Агульныя звесткі аб дзяржаве

Рэспубліка Беларусь размешчана ў цэнтры Еўропы. Па яе тэрыторыі пралягаюць самыя кароткія транспартныя камунікацыі, якія звязваюць краіны СНД з дзяржавамі Заходняй Еўропы. Беларусь мае агульную граніцу з Польшчай, краінамі Балтыі, Расіяй і Украінай.

Тэрыторыя Рэспублікі складае 207 тыс.кв. кіламетраў, колькасць насельніцтва - амаль 10 млн. чалавек, 70% яго засяроджана ў гарадах. У сталіцы Беларусі - г. Мінску - пражывае амаль адна пятая насельніцтва краіны. У адпаведнасці з адміністрацыйным падзелам Рэспубліка мае шэсць абласцей. Дзяржаўнымі мовамі з’яўляюцца беларуская і руская. Найбольш распаўсюджаныя мовы дзелавых зносін - руская, англійская, нямецкая.
Рэспубліка Беларусь - унітарная дэмакратычная сацыяльная прававая дзяржава (артыкул 1 Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь). У адпаведнасці з артыкулам 8 Канстытуцыі Рэспубліка Беларусь прызнае прыярытэт агульнапрызнаных прынцыпаў міжнароднага права і забяспечвае адпаведнасць ім заканадаўства. Замежныя грамадзяне і асобы без грамадзянства на тэрыторыі Беларусі карыстаюцца правамі і свабодамі і выконваюць абавязкі нараўне з грамадзянамі Рэспублікі Беларусь, калі іншае не вызначана Канстытуцыяй, законамі і міжнароднымі дагаворамі (артыкул 11 Канстытуцыі).
Дзяржаўная ўлада ажыццяўляецца на аснове падзелу на заканадаўчую, выканаўчую і судовую. Беларусь - прэзідэнцкая рэспубліка. Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь з’яўляецца кіраўніком дзяржавы, гарантам Канстытуцыі, правоў і свабод чалавека і грамадзяніна. Згодна з Канстытуцыяй заканадаўчым органам улады Рэспублікі Беларусь з’яўляецца Парламент, які складаецца з дзвюх палат. Выканаўчую ўладу ў рэспубліцы ажыццяўляе Урад - Савет Міністраў, які з’яўляецца цэнтральным органам дзяржаўнага кіравання.
Мясцовае кіраванне і самакіраванне ажыццяўляецца праз мясцовыя выканаўчыя і распарадчыя органы, органы самакіравання, рэферэндумы і г.д.
Судовая ўлада ў рэспубліцы належыць судам. Кантроль за канстытуцыйнасцю нарматыўных актаў ажыццяўляецца Канстытуцыйным Судом.

Беларусь - адна з эканамічна развітых дзяржаў СНД. У яе эканоміцы доля прамысловасці складае амаль 1/3 аб’ёму нацыянальнага прадукту. Найбольшае развіццё атрымалі такія галіны прамысловасці як аўтамабілебудаванне, трактарабудаванне і сельскагаспадарчае машынабудаванне, станкабудаванне і вытворчасць падшыпнікаў, электратэхнічная прамысловасць, здабыча і перапрацоўка нафты, вытворчасць сінтэтычных валокнаў, мінеральных угнаенняў, фармацэўтычная прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў, лёгкая і харчовая прамысловасці. Характэрнай рысай нацыянальнай індустрыі з’яўляецца вытворчасць гатовай прадукцыі, большая частка якой пастаўляецца на экспарт.
Прыродныя ўмовы Рэспублікі Беларусь даюць магчымасць паспяхова атрымліваць такія высокадаходныя таварныя віды прадукцыі як малако, ялавічына, свініна, мясо і яйкі птушкі, вырошчваць збожжа, бульбу, лён-даўгунец, цукровыя буракі і інш. Вялікая ўвага ўдзяляецца тэхнічнаму перааснашчэнню прамысловасці, якая перапрацоўвае сельскагаспадарчую прадукцыю, нарошчванню экспартнага патэнцыялу аграрнага сектара.

--------------------------------------------

“Беларусь прызнана экспертамі ААН краінай з высокім узроўнем індэкса развіцця чалавечага патэнцыялу”, - заявіў 27 лістапада 2007 г. выконваючы абавязкі прадстаўніка Праграмы развіцця ААН у Рэспубліцы Беларусь Л.Буадзе. Паводле ацэнак экспертаў, Беларусь у 2007 годзе заняла 64-е месца ў спісе з 177 краін па індексу развіцця чалавечага патэнцыялу.

“У бягучым годзе Беларусь упершыню аднесена да групы краін з высокім узроўнем індэкса развіцця чалавечага патэнцыялу, - сказаў прадстаўнік ААН. - Па гэтаму паказчыку яна апярэзіла ўсе краіны СНД. Згодна з ацэнкамі незалежных экспертаў ААН, на 3 пункты ад Беларусі адстала Расія. Яна заняла 67-е месца.

Паводле слоў Л.Буадзе, згодна з рэйтынгам ААН, Казахстан займае 73-е, Украіна - 76-е, Арменія - 83-е, Грузія - 96-е, Азербайджан - 98-е, Туркменістан - 109-е, Малдова - 111-е, Узбекістан - 113-е, Кыргызстан - 116-е і Таджыкістан - 122-е месцы. Каменціруючы асноўныя паказчыкі даклада ААН, намеснік міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь В.Гайсёнак адзначыў, што ў параўнанні з мінулым годам Беларусь узнялася на тры месцы ў рэйтынгу.

Абсалютнае значэнне яе індэкса чалавечага развіцця склала 0,804, што дало магчымасць Беларусі ўвайсці ў групу краін з высокім узроўнем развіцця чалавечага патэнцыялу.

Асноўнымі паказчыкамі, па якіх вызначаўся рэйтынг дзяржаў, сталі: працягласць жыцця, памер ВУП на душу насельніцтва і ўзровень пісьменнасці.

Пры вызначэнні рэйтынга таксама ўлічваліся такія фактары, як становішча ў галіне правоў чалавека і магчымасць удзелу ў грамадскім жыцці.

“Гэта не проста прасоўванне ў табліцы, а пераход у якасна новую катэгорыю, - сказаў В.Гайсёнак. – Гэта значнае дасягненне. Яно стала магчымым дзякуючы паступальнаму развіццю беларускай эканомікі і правядзенню ўзважанай сацыяльнай палітыкі. Прагрэс Беларусі відавочны, асабліва калі ўлічыць той факт, што ў бягучым годзе па індэксу чалавечага развіцця рэспубліка апярэдзіла ўсе краіны СНД, якія маюць больш вялікую рэсурсную базу”.