Бел
Галоўная   /  Беларусь   /  Эканоміка

Эканоміка

Рэспубліка Беларусь – экспартаарыентаваная дзяржава з развітой прамысловасцю, сельскай гаспадаркай і сектарам паслуг. Краіна ўваходзіць у лік лідараў сярод сусветных экспарцёраў грузавых аўтамабіляў, трактароў, дарожна-будаўнічай і камунальнай тэхнікі. Кожны дзясяты колавы трактар, які выпускаецца сёння ў свеце, мае імя "Беларус".

Беларусь выпускае 17% усіх камбайнаў у свеце, 6% трактароў, 6,4% ільновалакна і 1,6% бульбы, а доля вытворцы кар'ерных самазвалаў БелАЗ на сусветным рынку дасягае 30%. Атрымліваючы 1,4% сусветных аб'ёмаў малака, у экспарце малочных прадуктаў краіна займае 2,4%, а па сметанковым масле – 4,6%.

У рэгіёне СНД Беларусь утрымлівае стабільна лідзіруючыя пазіцыі ў галіне хіміі і нафтахіміі, сельскагаспадарчым і аўтамабільным машынабудаванні, аграпрамысловым комплексе, лёгкай прамысловасці, па асобных напрамках развіцця інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій. Па экспарце ІТ-паслуг на душу насельніцтва Беларусь апярэджвае ўсе краіны СНД. Ёсць значныя напрацоўкі ў сферы высокіх тэхналогій, у прыватнасці ў вытворчасці аптычных і лазерных прыбораў, аўтаматызаваных сістэм кіравання.

Беларусь прытрымліваецца мадэлі сацыяльна арыентаванай рыначнай эканомікі, якая даказала сваю жыццяздольнасць і эфектыўнасць.

АСНОЎНЫЯ САЦЫЯЛЬНА-ЭКАНАМІЧНЫЯ ПАКАЗЧЫКІ

ВУП,
млрд.руб.

Аб'ём знешняга гандлю
млрд. дол. ЗША

Прадукцыя прамысловасці
млрд. руб.

Прадукцыя сельскай гаспадаркі
млрд. руб.

АСНОЎНЫЯ ГАЛІНЫ ЭКАНОМІКІ БЕЛАРУСІ

Да асноўных галін эканомікі Беларусі адносяцца апрацоўная прамысловасць, сельская гаспадарка, будаўніцтва, гандаль, транспарт і сувязь.

8 КЛЮЧАВЫХ БЕЛАРУСКІХ ТАВАРАЎ

У васьмёрку самых значных беларускіх тавараў, на долю якіх у сусветнай вытворчасці прыпадае ад 30% да 0,6%, уваходзяць:

грузавыя аўтамабілі, дарожная, будаўнічая тэхніка
трактары і сельскагаспадарчая тэхніка
халадзільнікі і бытавая тэхніка
угнаенні
ільновалакно
хімічныя валокны і ніткі
мясныя прадукты
малочныя прадукты

Прамысловасць

Аснову прамысловай вытворчасці рэспублікі складае апрацоўчая прамысловасць, на долю якой прыпадае амаль 90% агульнага аб'ёму вытворчасці прадукцыі прамысловасці.

Структура апрацоўчай прамысловасці па відах эканамічнай дзейнасці (2016):

Вытворчасць прадуктаў харчавання, напіткаў і тытунёвых вырабаў
30,1%
Вытворчасць тэкстыльных вырабаў, адзення, вырабаў са скуры і футры
4,5%
Вытворчасць вырабаў з дрэва і паперы; паліграфічная дзейнасць і тыражаванне запісаных носьбітаў інфармацыі
4,2%
Вытворчасць коксу і прадуктаў нафтаперапрацоўкі
15,2%
Вытворчасць хімічных прадуктаў
9,7%
Вытворчасць асноўных фармацэўтычных прадуктаў і фармацэўтычных прэпаратаў
1,4%
Вытворчасць гумавых і пластмасавых вырабаў, іншых неметалічных мінеральных прадуктаў
8,7%
Металургічная вытворчасць. Вытворчасць гатовых металічных вырабаў, акрамя машын і абсталявання
6,9%
Вытворчасць вылічальнай, электроннай і аптычнай апаратуры
1,7%
Вытворчасць электраабсталявання
3,2%
Вытворчасць машын і абсталявання, не ўключаныя ў іншыя групоўкі
6,5%
Вытворчасць транспартных сродкаў і абсталявання
3,7%
Машынабудаўнічы комплекс

Машынабудаўнічы комплекс рэспублікі ўключае такія галіны як вытворчасць машын і абсталявання, вылічальнай, электроннай і аптычнай апаратуры, а таксама вытворчасць транспартных сродкаў і абсталявання. На долю машынабудаўнічага комплексу прыпадае больш як 15% апрацоўчай прамысловасці рэспублікі.

Беларусь спецыялізуецца на вытворчасці грузавых аўтамабіляў, аўтобусаў, кар'ерных самазвалаў, трактароў. Ключавымі прадпрыемствамі з'яўляюцца ААТ "Мінскі аўтамабільны завод" - кіруючая кампанія холдынга "Белаўтамаз" і ААТ "Беларускі аўтамабільны завод" - кіруючая кампанія "БелАЗ-холдынг" (г.Жодзіна). Беларускі аўтамабільны завод займае трэць сусветнага рынку кар'ерных самазвалаў і ўваходзіць у групу вядучых сусветных вытворцаў кар'ернай тэхнікі.

Беларусь з'яўляецца таксама буйным вытворцам сельскагаспадарчых машын – трактароў, камбайнаў, розных відаў кормаўборачнай тэхнікі і агрэгатаў. ААТ "Мінскі трактарны завод" уваходзіць у васьмёрку буйнейшых сусветных вытворцаў колавых трактароў, на долю якіх прыпадае 96% агульнасусветнага аб'ёму збыту гэтай тэхнікі.

Вытворчасць нафтапрадуктаў, хімічная вытворчасць і вытворчасць гумавых і пластмасавых вырабаў

Буйнейшыя ў Беларусі прадпрыемствы – экспарцёры мінеральных угнаенняў – ААТ "Беларуськалій" і ААТ "Гродна Азот".

ААТ "Беларуськалій" – адзін з вядучых сусветных вытворцаў калійных угнаенняў. На долю беларускага прадпрыемства прыпадае 16% сусветнага рынку вытворчасці калію. Больш як 90% яго прадукцыі ідзе на экспарт: у Еўропу, Усходнюю Азію, краіны Міжземнамор'я, Паўднёвую Афрыку, Індыю, Кітай, Паўднёвую і Паўночную Амерыку – усяго ў 97 краін свету.

ААТ "Белшына" – адно з буйнейшых прадпрыемстваў у Еўропе па выпуску шын.

Нафтаперапрацоўчая прамысловасць Беларусі прадстаўлена ААТ "Нафтан" (г.Наваполацк) і ААТ "Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод". Гэта сучасныя комплексы па выпуску нафтапрадуктаў высокай якасці, якія пастаўляюцца ў краіны Цэнтральнай і Паўночна-Заходняй Еўропы.

Металургічны комплекс

Металургічны комплекс краіны ўключае ў сябе каля 20 буйных і сярэдніх арганізацый металургічнай вытворчасці, якія выпускаюць стальныя трубы, металакорд, розныя віды дроту і больш за 80 арганізацый па вытворчасці гатовых металічных вырабаў - зборных будаўнічых металаканструкцый, рознага металічнага інструменту, рэзервуараў, цыстэрнаў, бакаў, катлоў, радыятараў і іншых.

Буйнейшы вытворца сталі і прадукцыі з яе ў краіне – ААТ "Беларускі металургічны завод" - кіруючая кампанія холдынга "Беларуская металургічная кампанія" (г.Жлобін).

Энергетыка

Паліўна-энергетычны комплекс (ПЭК) Беларусі ўключае сістэмы здабычы, транспарціроўкі, захоўвання і вытворчасці ўсіх відаў энерганосьбітаў. Каля 85% энергарэсурсаў, задзейнічаных у эканоміцы краіны, імпартуюцца. Ядро ПЭК – электраэнергетыка. Гэта адна з вядучых галін эканомікі, у якой сканцэнтраваны традыцыйна высокі ўзровень тэхнічнага і інжынернага патэнцыялу Беларусі.

У бліжэйшым будучым значную частку ПЭК у Беларусі зойме атамная энергетыка. У 2008 годзе было прынята рашэнне аб будаўніцтве ў краіне ўласнай атамнай электрастанцыі магутнасцю да 2000 МВт, што прывядзе да зніжэння сабекошту выпускаемай электраэнергіі да 20%.

Вытворчасць прадуктаў харчавання, напіткаў і тытунёвых вырабаў

Сёння вытворчасць прадуктаў харчавання ў рэспубліцы - гэта сучасная галіна, якая дынамічна развіваецца, прадпрыемствамі якой выпускаецца больш за чвэрць прадукцыі апрацоўчай прамысловасці, што ў поўнай меры забяспечвае харчовую бяспеку краіны. Дзякуючы праведзенай маштабнай мадэрнізацыі і ўкараненню сучасных вытворчых тэхналогій прадпрыемствы галіны выпускаюць высакаякасную прадукцыю, якая карыстаецца стабільным попытам на ўнутраным рынку і за мяжой.

Асноўныя напрамкі развіцця галіны - вытворчасць малочных прадуктаў, мяса і мясапрадуктаў (больш як 60% у аб'ёме вытворчасці прадуктаў харчавання, напіткаў і тытунёвых вырабаў). Акрамя таго, у рэспубліцы ажыццяўляецца вытворчасць цукру і кандытарскіх вырабаў, перапрацоўка і кансерваванне рыбы і рыбных прадуктаў, фруктаў і агародніны.

Буйнейшымі прадпрыемствамі па вытворчасці прадуктаў харчавання, уключаючы напіткі, з'яўляюцца: ААТ "Савушкін прадукт", Беларуска-германскае СП "Санта-Брэмар" ТАА, ААТ "Слуцкі сыраробны камбінат", ААТ "Бабуліна крынка", ААТ "БЕЛЛАКТ",РВГУП "Малочны гасцінец", ААТ "Спартак", ААТ "Камунарка", ААТ "Брэсцкі мясакамбінат", ААТ "Бярозаўскі сыраробны камбінат", ААТ "Мілкавіта", ААТ "Ваўкавыскі мясакамбінат", ААТ "Малочны мір", ААТ "Гродзенскі мясакамбінат", ААТ "Мінскі мясакамбінат".

Сельская гаспадарка

Доля сельскагаспадарчай вытворчасці складае каля 7% аб'ёму ВУП. Пры гэтым у сельскагаспадарчым сектары працуе каля 9% ад агульнай колькасці занятых у эканоміцы краіны.

Беларусь практычна поўнасцю забяспечвае сябе прадуктамі харчавання: імпарт складае менш як 10% усяго аб'ёму спажывання. У 2013 годзе вытворчасць малака на душу насельніцтва ў Беларусі (даныя аб вытворчасці ў Еўрасаюзе і свеце за 2014 год) у 2,2 раза большая, чым у краінах Еўрасаюза, і ў 6,4 раза – чым у свеце ў цэлым, мяса – адпаведна ў 1,3 і 2,6 раза, збожжа – у 1,4 і ў 2,5 раза больш.

На краіну прыпадае 2,6% сусветнага экспарту малака, 4,6% – сметанковага масла, 2,9% – сыру. Разам з Германіяй, Новай Зеландыяй, Нідэрландамі, Францыяй, Злучанымі Штатамі Амерыкі і Бельгіяй, Беларусь уваходзіць у лік буйных экспарцёраў малочнай прадукцыі на сусветны рынак.

Рэспубліка ўтрымлівае першае месца ў свеце па вырошчванні бульбы на душу насельніцтва і лічыцца сярод асноўных вытворцаў гэтага віду агародніннай прадукцыі.

Акрамя таго, у краіне сканцэнтравана 23,4% сусветных пасеваў ільну. Сярод 23 вядучых вытворцаў ільновалакна Беларусь уваходзіць у першую пяцёрку.

Транспарт і лагістыка

Беларусь – важнейшая транспартная артэрыя еўразійскай прасторы. Штогод праз тэрыторыю краіны праходзіць звыш 100 млн.т еўрапейскіх грузаў, з іх амаль 90% – паміж Расіяй і ЕС. Пры гэтым рэспубліка ў поўнай меры забяспечвае аператыўнасць і бяспеку транзіту. Транспартныя паслугі аказваюцца чыгуначным, аўтамабільным, паветраным, рачным і трубаправодным відамі транспарту.

Міжнародныя транспартныя калідоры

Геаграфічнае становішча Беларусі прадвызначыла яе ролю ў якасці транзітнай дарожнай дзяржавы: рэспубліка знаходзіцца на скрыжаванні асноўных транспартных маршрутаў, якія звязваюць дзяржавы Заходняй Еўропы з Усходам, рэгіёны Чарнаморскага ўзбярэжжа з краінамі Балтыйскага мора. Тэрыторыю Беларусі перасякаюць 2 транс'еўрапейскія транспартныя калідоры, вызначаныя па міжнароднай класіфікацыі пад нумарам II (Захад - Усход) і пад нумарам IX (Поўнач - Поўдзень) з адгалінаваннем IXВ.

Знешні гандаль

Асаблівасці эканомікі Рэспублікі Беларусь, яе геаграфічнае становішча і гістарычныя сувязі вызначылі высокую ступень адкрытасці эканомікі краіны, яе арыентаванасць на знешнія рынкі.

Гандлёвыя адносіны Беларусь падтрымлівае са 199 дзяржавамі свету.

Асноўнымі гандлёвымі партнёрамі рэспублікі з'яўляліся: Расійская Федэрацыя (паводле даных за 2016 год, 51,2% ад усяго аб'ёму тавараабароту), Украіна (7,5%), Германія (4,5%), Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі (2,4%), Кітай (5,1%), Польшча (3,9%), Нідэрланды (2,2%), Італія (1,3%), Літва (2%), Турцыя (1,6%).

Банкаўская сістэма

Банкаўская сістэма Беларусі – гэта прынятая ў міжнароднай практыцы двухузроўневая сістэма, якая складаецца з цэнтральнага банка – Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь – і камерцыйных банкаў другога ўзроўню.

На тэрыторыі рэспублікі (паводле стану на 01.02.2017) дзейнічаюць 27 банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, якія маюць права на ажыццяўленне банкаўскіх аперацый.

У адпаведнасці з Указам Прэзідэнта ад 21 чэрвеня 2011 года створана ААТ "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь", асноўнай мэтай якога з'яўляецца развіццё сістэмы фінансавання дзяржаўных праграм і сацыяльна значных інвестыцыйных праектаў, экспартнае крэдытаванне.

© 2017, Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь