Бел
Галоўная   /  Беларусь   /  Эканоміка

Эканоміка

Рэспубліка Беларусь – экспартаарыентаваная дзяржава з развітой прамысловасцю, сектарам паслуг і сельскай гаспадаркай. Краіна ўваходзіць у лік лідараў сярод сусветных экспарцёраў грузавых аўтамабіляў, трактароў, дарожна-будаўнічай і камунальнай тэхнікі. Кожны дзясяты колавы трактар, які выпускаецца сёння ў свеце, мае імя "Беларус".

Беларусь выпускае 17% усіх камбайнаў у свеце, 6% трактароў, 6,4% ільновалакна і 1,6% бульбы, а доля вытворцы кар'ерных самазвалаў БелАЗ на сусветным рынку дасягае 30%. Атрымліваючы 1,4% сусветных аб'ёмаў малака, у экспарце малочных прадуктаў краіна займае 2,4%, а па сметанковым масле – 4,6%.

У рэгіёне СНД Беларусь утрымлівае стабільна лідзіруючыя пазіцыі ў галіне хіміі і нафтахіміі, сельскагаспадарчым і аўтамабільным машынабудаванні, аграпрамысловым комплексе, лёгкай прамысловасці, па асобных напрамках развіцця інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій. Па экспарце ІТ-паслуг на душу насельніцтва Беларусь апярэджвае ўсе краіны СНД. Ёсць значныя напрацоўкі ў сферы высокіх тэхналогій, у прыватнасці ў вытворчасці аптычных і лазерных прыбораў, аўтаматызаваных сістэм кіравання.

Беларусь прытрымліваецца мадэлі сацыяльна арыентаванай рыначнай эканомікі, якая даказала сваю жыццяздольнасць і эфектыўнасць.

АСНОЎНЫЯ САЦЫЯЛЬНА-ЭКАНАМІЧНЫЯ ПАКАЗЧЫКІ

ВУП,
млрд.руб.

Аб'ём знешняга гандлю
млрд. дол. ЗША

Прадукцыя прамысловасці
млрд. руб.

Прадукцыя сельскай гаспадаркі
млрд. руб.

АСНОЎНЫЯ ГАЛІНЫ ЭКАНОМІКІ БЕЛАРУСІ

Да асноўных галін эканомікі Беларусі адносяцца апрацоўная прамысловасць, сельская гаспадарка, будаўніцтва, гандаль, транспарт і сувязь.

Структура апрацоўчай прамысловасці па відах эканамічнай дзейнасці (2015):

Вытворчасць харчовых прадуктаў, уключаючы напіткі, і тытуню
26,9%
Вытворчасць коксу, нафтапрадуктаў і ядзерных матэрыялаў
18,6%
Хімічная вытворчасць
12,9%
Вытворчасць машын і абсталявання
7,6%
Металургічная вытворчасць і вытворчасць гатовых металічных вырабаў
7,0%
Вытворчасць іншых неметалічных мінеральных прадуктаў
4,9%
Вытворчасць транспартных сродкаў і абсталявання
3,4%
Вытворчасць гумавых і пластмасавых вырабаў
3,6%
Вытворчасць электраабсталявання, электроннага і аптычнага абсталявання
4,1%
Тэкстыльная і швейная вытворчасць
4,0%
Апрацоўка драўніны і вытворчасць вырабаў з дрэва
2,4%
Іншыя галіны прамысловасці
4,6%

8 КЛЮЧАВЫХ БЕЛАРУСКІХ ТАВАРАЎ

У васьмёрку самых значных беларускіх тавараў, на долю якіх у сусветнай вытворчасці прыпадае ад 30% да 0,6%, уваходзяць:

грузавыя аўтамабілі, дарожная, будаўнічая тэхніка
трактары і сельскагаспадарчая тэхніка
халадзільнікі і бытавая тэхніка
угнаенні
ільновалакно
хімічныя валокны і ніткі
мясныя прадукты
малочныя прадукты

Прамысловасць

Аснову прамысловай вытворчасці рэспублікі складае апрацоўчая прамысловасць, на долю якой прыпадае амаль 90% агульнага аб'ёму вытворчасці прадукцыі прамысловасці.

Машынабудаўнічы комплекс

Машынабудаўнічы комплекс рэспублікі ўключае такія галіны як вытворчасць машын і абсталявання, вытворчасць электраабсталявання, электроннага і аптычнага абсталявання, а таксама вытворчасць транспартных сродкаў і абсталявання. Найбольшую ўдзельную вагу займае вытворчасць машын і абсталявання, на долю якой прыпадае 50% ад усёй прадукцыі комплексу.

Беларусь спецыялізуецца на вытворчасці грузавых аўтамабіляў, аўтобусаў, кар'ерных самазвалаў, трактароў. Ключавымі прадпрыемствамі з'яўляюцца ААТ "Мінскі аўтамабільны завод" - кіруючая кампанія холдынга "Белаўтамаз" і ААТ "Беларускі аўтамабільны завод" - кіруючая кампанія "БелАЗ-холдынг" (г.Жодзіна). Беларускі аўтамабільны завод займае трэць сусветнага рынку кар'ерных самазвалаў і ўваходзіць у групу вядучых сусветных вытворцаў кар'ернай тэхнікі.

Беларусь з'яўляецца таксама буйным вытворцам сельскагаспадарчых машын – трактароў, камбайнаў, розных відаў кормаўборачнай тэхнікі і агрэгатаў. ААТ "Мінскі трактарны завод" уваходзіць у васьмёрку буйнейшых сусветных вытворцаў колавых трактароў, на долю якіх прыпадае 96% агульнасусветнага аб'ёму збыту гэтай тэхнікі.

Вытворчасць нафтапрадуктаў, хімічная вытворчасць і вытворчасць гумавых і пластмасавых вырабаў

Нафтаперапрацоўчая прамысловасць Беларусі прадстаўлена ААТ "Нафтан" (г.Наваполацк) і ААТ "Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод". Гэта сучасныя комплексы па выпуску нафтапрадуктаў высокай якасці, якія пастаўляюцца ў краіны Цэнтральнай і Паўночна-Заходняй Еўропы.

Буйнейшыя ў Беларусі прадпрыемствы – экспарцёры мінеральных угнаенняў – ААТ "Беларуськалій" і ААТ "Гродна Азот".

ААТ "Беларуськалій" – адзін з вядучых сусветных вытворцаў калійных угнаенняў. На долю беларускага прадпрыемства прыпадае 16% сусветнага рынку вытворчасці калію. Амаль 90% яго прадукцыі ідзе на экспарт: у Еўропу, Усходнюю Азію, краіны Міжземнамор'я, Паўднёвую Афрыку, Індыю, Кітай, Паўднёвую і Паўночную Амерыку – усяго ў 97 краін свету.

ААТ "Белшына" – адно з буйнейшых прадпрыемстваў у Еўропе па выпуску шын.

Нафтаперапрацоўчая прамысловасць Беларусі прадстаўлена ААТ "Нафтан" (г.Наваполацк) і ААТ "Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод". Гэта сучасныя комплексы па выпуску нафтапрадуктаў высокай якасці, якія пастаўляюцца ў краіны Цэнтральнай і Паўночна-Заходняй Еўропы.

Металургічны комплекс

Металургічны комплекс краіны ўключае ў сябе каля 20 буйных і сярэдніх арганізацый металургічнай вытворчасці, якія выпускаюць стальныя трубы, металакорд, розныя віды дроту і больш за 80 арганізацый па вытворчасці гатовых металічных вырабаў - зборных будаўнічых металаканструкцый, рознага металічнага інструменту, рэзервуараў, цыстэрнаў, бакаў, катлоў, радыятараў і іншых.

Буйнейшы вытворца сталі і прадукцыі з яе ў краіне – ААТ "Беларускі металургічны завод" - кіруючая кампанія холдынга "Беларуская металургічная кампанія" (г.Жлобін).

Энергетыка

Паліўна-энергетычны комплекс (ПЭК) Беларусі ўключае сістэмы здабычы, транспарціроўкі, захоўвання і вытворчасці ўсіх відаў энерганосьбітаў. Каля 85% энергарэсурсаў, задзейнічаных у эканоміцы краіны, імпартуюцца. Ядро ПЭК – электраэнергетыка. Гэта адна з вядучых галін народнай гаспадаркі ў цэлым, у якой сканцэнтраваны традыцыйна высокі ўзровень тэхнічнага і інжынернага патэнцыялу Беларусі. Газазабеспячэнне і транспарціроўку газу па тэрыторыі Беларусі забяспечвае ААТ "Газпрамтрансгаз Беларусь".

У бліжэйшым будучым значную частку ПЭК у Беларусі зойме атамная энергетыка. У 2008 годзе было прынята рашэнне аб будаўніцтве ў краіне ўласнай атамнай электрастанцыі магутнасцю да 2000 МВт, што прывядзе да зніжэння сабекошту выпускаемай электраэнергіі да 20%.

Вытворчасць прадуктаў харчавання, уключаючы напіткі, і тытуню

Сёння вытворчасць прадуктаў харчавання ў рэспубліцы - гэта сучасная галіна, якая дынамічна развіваецца, прадпрыемствамі якой выпускаецца больш за чвэрць прадукцыі апрацоўчай прамысловасці, што ў поўнай меры забяспечвае харчовую бяспеку краіны. Дзякуючы праведзенай маштабнай мадэрнізацыі і ўкараненню сучасных вытворчых тэхналогій прадпрыемствы галіны выпускаюць высакаякасную прадукцыю, якая карыстаецца стабільным попытам на ўнутраным рынку і за мяжой.

Асноўныя напрамкі развіцця галіны - вытворчасць малочных прадуктаў, мяса і мясапрадуктаў (больш як 50% у аб'ёме вытворчасці прадуктаў харчавання, уключаючы напіткі, і тытуню). Акрамя таго, у рэспубліцы ажыццяўляецца вытворчасць цукру і кандытарскіх вырабаў, перапрацоўка і кансерваванне рыбы і рыбных прадуктаў, фруктаў і агародніны.

Буйнейшымі прадпрыемствамі па вытворчасці прадуктаў харчавання, уключаючы напіткі, з'яўляюцца: ААТ "Савушкін прадукт", Беларуска-германскае СП "Санта-Брэмар" ТАА, ААТ "Слуцкі сыраробны камбінат", ААТ "Бабуліна крынка", ААТ "БЕЛЛАКТ", ААТ "Малочны гасцінец", ААТ "Спартак", ААТ "Камунарка".

Сельская гаспадарка

Доля сельскагаспадарчай вытворчасці складае каля 7% аб'ёму ВУП. Пры гэтым у сельскагаспадарчым сектары працуе каля 9% ад агульнай колькасці занятых у эканоміцы краіны.

Беларусь практычна поўнасцю забяспечвае сябе прадуктамі харчавання: імпарт складае менш як 10% усяго аб'ёму спажывання. У 2013 годзе вытворчасць малака на душу насельніцтва ў Беларусі (даныя аб вытворчасці ў Еўрасаюзе і свеце за 2013 год)
у 2,2 раза большая, чым у краінах Еўрасаюза, і ў 6,6 раза – чым у свеце ў цэлым, мяса – адпаведна ў 1,4 і 2,9 раза, збожжа – у 1,2 і ў 2 разы больш.

На краіну прыпадае 2,6% сусветнага экспарту малака, 4,6% – сметанковага масла, 2,9% – сыру. Разам з Германіяй, Новай Зеландыяй, Нідэрландамі, Францыяй, Злучанымі Штатамі Амерыкі і Бельгіяй, Беларусь уваходзіць у лік буйных экспарцёраў малочнай прадукцыі на сусветны рынак.

Рэспубліка ўтрымлівае першае месца ў свеце па вырошчванні бульбы на душу насельніцтва і лічыцца сярод асноўных вытворцаў гэтага віду агародніннай прадукцыі.

Акрамя таго, у краіне сканцэнтравана 25,7% сусветных пасеваў ільну. Сярод 26 вядучых вытворцаў ільновалакна Беларусь уваходзіць у першую пяцёрку.

Транспарт і лагістыка

Беларусь – важнейшая транспартная артэрыя еўразійскай прасторы. Штогод праз тэрыторыю краіны праходзіць звыш 100 млн.т еўрапейскіх грузаў, з іх амаль 90% – паміж Расіяй і ЕС. Пры гэтым рэспубліка ў поўнай меры забяспечвае аператыўнасць і бяспеку транзіту. Транспартныя паслугі аказваюцца чыгуначным, аўтамабільным, паветраным, рачным і трубаправодным відамі транспарту.

Геаграфічнае становішча Беларусі вельмі спрыяльнае для развіцця лагістычных цэнтраў на шляху тавараў паміж Еўропай і Азіяй.

У краіне рэалізуюцца мерапрыемствы дзяржаўнай праграмы развіцця лагістычнай сістэмы на перыяд да 2015 года, якой вызначаны 50 участкаў для будаўніцтва лагістычных цэнтраў, у тым ліку 18 участкаў для транспартна-лагістычных цэнтраў з магчымасцю канчатковай перапрацоўкі прадукцыі.

Знешні гандаль

Асаблівасці эканомікі Рэспублікі Беларусь, яе геаграфічнае становішча і гістарычныя сувязі вызначылі высокую ступень адкрытасці эканомікі краіны, яе арыентаванасць на знешнія рынкі.

Гандлёвыя адносіны Беларусь падтрымлівае са 195 дзяржавамі свету.

Асноўнымі гандлёвымі партнёрамі рэспублікі з'яўляліся: Расійская Федэрацыя (паводле даных за 2015 год, 48,4% ад усяго аб'ёму тавараабароту), Украіна (6,1%), Германія (4,3%), Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі (5,5%), Кітай (5,6%), Польшча (3,3%), Нідэрланды (2,4%), Італія (1,3%), Літва (2,2%), Латвія (1,2 %).

Банкаўская сістэма

Банкаўская сістэма Беларусі – гэта прынятая ў міжнароднай практыцы двухузроўневая сістэма, якая складаецца з цэнтральнага банка – Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь – і камерцыйных банкаў другога ўзроўню.

На тэрыторыі рэспублікі (паводле стану на 01.08.2016) дзейнічаюць 28 банкаў і нябанкаўскіх крэдытна-фінансавых арганізацый, якія маюць права на ажыццяўленне банкаўскіх аперацый.

У адпаведнасці з Указам Прэзідэнта ад 21 чэрвеня 2011 года створана ААТ "Банк развіцця Рэспублікі Беларусь", асноўнай мэтай якога з'яўляецца развіццё сістэмы фінансавання дзяржаўных праграм і сацыяльна значных інвестыцыйных праектаў.

© 2017, Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь