Карта сайтаАб парталеРусская версияEnglish version
КІРАЎНІК ДЗЯРЖАВЫ
ПАДЗЕІ
ДЗЯРЖАЎНАЯ ПАЛІТЫКА
РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ
Геаграфія  Дзяржава  Рэгіёны  Эканоміка 
Права  Навука  Ахова здароўя  Адукацыя 
Гісторыя і Культура 
Фізкультура і спорт  Чарнобыль 
КАТАЛОГ РЭСУРСАЎ
па сайту па сайтах дзяржорганаў
ГалоўнаяРэспубліка БеларусьГісторыя і КультураГісторыя
border=0 border=0 border=0
border=0 Гісторыя border=0
border=0 border=0 border=0 border=0
Станаўленне дзяржаўнасці
Кароткая гісторыя Беларусі да XVII стагоддзя
Кароткая гісторыя Беларусі ад XVII стагоддзя і да нашых дзён
Гістарычныя даты
Архівы і грамадства
border=0 border=0
Кароткая гісторыя Беларусі ад XVII стагоддзя і да нашых дзён

1700–1721 гг. 1764–1795 гг.
1772 г.
1793 г.

У 1700 г. Рэч Паспалітая ў саюзе з Расіяй уцягнулася ў Паўночную вайну з Швецыяй, што прывяло да вядзення баявых дзеянняў на беларускай тэрыторыі. Становішча ўскладнялася барацьбой груповак магнатаў, якія падтрымлівалі розных прэтэндэнтаў на каралеўскі трон.
Вайна выклікала чарговы эканамічны крызіс, які быў пераадолены толькі к сярэдзіне XVIII ст. У гэты час гаспадарчае жыццё на беларускіх землях адраджаецца і ў эканоміцы ўзрастаюць капіталістычныя тэндэнцыі.
Больш сур’ёзныя наступствы меў зацяжны палітычны крызіс, звязаны з анархіяй у краіне і ўсе большым уплывам на Рэч Паспалітую суседніх дзяржаў. Апошні кароль польскі і вялікі князь літоўскі Станіслаў Аўгуст Панятоўскі імкнуўся ўмацаваць цэнтральную ўладу, але сутыкнуўся з апазіцыяй, якая шукала падтрымкі за мяжой. Выкарыстоўваючы гэта, а таксама апеліруючы да нераўнапраўнага становішча ў Рэчы Паспалітай праваслаўных і пратэстантаў у адносінах да каталікоў, Расія, Прусія і Аўстрыя арганізавалі першы раздзел Рэчы Паспалітай, па якім усходняя частка Беларусі ўвайшла ў склад Расійскай імперыі. З мэтай выратавання краіны Чатырохгадовы сейм 1788–1792 гг. прыняў Канстытуцыю 3 мая 1791 г., па якой Рэч Паспалітая станавілася унітарнай дзяржавай, умацоўвалася цэнтральная ўлада, пашыраліся правы мяшчанства, устанаўлівалася дзяржаўная апека над прыгоннымі сялянамі. У адказ быў ажыццёўлены, па фармальным запрашэнні кансерватыўнай шляхты, другі раздзел Рэчы Паспалітай, які перадаваў Расіі цэнтральную частку Беларусі.

1794 г .

Узрастанне патрыятычных настрояў прывяло да паўстання пад кіраўніцтвам Т. Касцюшкі, для падаўлення якога Расія накіравала войскі, якія разбілі паўстанцаў.

1795 г .

У 1795 г. адбыўся трэці раздзел Рэчы Паспалітай. Да Расіі адышлі заходнія землі Беларусі, а Рэч Паспалітая як дзяржава перастала існаваць.

1830–1831 гг.

Паўстанне ў Беларусі, Літве, Польшчы супраць царскай Расіі за аднаўленне Рэчы Паспалітай у межах 1772 года. Адным з яго вынікаў стаў «разбор шляхты» – праверка дакументаў аб дваранскім (шляхецкім) паходжанні большасці яго ўдзельнікаў. Праводзіўся з мэтай выкаранення апазіцыйнага шляхецкага руху.

1861 г .

Сялянская рэформа, якая адмяніла прыгоннае права ў Расіі, у тым ліку і ў «Северо-Западном крае» (як у той час называлі Беларусь).

1863–1864 гг.

Паўстанне ў Беларусі, Літве, Польшчы супраць царызму, падрыхтаванае беларуска-літоўскімі і польскімі канспіратыўнымі арганізацыямі, створанымі на рубяжы 50–60 гг. На тэрыторыі Беларусі паўстаннем кіраваў камітэт на чале з К. Каліноўскім. Апошні ўзяў курс на самастойнасць і раўнапраўе ва ўзаемаадносінах цэнтраў паўстання ў Варшаве і Вільні.

К. Каліноўскі ў сваёй дзейнасці арыентаваўся на сялян, выступаў за перадачу ім усёй зямлі, права на самавызначэнне Беларусі і Літвы.

Першая палавіна
80-х гг. XIX в.

Дзейнасць рэвалюцыйнай арганізацыі «Гоман», створанай студэнтамі-беларусамі, якія навучаліся ў вышэйшых навучальных установах Пецярбурга. На старонках аднайменнага друкаванага выдання ўпершыню ў гісторыі беларускага грамадска-палітычнага руху была канкрэтызавана і тэарэтычна абгрунтавана ідэя аб праве беларускага народа «на аўтаномную федэратыўную самастойнасць у сям’і іншых народнасцей Расіі», даказвалася самабытнасць беларускай мовы, неабходнасць развіцця нацыянальнай культуры і літаратуры.

1897 г .

Утварэнне Бунда–Усеагульнага яўрэйскага рабочага саюза ў Літве, Польшчы і Расіі, які адыграў прыкметную ролю ў рабочым руху Беларусі на рубяжы XIX – XX стст.

1898 г .

Першы з’езд Расійскай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі ў Мінску.

1903 г .

Утварэнне Беларускай сацыялістычнай грамады – першай нацыянальнай палітычнай партыі. Прымала актыўны ўдзел у рэвалюцыі 1905–1907 гг. Выступала за звяржэнне самадзяржаўя, замену капіталістычнага ладу сацыялістычным, стварэнне Расійскай федэратыўнай дэмакратычнай рэспублікі з свабодным самавызначэннем і культурна-нацыянальнай аўтаноміяй народаў. Для Беларусі яна патрабавала аўтаноміі з мясцовым сеймам (парламентам) у Вільні.

1905–1907 гг.

Першая ў Расіі буржуазна- дэмакратычная рэвалюцыя.

1906–1917 гг.

Буржуазная рэформа сялянскага надзельнага землекарыстання ў Расійскай імперыі. Праводзілася па ініцыятыве прэм’ер-міністра П. Сталыпіна. Галоўны яе змест – разбурэнне абшчыны, замацаванне зямлі ў сялянскую ўласнасць, перасяленне беззямельных і малазямельных сялян у Сібір. У 1907–1914 гг. з Беларусі выехала звыш 335 тыс. чал.

1914 г .

Пачатак Першай сусветнай вайны. Абвяшчэнне ў Беларусі ваеннага становішча.

1915 г ., верасень

Акупацыя германскімі войскамі Заходняй Беларусі.

1917 г ., люты

Звяржэнне самадзяржаўя ў Расіі. Лютаўская рэвалюцыя.

1917 г ., кастрычнік – лістапад

Кастрычніцкая рэвалюцыя ў Расіі, у тым ліку ў Беларусі.

1918 г .
люты –снежань

Акупацыя германскімі войскамі г. Мінска

1918–1920 гг.
снежань – ліпень

Акупацыя г. Мінска польскімі войскамі

1919 г .,
1 студзеня
1919 г .,
2–3 лютага
1919 г .,
27 лютага
люты–ліпень

Абвяшчэнне (у Смаленску) Беларускай ССР са сталіцай у г. Мінску. Стварэнне Часовага рабоча-сялянскага Савецкага ўрада на чале з Д. Х. Жылуновічам. Прынята 1-я Канстытуцыя БССР на 1-ым Усебеларускім з’ездзе Саветаў рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў. Зварот з’езда да ўсіх народаў аб прызнанні самастойнасці Беларусі і ўступленні з ёю ў дыпламатычныя адносіны. Выбраны ЦВК БССР. На аб’яднальным пасяджэнні ЦВК Літ. ССР і ЦВК БССР у Вільні было аформлена стварэнне Літоўска-Беларускай ССР (ЛітБел) у складзе Мінскай і Віленскай губерній. Акупацыя заходніх і цэнтральных раёнаў Беларусі войскамі Польшчы.

1921 г .
1920,
31 ліпеня

Пачатак пераходу да НЭПа. Садзейнічаў аднаўленню сельскай гаспадаркі і станоўча адбіўся на развіцці прамысловасці. Падпісанне «Дэкларацыі аб абвяшчэнні незалежнасці Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусь».

1921 г .,
18 сакавіка

Падпісаны Рыжскі мірны дагавор паміж РСФСР, Украінай і Польшчай. Згодна з дагаворам Заходняя Беларусь адышла да Польшчы. Тэрыторыя БССР уключала 6 паветаў Мінскай губерніі з насельніцтвам 1544 тыс. чал.

1922 г .,
30 снежня

I з’езд Савветаў СССР прыняў Дэкларацыю і Дагавор аб стварэнні СССР. БССР увайшла ў саюз на аднолькавых правах з РСФСР, УССР і ЗССР.

1924 г .

I -е «ўзбуйненне» тэрыторыі БССР: вернуты паветы Віцебскай, Гомельскай і Смаленскай губерній.

1924 – канец 20-х гадоў.

1925 г .,
18-31 снежня

У нацыянальна-культурным будаўніцтве БССР ажыццяўлялася палітыка беларусізацыі: беларуская мова станавілася найважнейшым сродкам зносін.

На XIV з’ездзе ВКП(б) прыняты курс на індустрыялізацыю краіны. У даваенны перыяд у БССР было пабудавана каля 1 тысячы прамысловых прадпрыемстваў, рэканструявана 860, тэмпы прамысловага развіцця былі вышэйшыя за сярэднія ў СССР.

1926 г .

II -е «ўзбуйненне». У склад БССР увайшлі Гомельскі і Рэчыцкі паветы. У выніку двух «узбуйненняў» тэрыторыі БССР насельніцтва на пачатак 1927 г. склала каля 5 млн. чал.

1927 г .,
11 красавіка

Прынята II -ая Канстытуцыя БССР, якая ўстанавіла, што ўся ўлада ў рэспубліцы належыць Саветам рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў.

1937 г .,
19 лютага

Прыняцце новай Канстытуцыі БССР. Вышэйшым органам улады стаў Вярхоўны Савет Беларускай ССР. Пік сталінскіх рэпрэсій у СССР.

1939 г .,
17 верасня

Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР. У выніку уз’яднання насельніцтва Рэспублікі павялічылася да 11 млн. Чал.

1941 г .,
22 чэрвеня

Напад фашысцкай Германіі на СССР. Пачатак Вялікай Айчыннай вайны. Гераічная абарона Брэсцкай крэпасці.

1941 г .,
3–26 ліпеня

Абарона Магілёва

1941 г .,
канец жніўня

Акупацыя ўсёй тэрыторыі Беларусі нямецка-фашысцкімі войскамі.

1943 г .,
22 сакавіка

Палітыка фашыскага генацыду. Была знішчана разам з жыхарамі вёска Хатынь (Лагойскі раён). Яе лёс напаткаў многія вёскі Беларусі ў час вайны.

1943 г .,
30 ліпеня

Асіповіцкая дыверсія, самая буйная дыверсія часоў II сусветнай вайны. Падпольшчыкамі знішчаны 4 эшалоны з боепрыпасамі і танкамі «тыгр».

1943 г .,
7 жніўня

Пачатак вызвалення Беларусі.

1943 г .,
26 лістапада

Вызваленне войскамі Беларускага фронту першага абласнога цэнтра БССР – г. Гомеля.

1944 г .,
23 чэрвеня – 28 жніўня

Беларуская аперацыя «Баграціён», вызваленне Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У ходзе II -ой сусветнай вайны Беларусь панесла самыя цяжкія страты, загінуў кожны чацвёрты жыхар рэспублікі. Разбураны гарады, буйныя і сярэднія прамысловыя прадпрыемствы, спалена звыш 9 тыс. вёсак. Каля 380 тыс. чал. вывезены ў Германію, многія пасля вяртання на Радзіму былі адпраўлены ў сталінскія лагеры.

1944 г .,
3 ліпеня

Вызваленне войскамі 3-га і 1-га Беларускіх франтоў сталіцы БССР г. Мінска.

1945 г .,
27 красавіка

Прыняцце БССР у склад членаў-заснавальнікаў ААН. Прызнанне сусветным супольніцтвам укладу беларускага народа ў разгром гітлераўскай Германіі і вялікіх ахвяр у барацьбе з фашызмам.

1950–1960-ыя гг.

Пасляваенныя гады былі для БССР вельмі цяжкімі ў эканамічных адносінах. Значная дапамога была аказана з саюзнага бюджэту. Былі пабудаваны аўтамабільны і трактарны заводы ў Мінску, завод дарожных машын — у Жодзіна, нафтаперапрацоўкі — ў Наваполацку, хімічных угнаенняў — у Гродне, шынны — ў Бабруйску, сінтэтычных валокнаў — у Салігорску і інш.

1986 г .,
26 красавіка

Катастрофа на Чарнобыльскай АЭС. У выніку многія раёны Гомельскай, Магілёўскай і часткова Гродзенскай, Брэсцкай і Мінскай абласцей аказаліся заражанымі радыёнуклідамі, многія тыс. кв. км выведзены з гаспадарчага абарачэння або ператвораны ў «мёртвыя» зоны, непрыдатныя для пражывання.

1990 г .,
27 ліпеня

Сесія Вярхоўнага Савета БССР прыняла «Дэкларацыю аб дзяржаўным суверэнітэце БССР», 25.8.1991 г. ёй быў нададзены статус канстытуцыйнага закона.

1991 г .,
19 верасня

БССР перайменавана ў «Рэспубліку Беларусь» (у скарочаных і састаўных назвах «Беларусь»). На іншыя мовы гэтыя назвы транслітэруюцца ў адпаведнасці з беларускім гучаннем.

1991 г .,
8 снежня

Кіраўнікамі РБ, РФ і Украіны было падпісана пагадненне аб СНД.

1991 г .,
10 снежня

Вярхоўны Савет РБ ратыфікаваў пагадненне 8.12.91 г. і прыняў пастанову аб дэнансацыі дагавора 1922 г. аб утварэнні СССР.

1994 г .,
10 ліпеня

Першым Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь абраны А. Р. Лукашэнка.

1996 г .,
2 красавіка

Прэзідэнтам Беларусі А. Р. Лукашэнка і Прэзідэнтам Расійскай Федэрацыі Б. М. Ельцыным у Маскве падпісаны Дагавор аб утварэнні супольнасці Беларусі і Расіі.

1997 г .,
2 красавіка

У Маскве падпісаны Дагавор аб Саюзе Беларусі і Расіі, 23 мая 1997 г. – Статут Саюза.

1999 г .,
8 снежня

У Маскве падпісаны Дагавор аб стварэнні Саюзнай дзяржавы і Праграма дзеянняў па рэалізацыі яго палажэнняў.

2001 г .,
9 верасня

А. Р. Лукашэнка зноў абраны Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.

Версія для друку
© 2001-2008 Прэс-служба
Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь