне міру паміж канфліктуючымі бакамі. Але, на жаль, гэтага не адбылося. "Чарговы раз, напэўна, - я ведаю, - гэтыя сілы падманулі. Гэта быў Ватыкан. І, што дзіўна, яўрэйскае лобі, ізраільцяне. Яны ад імя Зяленскага заяўлялі: усё, ідзём на мір, пагаджаемся. Ну і іншыя", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

"Мяркуйце самі, хто мае рацыю, хто вінаваты ў гэтай справе. Але мы абапіраліся (і я ў тым ліку) на аб'ектыўныя рэчы, якія адбываліся на полі бою", - адзначыў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка таксама заявіў, што і ён, і беларускія ваенныя, прадстаўнікі Генштаба, лічаць, што калі б тады расіяне прадоўжылі наступленне, то "там ні Зяленскага, нікога не засталося б". "А далей вайна зацягнулася. Пяты год ужо ідзе вайна, ніхто мэт не дабіўся", - канстатаваў Кіраўнік дзяржавы.

Разам з тым расіяне на полі бою рухаюцца і ў цэлым больш паспяховыя, чым УСУ, адзначыў Прэзідэнт. "На фронце крок за крокам, метадычна расіяне рухаюцца наперад. Павольна, але рухаюцца наперад. Шчыра кажучы, украінцы паспяхова часам абараняюцца на фронце. Але яны не такія паспяховыя, як расіяне", - лічыць Кіраўнік дзяржавы.

"Калі расіянам удасца акружыць гэту агламерацыю, як яны яе называюць, і вызваліць або захапіць частку Данецкай вобласці, дзе акапаліся (і вельмі моцна акапаліся) войскі Украіны, дні будуць іх злічаны. Таму што асноўны касцяк войскаў УСУ знаходзіцца на гэтай частцы Данецкай вобласці, Данбаса", - заявіў Прэзідэнт.

Паводле слоў Аляксандра Лукашэнкі, ва Украіне разумеюць, якое значэнне цяпер мае процістаянне за гэту тэрыторыю. Аднак там востра не хапае людзей для ўдзелу ў баявых дзеяннях і ёсць пытанні па наяўнасці зброі. У той жа час украінцы вельмі эфектыўна дзейнічаюць беспілотнікамі. Але і расіяне таксама дасягнулі вельмі высокага ўзроўню барацьбы сваімі беспілотнымі лятальнымі апаратамі.

"Вось і б'юць. Б'юць не на фронце. Расія ракетамі і дронамі па ўсёй Украіне наносіць удар. А ўкраінцы наносяць удар і па мірных жыхарах, і па помніках гісторыі і культуры, і па нафтаперапрацоўцы, па прадпрыемствах. Па ўсёй Расіі да Урала б'юць беспілотнікамі. Вось такая вайна цяпер", - звярнуў увагу беларускі лідар.

Аб жорсткіх выказваннях у адрас Уладзіміра Зяленскага

Адно з пытанняў у інтэрв'ю датычылася вельмі непрыемных слоў Аляксандра Лукашэнкі ў адрас Уладзіміра Зяленскага і таго, як гэта суадносіцца з нядаўняй прапановай аб асабістай сустрэчы.

"Можа быць, я недзе і перабраў, але гэта быў адказ на яго заявы неўпапад: "Ды ў нас 500 цэлей, ды мы ведаем, дзе Лукашэнка там знаходзіцца. Мы заўтра ўдарым ракетамі, беспілотнікамі". Я маўчаў. Нават усе дзівіліся, што я маўчаў. Я разумеў: чалавек знаходзіцца пад такім прэсам, малады чалавек, нявопытны, ён не ваенны чалавек. Можа, нешта ў галаве не спрацавала. Я маўчаў. Але калі мне пачалі пагражаць, я вымушаны быў адказаць", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

"Калі Уладзімір Аляксандравіч пакрыўдзіўся, я прашу прабачэння ў яго за гэтыя словы. Можа, і не трэба было (іх гаварыць. - Заўвага), улічваючы тое, што ён усё ж ваюе. Можа, мне і не трэба было так рэзка гаварыць аб гэтым. Але, з іншага боку, ён павінен разумець, што ў нас часта гавораць: як пяюць, так і адпяваюць", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт адзначыў, што Уладзіміру Зяленскаму трэба быць больш акуратным і асцярожным. "Тым больш ён цудоўна разумее, што з боку Беларусі, і асабліва з майго боку, нейкіх ваенных дзеянняў чакаць не трэба. З першых дзён вайны я яму прапаноўваў, як дамовіцца, як заключыць мір. І калі б ён мяне тады паслухаў, у 2022 годзе, сёння не было б  размовы аб тым, дзе спыніцца - па лініі сутыкнення або яшчэ 13% неадваяванага расіянамі Данбаса аддаць. Але ён мяне тады не паслухаў", - заўважыў беларускі лідар.

"Яму трэба супакоіцца і прыняць гэта як належнае: не трэба мяне правакаваць, беларусаў правакаваць. У Беларусі вельмі шмат людзей, якія хочуць міру гэтак жа, як ён і ўкраінцы", - рэзюмаваў Аляксандр Лукашэнка.

Аб кампрамісах для дасягнення міру ва Украіне і магчымым пасрэдніцтве Беларусі

"Сёння трэба выкарыстоўваць любыя крокі для таго, каб праз кампрамісы дасягнуць мірнага пагаднення. Надоўга", - падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы, адказваючы на пытанне аб тым, якім, на яго думку, можа быць паспяховае завяршэнне канфлікту ва Украіне.

Аляксандр Лукашэнка зрабіў акцэнт на ролі лідараў, адказных за прыняцце рашэнняў. "Калі яны ўсведамляюць з аднаго і з другога боку (не толькі Пуцін, Зяленскі, але і еўрапейскія лідары), што ўсё, тупік, далей нельга, далей будзе эскалацыя і яшчэ горшая будзе сітуацыя… Вось калі гэта ў галовах ваюючых і іх прыхільнікаў складзецца, значыць, можна дасягнуць кампрамісу", - сказаў беларускі лідар.

"Якія канкрэтныя крокі могуць быць зроблены для кампрамісу? У мяне ёсць на гэта пункт гледжання. Я не хачу аб гэтым гаварыць, таму што гэта будзе вырашацца за сталом перагавораў, і не я гэта буду вырашаць, а бакі, непасрэдна ўключаныя ў гэты канфлікт", - дадаў Прэзідэнт.

Наконт магчымага пасрэдніцтва Беларусі ва ўрэгуляванні канфлікту, Аляксандр Лукашэнка адзначыў сваё негатыўнае стаўленне да пасрэдніцтва як такога. "Цярпець гэтага не магу. Чаму? Калі абвастрыліся адносіны паміж Захадам і Беларуссю, жадаючых быць пасрэднікамі было вельмі многа. Я тады сказаў: дзякуй, не трэба, мы без пасрэднікаў паспрабуем дамовіцца", - растлумачыў Прэзідэнт.

"Я наогул не люблю пасрэдніцтва. З філасофскага пункту гледжання, аказваешся паміж жорнамі, цябе могуць проста перацерці і выплюнуць. Мы ведаем сваё месца. Мы не маем каласальных рэсурсаў, дапусцім, як Кітай. Або нейкія іншыя краіны, якія з усіх сіл лезуць, каб быць пасрэднікамі", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Паводле яго слоў, Беларусь у гэтым выпадку выступае як зацікаўлены бок - зацікаўлены перш за ўсё ва ўсталяванні міру. "Таму што вайна ідзе практычна ў нас у агародзе. Мы не хочам гэтай вайны, таму што можам пацярпець гэтак жа, як пакутуюць тыя ж украінцы і расіяне. І я з самага пачатку лічыў, што гэты канфлікт павінен быць спынены і мірныя дамоўленасці павінны быць паміж канфліктуючымі бакамі. А далей - толькі мы, тры славянскія народы, дамовіўшыся, будзем неяк расхлёбваць наступствы. Вось убачыце, ніякія амерыканцы і еўрапейцы туды ўкладвацца не будуць. Гэта чужая для іх зямля", - звярнуў увагу Прэзідэнт.

"Нам трэба перажыць гэты канфлікт, сесці за стол перагавораў утрох - Лукашэнка, Пуцін і Зяленскі - і дамовіцца, як будзем пераадольваць наступствы гэтага канфлікту. Мы павінны вырашыць гэта пытанне. Гэта мною даўно было прапанавана. Гэта прапанова не знікла, не забыта. Думаю, Уладзімір Аляксандравіч Зяленскі, разумны ж чалавек, нарэшце ж зразумее... Пераступіць (ён і іншыя) цераз крыўды, цераз амбіцыі, цераз смерць тысяч і тысяч людзей, і мы пачнём дамаўляцца, пачнём думаць аб тым, як зрабіць так, каб яшчэ столькі людзей не загінула, каб аднавіць для жывых тое, што можна аднавіць, і даць спачын мёртвым, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Нам трэба рухацца ў гэтым напрамку".

Аб наступствах мілітарызацыі і вяртання да ўсеагульнага прызыву ў краінах Захаду

У адным з пытанняў журналіст звярнула ўвагу на тое, што цяпер многія краіны Еўропы накіроўваюць вялізныя фінансавыя сродкі на мілітарызацыю. Аб'ёмы вытворчасці ў ваеннай сферы растуць хуткімі тэмпамі. А ў некаторых дзяржавах нават сталі гаварыць аб магчымасці аднаўлення ўсеагульнага прызыву.

Прэзідэнта спыталі, як ён расцэньвае гэтыя тэндэнцыі і якія магчымы наступствы.

"Гэта бяда", - лічыць Кіраўнік дзяржавы. Ён упэўнены, што ў будучым паўстане пытанне аб тым, што рабіць з залішняй колькасцю ваенна-прамысловых прадпрыемстваў, як іх перапрафіляваць, каб выкарыстоўваць для грамадзянскіх патрэб.

"Цяпер эканоміка (краін Захаду. - Заўвага) падтрымліваецца ў асноўным за кошт гэтай мілітарызацыі. Але трэба думаць: а што потым? Усё роўна прыйдзем да міру, усё роўна прыйдзем да таго, што патрэбны будуць прадукты харчавання, адзенне, трактары, аўтамабілі грамадзянскія - усё, што трэба для жыцця людзей. Але не аўтаматы, кулямёты і танкі, самалёты", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Ён нагадаў, што нешта падобнае ўжо адбывалася ў гісторыі. "Мы з гэтым сутыкаліся (на постсавецкай прасторы. - Заўвага). Гэты працэс пасля распаду Савецкага Саюза (у Расіі асабліва) называўся канверсіяй. У выніку замест танкавай зброі пачалі каструлі выпускаць, талеркі, лыжкі, відэльцы, што абсалютна недапушчальна на высокатэхналагічных прадпрыемствах - такія прадпрыемствы былі ў сферы ВПК", - сказаў Кіраўнік дзяржавы.

Што датычыцца вяртання да ўсеагульнай воінскай павіннасці ў краінах Захаду, якія раней ад яе адмовіліся, зрабіць гэта будзе праблематычна, лічыць Аляксандр Лукашэнка, бо ў грамадстве сфарміравалася асаблівае стаўленне да воінскай службы. "Тыя, хто цяпер не служыць, яны ўжо і не хочуць служыць, - заўважыў Прэзідэнт. - Зноў трэба перафармаціраваць галовы людзей. На Захадзе гэта будзе няпроста - у Амерыцы і ў заходніх краінах".

У Беларусі ў гэтым сэнсе дзейнічалі больш дальнабачна. "Мы да гэтага падышлі разумна. Мы не адмаўляліся ад усеагульнага прызыву, але мы ўвялі кантрактную службу там, дзе гэта трэба, - растлумачыў Кіраўнік дзяржавы. - Ёсць у нас часці, якія выключна афіцэрскага складу, дзе служаць толькі кантрактнікі".

"Нас гэта праблема не хвалюе - у плане прызыву. Нас хвалюе, каб не было эскалацыі, не было вайны на тэрыторыі Беларусі", - падкрэсліў Прэзідэнт.

Аб кантактах з краінамі ЕС і магчымасцях ЗША націснуць на еўрапейцаў

"Мы вядзём дыялог не толькі з амерыканцамі. Мы знаходзімся ў цесным кантакце (пакуль не ў публічнай прасторы) з прадстаўнікамі буйных еўрапейскіх дзяржаў", - сказаў беларускі лідар. Напрыклад, першымі пасля перапынку ў адносінах былі кантакты з афіцыйнымі прадстаўнікамі Вялікабрытаніі. "Два з нечым гады таму. Мы абмяркоўвалі многія праблемы, у тым ліку канфлікт ва Украіне. І я выказваў свой пункт гледжання і потым сустракаўся з новымі кіраўнікамі адпаведных ведамстваў Вялікабрытаніі, якія прызналі, што я меў рацыю. Але тады тым шляхам, які я прапаноўваў у плане ўсталявання міру, не пайшлі. Сітуацыя ўскладнілася. Я таксама тады папярэджваў, што вайна - такая рэч, якая можа прывесці да непрадказальных наступстваў і вынікаў. Вайна можа прывесці да зусім алагічнага ходу. Так і адбылося", - расказаў Аляксандр Лукашэнка.

"Мы з еўрапейцамі ў кантакце. І нават з некаторымі суседзямі. Вазьміце тую ж Літву, Польшчу і абмены людзьмі, якія былі замешаны ў шпіянажы і проціпраўнай дзейнасці ў Беларусі, антыканстытуцыйнай. Перш чым абмяняць людзей, былі далучаны да гэтага кіраўнікі многіх краін, у тым ліку і Дональд Трамп быў уключаны ў гэты перагаворны працэс", - адзначыў Кіраўнік беларускай дзяржавы.

"Скажу адкрыта, цэлая каша заварылася. Мы з амерыканцамі пачыналі гэтыя перагаворы, мы гатовы з імі весці гэтыя перагаворы, але на роўных умовах. Намі камандаваць не атрымаецца, - падкрэсліў Прэзідэнт. - Мы гатовы з еўрапейцамі гаварыць і размаўляем. Мы гатовы, каб амерыканскія прадстаўнікі і еўрапейскія імкнуліся наладзіць з намі нармальнае ўзаемавыгаднае супрацоўніцтва. Ужо ўсе - і еўрапейцы, і амерыканцы - разумеюць, што такое супрацоўніцтва павінна быць. Больш таго, ужо ёсць рух да гэтага супрацоўніцтва. Трэба, каб гэта прадаўжалася".

У той жа час Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на важнасць прамых перагавораў з еўрапейскімі краінамі ў пытаннях, якія датычацца бяспекі і будучыні рэгіёна. "Мы і з еўрапейцамі вядзём дыялог. Філасофія гэтага дыялогу ў тым, што ўсялякія канфлікты, добрыя рэчы і іншае - тут, у нас. Гэта ў нас у доме, у еўрапейскім доме Беларусі, Францыі, Германіі, Вялікабрытаніі, Польшчы… Гэта ў нас. І мы павінны вырашаць гэтыя праблемы. Але амерыканцы змогуць нам дапамагчы ў гэтай справе, дзякуй ім. Але гэта ў нашым доме. І парадак у гэтым доме павінны перш за ўсё мы наводзіць", - перакананы беларускі лідар.

У гэтых адносінах Прэзідэнту Беларусі імпануе пазіцыя Прэзідэнта ЗША наконт ролі краін Еўропы ва ўрэгуляванні канфлікту ва Украіне. "Я падтрымліваю Трампа ў пазіцыі па Украіне, калі ён гаворыць пра еўрапейцаў. "Гэта, кажа, у вашым доме вайна. Вы думайце, як яе спыніць. Перш за ўсё вы думайце, не трэба спадзявацца, што амерыканцы прыйдуць і расставяць усе фішкі на месцы". Я тут абсалютна падтрымліваю Прэзідэнта Злучаных Штатаў Амерыкі", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.

На пытанне аб тым, ці могуць ЗША, на думку беларускага лідара, аказаць уплыў на еўрапейскія краіны з тым, каб яны аднавілі паўнацэннае супрацоўніцтва з Беларуссю, Прэзідэнт сказаў: "Было б нядрэнна. Я ад гэтага не адмаўляўся. Калі амерыканцы захочуць націснуць або паўплываць на некаторыя еўрапейскія краіны, яны гэта могуць зрабіць. На некаторыя краіны яны ўплываюць. Нядрэнна было б, калі б амерыканцы ў гэтым плане нам дапамаглі з нашымі суседзямі нармалізаваць адносіны. Мы ад любой дапамогі не адмаўляемся".

Аб магчымасці сустрэчы з Дональдам Трампам і перагаворным парадку дня

Адказваючы на пытанне аб тым, ці ёсць у яго планах сустрэча з Прэзідэнтам ЗША, Аляксандр Лукашэнка сказаў: "Я не выключаю гэту сустрэчу".

"Тым больш што я быў запрошаны на наступны Саміт міру. Наступная такая сустрэча адбудзецца восенню. Я запрошаны на гэту сустрэчу (лідараў у рамках пасяджэння Савета міру. - Заўвага)", - прадоўжыў Кіраўнік беларускай дзяржавы.

Разам з тым Прэзідэнт звярнуў увагу на важнасць узаемнай падрыхтоўкі магчымых перагавораў з Прэзідэнтам ЗША з тым, каб па іх выніках выйсці на канкрэтныя рашэнні. "Перш чым сустракацца з некім, асабліва калі кіраўнікі дзяржаў сустракаюцца, трэба разумець, што будзе ў выніку. Што, з Дональдам Трампам сустрэўшыся, мы можам склеіць, зварыць? Каб людзі атрымалі адказ: ну, сустрэліся, і што?" - растлумачыў Аляксандр Лукашэнка.

Відавочна, што дамоўленасці паміж Беларуссю і ЗША не будуць мець глабальнага характару. "Але гэта будуць дамоўленасці (у тым ліку на аснове кампрамісаў), каб развязаць нейкія вузлы, якія апошнім часам створаны паміж дзвюма дзяржавамі, каб зрабіць так, каб палепшыць нашы адносіны. Мы гатовы да гэтага. І амерыканцы, і мы гатовы стварыць гэтыя ўмовы", - сказаў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што перагаворны парадак дня павінен быць усебаковым і ўключаць разнапланавыя пытанні, а не толькі тэматыку, напрыклад, па вызваленні асуджаных асоб.

"У нас ёсць пытанні пасольстваў, у нас ёсць пытанні эканамічнага характару, фінансавага. У нас шмат пытанняў. Гэтыя пытанні павінны быць у адным пакеце. І ў выніку сустрэчы двух прэзідэнтаў павінны быць калі не дамоўленасці, то хаця б намёкі на развязку гэтых пытанняў", - сказаў беларускі лідар.

Аб філасофіі і прыярытэтых у адносінах з Афрыкай і краінамі далёкай дугі

Адно з пытанняў Прэзідэнту было пра глабальныя змяненні ў свеце і ўсё большую ролю Кітая і Глабальнага Поўдня. Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу на тое, што Беларусь даўно і планамерна выбудоўвае ўзаемаадносіны з краінамі далёкай дугі, і цяпер няма неабходнасці неяк мяняць сваю знешнепалітычную лінію ў сувязі са змяненнямі, якія адбываюцца. Выбраны раней курс на збліжэнне аказаўся правільным і ўжо дае пазітыўныя вынікі.

"Нам тут не трэба перастройвацца. Гасподзь нас падштурхнуў да таго, што мы выбудавалі добрыя адносіны з Кітаем (пасля Расіі гэта другі наш саюзнік)", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

Паводле слоў Прэзідэнта, Беларусь паспяхова развівае супрацоўніцтва з многімі краінамі на поўдні і паўднёвым усходзе Азіі. "З В'етнамам у нас добрыя адносіны, з М'янмай. З Інданезіяй (вось наступны візіт мой будзе) нядрэнныя адносіны выбудаваліся, мы туды і прадаём, і тэхналогіі нашы яны просяць", - прывёў шэраг прыкладаў беларускі лідар. Актыўная работа вядзецца на індыйскім напрамку, але патэнцыял двухбаковага супрацоўніцтва з гэтай буйной краінай пакуль поўнасцю не раскрыты, лічыць Прэзідэнт.

"У нас з Паўночнай Афрыкай (Егіпет, Лівія) заўсёды былі нядрэнныя адносіны. З Алжырам у нас выбудоўваюцца добрыя адносіны. Гэта значыць, з Паўночнай Афрыкай", - прадоўжыў Кіраўнік дзяржавы, гаворачы ўжо пра Афрыканскі кантынент.

"Зімбабвэ - паўднёвы ўсход Афрыкі - гэта пункт уваходу на Афрыканскі кантынент. Нядаўна мы дамовіліся з Ганай, гандлюем з імі. У будучым мы маем кантракты на ўзмацненне гандлю, але гэта (Гана. - Заўвага) ужо заходні пункт нашага ўваходу на Афрыканскі кантынент, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Аман дапамагае нам выбудаваць адносіны з Танзаніяй. З Кеніяй у нас нядрэнныя адносіны".

"Гэта значыць, нам не трэба нічога перафармаціраваць. Нам пашанцавала. Можа, інтуітыўна неяк, але мы гэтыя кропкі даўно намацалі. Галоўнае цяпер - актывізавацца і супрацоўнічаць з гэтымі дзяржавамі. Там да нас добра ставяцца, там нас успрымаюць, - падкрэсліў Прэзідэнт. - Уся гэта пераарыентацыя дапамагла нам адносна паспяхова пераадолець санкцыйны націск. Мы спакойна сябе адчуваем".

Аляксандр Лукашэнка таксама растлумачыў, у чым залог паспяховага пашырэння супрацоўніцтва Беларусі - краіны, якая не мае вялікіх рэсурсаў або рынку, з дзяржавамі Афрыкі. "Таму што мы туды не ідзём, як каланізатары, і не ідзём з ідэяй "Перш за ўсё - Беларусь", як некаторыя: "Перш за ўсё - Амерыка", - растлумачыў ён. - Мы ідзём у Афрыку і думаем аб тым, што перш за ўсё - Зімбабвэ, перш за ўсё - Гана, Алжыр… Перш за ўсё - Афрыка. І мы не толькі гандлюем з імі, пастаўляючы сваю тэхніку, мы перадаём ім свае тэхналогіі і, самае галоўнае, мы абучаем іх людзей".

"Вось з такой філасофіяй мы ідзём у Афрыку, і яны нас добра прымаюць", - рэзюмаваў Прэзідэнт.

Аб супрацоўніцтве з Саудаўскай Аравіяй

Кіраўніка дзяржавы папрасілі ахарактарызаваць бягучы ўзровень і перспектывы супрацоўніцтва з Саудаўскай Аравіяй, дзе размяшчаецца штаб-кватэра тэлеканала.

Прэзідэнт звярнуў увагу, што патэнцыял узаемадзеяння вельмі вялікі, але пакуль не рэалізаваны. Беларускі бок пры гэтым дэманструе гатоўнасць да супрацоўніцтва па шырокім спектры напрамкаў. Тым больш што Саудаўская Аравія многае імпартуе, у тым ліку такія таварныя пазіцыі, якія вырабляюцца ў Беларусі.

"Саудаўская Аравія - краіна з вялізным запасам фінансавых рэсурсаў. Але якія яны ні былі б багатыя, у пясках не вырабіш дастатковую колькасць прадуктаў харчавання, адзення і гэтак далей. Калі б яны інвесціравалі больш у Беларусь, гандлявалі ў большым аб'ёме з намі, яны маглі б быць больш паспяховымі як мінімум у тым, каб апрануць, накарміць людзей", - лічыць Аляксандр Лукашэнка.

Паводле яго слоў, Беларусь пакуль не можа пахваліцца значнымі аб'ёмамі экспарту ў Саудаўскую Аравію тавараў, паслуг або тэхналогій. Але спадзяецца, што сітуацыя паступова будзе мяняцца. "Мы нядаўна ўнеслі свае прапановы па актывізацыі гэтага супрацоўніцтва па ўсіх напрамках: ад сельскай гаспадаркі да гуманітарных пытанняў, адукацыі, тэхналогій і гэтак далей. Пакрыху рухаемся наперад. Але, павінен шчыра сказаць і сумленна, што не так (хутка. - Заўвага), як хацелася б", - адзначыў Прэзідэнт.

У якасці прыкладу краін, з якімі ў Беларусі склаліся больш развітыя адносіны, Аляксандр Лукашэнка прывёў такія краіны Блізкага Усходу, як ААЭ, Аман, Бахрэйн, Кувейт, Іран і іншыя.

Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў зацікаўленасць у далейшым пашырэнні супрацоўніцтва, для чаго, паводле яго слоў, ужо намечаны канкрэтныя крокі, падпісаны дарожныя карты. "Мы гатовы рухацца наперад у гэтым напрамку", - канстатаваў ён.